II SA/Kr 2887/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś / spr. / Sędziowie WSA : Małgorzata Brachel - Ziaja Barbara Pasternak Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Wojewody z dnia 31 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zażalenia na postanowienie o zawieszeniu z urzędu wznowionego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 31.08.2001 r., znak: [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § l pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia R. R. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].08.2001 r., znak: [...], o zawieszeniu z urzędu wznowionego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...] K. Ś., umorzył postępowanie w sprawie powyższego zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda co następuje: w dniu [...].08.2001 r. Prezydent Miasta K. postanowieniem znak: [...], zawiesił z urzędu wznowione postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości - działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...] K. Ś. do czasu ustalenia spadkobierców W. S. i przyłączenia się ich do wniosku o zwrot nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że W. S. występująca dotychczas jako nieznana z miejsca pobytu i reprezentowana przez kuratora R. R., zmarła w dniu [...].04.1947 r. W związku z powyższym nie można obecnie uznać, że W. S. jest nieznana z miejsca pobytu. W postępowaniu w sprawie o zwrot nieruchomości powinni w jej miejsce wstąpić ustaleni sądowo spadkobiercy. Na postanowienie to wniósł zażalenie R. R. wywodząc swój interes w przedmiotowym postępowaniu z faktu legitymowania się postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. Ś. z dnia [...].05.1998 r., sygn. akt [...], mocą którego został on ustanowiony kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu W. S. - współwłaścicielki nieruchomości objętej lwh [...] K. D. celem reprezentowania jej interesów w sprawach zwykłego zarządu tą nieruchomością. W ocenie Wojewody R. R. nie jest podmiotem uprawionym do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia Prezydenta Miasta K.. Artykuł 141 § l k.p.a. daje uprawnienie do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji stronie w rozumieniu art. 28 k.p.a. W przypadku wniesienia odwołania od decyzji lub zażalenia od postanowienia przez podmiot, który nie ma interesu prawnego w sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. należy umorzyć postępowanie wywołane wniesieniem takiego środka prawnego. W ocenie Wojewody w świetle przepisów ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, R. R. jako kuratorowi osoby nieobecnej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Artykuł 136 ust. 3 tej ustawy określa precyzyjnie, kto może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc kto ma czynną legitymację procesową w takim postępowaniu. Przede wszystkim posiada ją poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości, a w razie jego śmierci posiada ją jego spadkobierca. W przypadku współwłasności wywłaszczonej nieruchomości żądanie jej zwrotu jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd przedmiotem współwłasności. W myśl art. 199 k.c. do takich czynności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Jeżeli zatem roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczy przedmiotu współwłasności, każdy z poprzednich współwłaścicieli lub ich spadkobierców jest stroną postępowania administracyjnego i zwrot nieruchomości może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. R. R. zatem, ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. Ś. z dnia [...].05.1998 r., sygn. akt [...] kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu W. S. - współwłaścicielki nieruchomości objętej Iwh [...] K. D. celem reprezentowania jej interesów w sprawach zwykłego zarządu tą nieruchomością, nie może skutecznie występować z żądaniem zwrotu nieruchomości będącej poprzednio jej współwłasnością i reprezentować jej interesów we wznowionym postępowaniu o zwrot. W tym stanie rzeczy, wobec faktu złożenia zażalenia przez podmiot nieuprawniony do występowania we wznowionym postępowaniu w sprawie o zwrot działki nr [...], należało umorzyć postępowanie w sprawie złożonego zażalenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. R. zarzucił, że postanowienie Wojewody zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniósł o stwierdzenie jego nieważności bądź uchylenie go w całości. W uzasadnieniu skargi R. R. podniósł, że jako kurator dla nieobecnej W. S. w każdym stadium toczącego się postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości jej należnych, w skład których wchodzi między innymi działka nr [...], występował i występuje jako strona z mocy sprawowanej kurateli. Ponadto na mocy decyzji z dnia [...].11.1999 r., znak: [...], Prezydent Miasta K. przekazał mu w zarząd 1A części nieruchomości, na której położona jest działka nr [...]. W chwili obecnej działka ta została wydzierżawiona, a uzyskane z umowy dzierżawy środki finansowe są deponowane na rachunku bankowym. Skarżący zakwestionował również zawarte w postanowieniu Prezydenta Miasta K. z dnia [...].08.2001 r., znak: [...], o zawieszeniu z urzędu wznowionego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - działki nr [...] twierdzenie, że W. S. zmarła w dniu [...].04.1947 r., stwierdzając że ustalenie to oparte jest na gołosłownym, niepopartym żadnymi dowodami twierdzeniu E. W.. Podniósł również, że niezależnie od prawdziwości takiego twierdzenia nie powoduje ono samo przez się ustania kurateli, lecz jedynie może stanowić przesłankę do jej uchylenia orzeczeniem sądu. Do momentu wydania przez sąd takiego orzeczenia kurator nie jest zwolniony z pełnienia swoich obowiązków. W związku z powyższym ocenił, że jego udział w postępowaniu w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest zasadny. Skarżący przytoczył również dowody wskazujące - w jego przekonaniu - na fakt, że W. S. nie zmarła w dacie przyjętej przez Prezydenta Miasta K.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: 1. decyzją z dnia [...].11.1999 r., znak: [...] (k. 304-307 akt sprawy) Prezydent Miasta K. orzekł o zwrocie działki nr [...] o pow. 0.1129 ha w obrębie geodezyjnym nr [...] jednostki ewidencyjnej K. Ś. odpowiadającej części wywłaszczonej parceli gruntowej 1. kat. [...] na rzecz: W. K. w 30/96 części, M. K. w 15/96 części i I. K. w 15/96 części oraz W. S. - nieznanej z miejsca pobytu, reprezentowanej przez kuratora R. R. - w 24/96 części. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta K. stwierdził, że nie orzeczono o zwrocie 12/96 części działki, ponieważ spadek po S. B., będącej spadkobiercą współwłaściciela działki M. B., dziedziczy w całości Skarb Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. Ś. z dnia [...].04.1999 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku. Postanowieniem z dnia [...].04.2000 r., znak: [...] (k. 330 akt sprawy), Prezydent Miasta K. wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § l pkt 5 k.p.a. postępowanie zakończone powyższą decyzją wobec wystąpienia przez E. W., która przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego dla K. Ś. z dnia [...].04.1996 r. stwierdzającego nabycia przez nią praw do spadku po M. B., o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W oparciu o informację podaną przez E. W. na rozprawie w dniu [...].05.2001 r. (k. 368 i 369 akt sprawy), iż W. S. zmarła w dniu [...].04.1947 r., Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...].08.2001 r., znak: [...], zawiesił z urzędu wznowione postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości - działki nr [...] na podstawie art. 97 § l pkt 4 k.p.a. przyjmując w uzasadnieniu, że nie można obecnie przyjąć, że W. S. jest nieznana z miejsca pobytu i w postępowaniu o zwrot nieruchomości powinni występować w jej miejsce sądownie ustaleni spadkobiercy, a do czasu przeprowadzenia stosownego postępowania postępowanie w sprawie zwrotu powinno ulec zawieszeniu. 2. Wadliwe jest stanowisko Wojewody zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż R. R. nie był uprawniony do zaskarżenia powyższego postanowienia Prezydenta Miasta K. o zawieszeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].11.1999 r., znak: [...], którą organ ten orzekł o zwrocie na rzecz m. in. W. S. - nieznanej z miejsca pobytu, reprezentowanej przez kuratora R. R. - 24/96 części działki nr [...] o pow. 0.1129 ha w obrębie geodezyjnym nr [...] jednostki ewidencyjnej K. Ś. odpowiadającej części wywłaszczonej parceli gruntowej 1. kat. [...]. R. R. postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. Ś. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...].05.1998 r., sygn. akt [...] został ustanowiony kuratorem "dla nieznanej z miejsca pobytu W. S. współwłaścicielki nieruchomości objętej LWH [...] K. D. celem reprezentowania jej interesów w sprawach zwykłego zarządu tą nieruchomością" (k. 395 akt sprawy). Postanowienie powyższe, wydane stosownie do postanowień art. 184 § l kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w trybie określonym w art. 601 kodeksu postępowania cywilnego realizuje normę z art. 34 § l kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek zapewnienia stronie właściwej reprezentacji w postępowaniu i w przypadku, jeżeli stronie nieobecnej w postępowaniu nie został wyznaczony przedstawiciel, winien wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie takiego przedstawiciela. W literaturze postępowania administracyjnego przyjmuje się, że "od ustanowienia kuratora czynności postępowania są prowadzone z jego udziałem, jemu też doręcza się pisma procesowe" (J. Borkowski: [w] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 270). Z kolei zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 12.04.2000 r., sygn. akt SA/Bk 1283/99 (ONSA 3/2001, poz. 115) "późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 k.p.a., któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu wniesienia odwołania; czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi". W świetle tego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że kuratorowi przysługują w toku postępowania administracyjnego te same uprawnienia, co stronie tego postępowania i zakres tych uprawnień nie jest dla kuratora inny (węższy) w zależności od materialnoprawnej konstrukcji sprawy, w jakiej określony podmiot został ustanowiony kuratorem. W szczególności przysługuje mu prawo wnoszenia odwołania i zażalenia na zasadach identycznych jak stronie. W związku z powyższym jako nietrafne należy ocenić odwoływanie się przez Wojewodę do postanowień ustawy o gospodarce nieruchomościami kształtujących zakres i podstawy legitymacji procesowej w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Należy również przypomnieć, że uprawnień kuratora R. R. do występowania w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz m. in. W. S. nie kwestionował Prezydent Miasta K., skoro ostateczną decyzją z dnia [...].11.1999 r., znak: [...] organ ten orzekł o zwrocie na rzecz m. in. W. S. - nieznanej z miejsca pobytu, reprezentowanej przez kuratora R. R. - 24/96 części działki nr [...]. 3. Jako trafny należy ocenić pogląd wyrażony w skardze przez R. R., że powzięcie przez organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie informacji opartej na oświadczeniu jednej ze stron postępowania, na dodatek niepotwierdzonej i niewykazanej innymi dowodami, iż W. S. zmarła w dniu [...] kwietnia 1947 r., nie ma żadnego znaczenia dla pozycji kuratora ustanowionego dla tej osoby postanowieniem Sądu. Wyłączenie takiego kuratora od udziału w postępowaniu administracyjnym może nastąpić wyłącznie w drodze stosownego orzeczenia sądu powszechnego pozbawiającego R. R. funkcji kuratora dla W. S.. Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrując merytorycznie - po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - zażalenie R. R. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].08.2001 r., znak: [...], o zawieszeniu z urzędu wznowionego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - działki nr [...], Wojewoda winien ocenić, czy zaistniały przesłanki do zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 97 § l pkt 4 k.p.a., w szczególności w świetle podniesionych w skardze przez R. R. twierdzeń oraz faktów wynikających z dołączonych do niej dokumentów.