II SA/Kr 29/12

sygn. akt II SA/Kr 29/12 Kraków, dnia 21 grudnia 2012r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym skargi A.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 listopada 2011r., znak [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek uczestniczki .E.B. o przyznanie prawa pomocy. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi A.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2011r., znak [...] , w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych. Wyrokiem z dnia 10 września 2012r., sygn. akt II SA/Kr 29/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, określając, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Uczestniczka postępowania – E.B. – wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem W.B. oraz dwiema małoletnimi córkami. Miesięczny dochód rodziny wynosi 2.500 zł i stanowi go wynagrodzenie E.B. . Małżonek wnioskodawczyni nie osiąga żadnych dochodów, pozostaje bez pracy. W skład majątku uczestniczki postępowania wchodzi mieszkanie o powierzchni 90 m². Nie dysponuje ona żadnymi zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W uzasadnieniu wniosku E.B. podniosła zarzut naruszenia przez sąd jej prawa do występowania w postępowaniu oraz bezzasadne uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. . Wobec tego jej zdaniem konieczne jest złożenie skargi kasacyjnej od zapadłego w dniu 10 września 2012 roku wyroku. Wnioskodawczyni nie posiada natomiast pieniędzy na opłacenie wynagrodzenia adwokata bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny, a zwłaszcza małoletnich dzieci. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) E.BV. została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przesłanie zaświadczenia pracodawcy o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez stronę za miesiąc wrzesień 2012 roku, kopii zeznania podatkowego PIT o wysokości dochodów osiągniętych przez stronę i jej męża W.B. w roku 2011, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez E.B. i jej męża rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia, czy mąż wnioskodawczyni jest zarejestrowany we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i czy pobiera jakiekolwiek zasiłki, udokumentowanie aktualnymi rachunkami fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, ewentualne leczenie, itp., jak również oświadczenie, czy wnioskodawczyni lub jej mąż są właścicielami pojazdów mechanicznych - jeśli tak, należało podać markę pojazdu i rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie E.B. przedłożyła zaświadczenie PIT-28 o uzyskaniu dochodu za rok 2011 oraz zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 27 września 2012 roku do 23 października 2012 roku. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada innego zaświadczenia o osiągnięciu dochodu z roku 2011. W.B. nie osiągnął żadnych dochodów za rok 2011 i nie składał żadnego zaświadczenia do urzędu skarbowego o dochodach za rok 2011. Małżonek strony nie posiada żadnych rachunków bankowych, nie jest zarejestrowany w biurze dla bezrobotnych, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. E.B. posiada jeden rachunek bankowy, a wszelkie płatności za media wykazane są w wyciągu bankowym, tj. śmieci MPO 41,58 zł/mies., prąd 352,65 zł/mies., gaz 34,40 zł/mies., przedszkole W.B. 320,93 zł/mies., podatek od dzierżawy 178,50 zł/mies. Wydatki na drugie dziecko 4-miesięczną S.B. , takie jak mleko, środki czystości, jedzenie codzienne, dokonywane są w sklepach [...] . Strona posiada 10-letni samochód dostawczy Mercedes, rok produkcji 2003, którego używa do przewozu dzieci. Mąż wnioskodawczyni nie posiada żadnych samochodów i nieruchomości. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Kr 29/12, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek E.B. o przyznanie prawa pomocy. E.B. wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła w nim, że w wyczerpujący sposób przekazała wykaz z konta bankowego. Podniosła dodatkowo, że wykaz operacji na koncie być objęty tajemnicą, gdyż okazanie go osobom trzecim narusza jej dobra osobiste i ochronę danych osobowych. Podobnie PIT 28 powinien być zabezpieczony jako tajemnica skarbowa. Uczestniczka wskazała, że jej jedynym dochodem są wpływy za dzierżawę, jednakże nie są one wpłacane regularnie. Są też uiszczane w różnych wysokościach. E.B. zwróciła uwagę, że ponoszone przez nią wydatki wynikają z przedstawionego wyciągu bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej, nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Trzeba podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ocenę, wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu referendarza, że E.B. nie uwiarygodniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., uczestniczka wykonała w ograniczonym zakresie. Przesłała jedynie kopię zeznania o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonywanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2011 (PIT-28) oraz zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 27 września 2012 roku do 23 października 2012 roku. Przesłane zestawienie transakcji dotyczy okresu krótszego nawet niż jeden miesiąc, a uczestniczka była wzywana do przedłożenia wyciągów bankowych obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. W przesłanym zestawieniu transakcji na rachunku bankowym odnotowane suma wpływów w okresie od 1 do 23 października 2012 r. wyniosła 3.050 zł. Kwota ta nie pokrywa się z wysokością deklarowanych przez stronę dochodów w formularzu "PPF". Kwestie dotyczące zarówno źródła dochodów wnioskodawczyni, jak również ich wysokości, nie zostały przez stronę w sposób jednoznaczny wyjaśnione. E.B., w sprzeciwie powołuje się co prawda na fakt, że jej dochody pochodzą z dzierżawy, a raty wpłacane są nieregularnie i w różnych wysokościach. Zauważyć należy, że w takim razie tym bardziej do ustalenia przeciętnej wysokości miesięcznego dochodu konieczne jest wykazanie przychodów z tytułu dzierżawy za okres znacznie dłuższy, niż dwadzieścia siedem dni. Nie można uznać, aby uczestniczka udokumentowała koszty związane z koniecznym utrzymaniem rodziny. Transakcje zaksięgowane na rachunku bankowym, wbrew twierdzeniu strony, nie stanowią wykonania wezwania. Nie jest bowiem wiadome jakiego okresu rozliczeniowego dotyczą przedmiotowe wpłaty, a poza tym zestawienie transakcji bankowych nie obejmuje deklarowanych wydatków za wodę, czy np. związanych z utrzymaniem samochodu. E.B. nie wykazała wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon. W sprzeciwie wskazała ogólnie, że jedzenie dla dzieci kupuje w sklepach [...] , a jedzenie podstawowe w sklepie [...] . Nie wiadomo jednak, jaka część wydatków uwidocznionych na wyciągu z rachunku bankowego przeznaczona została na wyżywienie i inne niezbędne potrzeby, a jaka ewentualnie na cele nie należące do niezbędnego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wzywał uczestniczkę do udokumentowania osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków. W tym zakresie niemożliwe było poprzestanie wyłącznie na informacjach, przestawionych przez skarżącą. Jak słusznie wskazał referendarz w postanowieniu z dnia 7 listopada 2012r., oświadczenia i dokumenty przedstawione przez E.B. nie były kompletne, nie pozwalały też na wyczerpującą i jednoznaczną ocenę jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Uczestniczka została wezwana do przedstawienia dokumentów pozwalających na taką ocenę, jednak obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej w 2012 r. Takie działanie uniemożliwia Sądowi ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - uczestniczka jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za nie wykazaną przez E.B. , a wniosek oddalić. W sprzeciwie E.B. wskazała, że jej zdaniem okazanie osobom trzecim dowodu operacji na koncie narusza jej dobra osobiste i ochronę danych osobowych, a deklaracja podatkowa powinna być objęta tajemnicą skarbową. Zgodzić się można z tym, że ujawnienie takich danych bez zgody zainteresowanej stanowiłoby istotnie naruszenie prawa. Jednakże odmienna sytuacja ma miejsce w przypadku, kiedy zainteresowana ubiega się o przyznanie prawa pomocy, w ramach czego ma wykazać, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Wówczas, działając we własnym interesie, powinna udostępnić dokumenty takie jak wykaz operacji na koncie albo deklaracja podatkowa, w przeciwnym bowiem razie ryzykuje, że przesłanki przyznania prawa pomocy zostaną uznane za niewykazane. Wówczas wnioskodawca musi liczyć się z tym, że z danymi zawartymi w dokumentach zapoznają się nie tylko osoby orzekające w sądzie, ale i strony postępowania, a to z uwagi na zasadę dostępności tych akt, wynikającą z art. 12a § 2 p.p.s.a. Trudno jednak wyobrazić sobie sytuację, w której prawo pomocy byłoby przyznawane na podstawie wyłącznie oświadczenia wnioskodawcy nie popartego żadnymi dokumentami. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a. postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Nie jest zatem doręczane innym stronom i uczestnikom. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.