II SA/Kr 291/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 18 grudnia 2008r. znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 13 marca 2009r. skarżąca M. K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze swej skargi na decyzję Wojewody z dnia 18 grudnia 2008r. wydaną w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia robót budowlanych. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżąca wskazuje, iż pobiera bardzo niską emeryturę, nie osiąga żadnych innych dochodów np. z tytułu działalności rolniczej, najmu lub dzierżawy. Dodaje, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, pozostającą w stałym leczeniu. Według skarżącej, sprawa jest trudna i wymaga pomocy profesjonalnego prawnika. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jest osobą starszą, samotną. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 629,82 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności dom o pow. [...] m2, a także również na zasadach współwłasności ( 1/3 udziału ) działkę o pow. [...] ha położoną w L. oraz sporną działkę w P. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Przedstawia zaświadczenie o stanie posiadania, wydane przez Burmistrza Gminy i Miasta poświadczające, iż jest ona właścicielem gruntu o pow. [...] ha, co daje 0,48 ha przeliczeniowego. Dochodowość roczna wg aktualnego, zgodnego z Obwieszczeniem Prezesa GUS z 22.09.2008r. wynosi 1 081,25 zł. Zaświadczenie to uwzględnia stan posiadania na dzień [...] marca 2009r. Skarżąca nie figuruje również w rejestrze podatku leśnego ani podatku od nieruchomości. Skarżąca przedstawia również zaświadczenie lekarskie potwierdzające, iż jest osobą schorowaną, wymagającą stałego leczenia specjalistycznego. Strona dołącza również do swego wniosku o przyznanie prawa pomocy roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2008 rok, z którego wynika, iż jej przychód w 2008 roku wynosił [...] zł, pobrana zaś zaliczka na podatek - to kwota [...] zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie [...] zł, zwyczajowe koszty utrzymania, samotność, brak osób zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do pomocy i alimentacji, brak majątku, z którego skarżąca mogłaby czerpać pożytki i brak oszczędności - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sądowego kształtują się w wysokości 500,00 zł, jako wpis należny od złożonej skargi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia aktualnie wymaganych i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno - rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni posiada bowiem bardzo niski dochód, i w kontekście wydatków na leki i utrzymanie, zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu emerytury są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania i leczenia, nie jest w stanie poczynić oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem Sądu, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem Sądu, sytuacja rodzinno - bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).