II SA/Kr 292/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwrot kosztów dojazdu do sądu przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków [...] M. G. w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić wniosek o zwrot kosztów dojazdu do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2016r. uchylił zaskarżoną przez M. G. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na ogłoszeniu wyroku stawił się pełnomocnik skarżącej – P. G.. Sąd zawiadamiając o planowanej rozprawie poinformował skarżącą, że jej stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe, nadto pouczył m.in. o treści art. 210 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." (pkt 6 pouczenia – k. 102 akt sądowych; zwrotny dowód potwierdzenia odbioru przez skarżącą osobiście - 16 stycznia 2016 r. – k. 123). P. G., pismem z dnia 24 lutego 2016 r., wniósł o zwrot kosztów sądowych poniesionych w sprawie, następnie wniósł pismem nadanym 29 lutego 2016 r. o zwrot uiszczonego wpisu od skargi i zwrot kosztów dwukrotnego dojazdu do Sądu. Z ostrożności procesowej wniósł o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie zasądzające koszty postępowania. Z ostrożności procesowej wniósł także o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwrot kosztów postępowania. Swoje wnioski umotywował faktem, że o braku rozstrzygnięcia o kosztach oraz konieczności złożenia takiego wniosku przed zamknięciem rozprawy dowiedział się dopiero 23 lutego 2016 r., a wcześniej nie był o tym przez Sąd informowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 8 marca 2016 r. sygn. II SA/Kr 292/15 oddalił wniosek o zwrot uiszczonego wpisu od skargi oraz o zwrot kosztów dojazdu do sądu, oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwrot kosztów postępowania. Odpisy ww. wyroku i postanowienia zostały doręczone skarżącej, do rąk pełnomocnika, dnia 25 marca 2016 r.. Pełnomocnik skarżącej wniósł 31 marca 2016 r. (data nadania) zażalenie na postanowienie z dnia 8 marca 2016 r. oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie radcy prawnego z urzędu. W wykonaniu zarządzenia z 8 kwietnia 2016 r. przesłano skarżącej formularz PPF, wzywając o jego szczegółowe wypełnienie i osobiste podpisanie przez wnioskodawcę. Dnia 18 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej osobiście złożył w Sądzie formularz PPF podpisany przez siebie. W wykonaniu zarządzenia z 26 kwietnia 2016 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków wniosku przez m.in. jego osobiste podpisanie wniosku oraz wyjaśnienie szeregu okoliczności. W dniu 10 maja 2016 r. skarżąca zgłosiła się do Sądu i osobiście podpisała wniosek złożony 18 kwietnia 2016 r. Jednocześnie w piśmie z 10 maja 2016 r. wniosła o zwrot kosztów podróży ponieważ "w dniu 10.05.2016 r. (dodatkowo) zgłosiłam się celem uzupełnienia akt czego wcześniej we wniosku nie było". Załączyła bilet w jedną stronę opiewający na 15 zł i podniosła, że biletu powrotnego jeszcze nie posiada. Postanowieniem z dnia 12 maja 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Jak już wskazano w postanowieniu z 8 marca 2016 r. skarżącej skutecznie doręczono 16 stycznia 2016 r. zawiadomienie o rozprawie wraz z informacją o nieobowiązkowym stawiennictwie oraz pisemne pouczenie m.in. o treści art. 210 § 1 P.p.s.a. – pkt 6 pouczenia – k. 102 akt sądowych; zwrotny dowód potwierdzenia odbioru przez skarżącą osobiście - 16 stycznia 2016 r. – k. 123. Skarżąca ani osobiście, ani przez pełnomocnika, nie złożyła wniosku o zwrot kosztów sądowych, w tym kosztów dojazdu do sądu. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się m.in poniesione przez stronę koszty sądowe i koszty przejazdów do sądu. Wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a.. W myśl art. 200 P.p.s.a zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Wniosek skarżącej z 10 maja 2016 r. o zwrot kosztów podróży odbytej przez skarżącą celem osobistego podpisania wniosku o prawo pomocy został złożony po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku. Tymczasem, stosownie do treści art. 210 § 1 P.p.s.a., strona traci uprawnienie żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W konsekwencji wniosek skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. Należy podkreślić, że w wykonaniu zarządzenia z 8 kwietnia 2016 r. przesłano skarżącej formularz PPF, wskazując jednoznacznie i precyzyjnie, że skarżąca powinna podpisać go osobiście, a nie przez pełnomocnika. Na marginesie Sąd wskazuje, że niezależnie od braku podstaw do zwrotu kosztów bez stosownego wniosku złożonego przed zamknięciem rozprawy, zwrot może obejmować jedynie niezbędne koszty poniesione do celowego dochodzenia swoich praw. Oznacza to koszty rzeczywiście i racjonalnie poniesione (por. postanowienie NSA z 8 maja 2014 r., sygn. II OZ 429/14). Nie sposób uznać za koszty racjonalne kosztów poniesionych przez skarżącą celem usunięcia uchybień powstałych na skutek niestosowania się przez skarżącą do jednoznacznych i precyzyjnych pouczeń sądu. Należy również podkreślić, że w sprawie nie był stosowany art. 91 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika. W sytuacjach przewidzianych w ww. przepisie zastosowanie znaleźć mogą odpowiednio przepisy art. 85–93 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1025 z późn. zm.). Takie okoliczności jednak w sprawie nie wystąpiły. Koszty wykraczające poza zakres katalogu przewidzianego przez art. 205 P.p.s.a., takie jak koszty związane z prowadzeniem korespondencji, nie mogą podlegać zasądzeniu, czy też zwrotowi na rzecz skarżących (por. postanowienie NSA z dnia 12 października 2010 r., II OSK 1490/09, LEX nr 743273). Jeśli chodzi o koszty przejazdu strony, to za niezbędne uznaje się tylko koszty przejazdu strony związane ze stawiennictwem na rozprawie (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2010 r., I OZ 343/10, LEX nr 658669). Tylko w sytuacji, gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 P.p.s.a., możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., II FSK 838/13, LEX nr 1450376). Z tych względów Sąd, działając na podstawie powołanych wyżej przepisów P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.