II SA/Kr 3/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Społem Powszechnej Spółdzielni Spożywców [...]" w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Społem Powszechnej Spółdzielni Spożywców "[...]" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 września 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy strona skarżąca SPOŁEM Powszechna Spółdzielnia Spożywców [...] w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca prowadzi działalność w zakresie handlu hurtowego i detalicznego oraz wynajmu nieruchomości na własny rachunek. Kapitał zakładowy spółdzielni wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych według bilansu za 2011 rok wynosiła [...] zł. Rok obrotowy 2011 strona zamknęła stratą w wysokości 254.531,26 zł. Wskazano ponadto, że Spółdzielnia dysponuje rachunkiem bankowym w banku [...] S.A., na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zgromadzone były środki finansowe w wysokości 274.912,34 zł. Wniosek o prawo pomocy strona skarżąca uzasadniła swoją sytuacją finansową. Podano, iż dane na formularzu pochodzą z bilansu za 2011 rok, ponieważ bilans za rok 2012 nie został jeszcze sporządzony. Bilans za 2012 rok najpewniej wykaże stratę. Wnioskodawca podaje, iż środki zgromadzone na rachunku bankowym na koniec grudnia 2012 roku zostały już dawno rozdysponowane na prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej i wynagrodzenia dla pracowników. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie następujących dokumentów: odpisu zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011, odpisu deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące, dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisu ostatniego sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej), spisu środków trwałych Spółdzielni oraz wyciągów z rachunków bankowych Spółdzielni obrazujących historię wszystkich przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Prezes Zarządu Spółdzielni U.W. przesłała odpis zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011 oraz odpis sprawozdania finansowego za 2011. Podano, iż z przedstawionych dokumentów wynika, iż strata w dochodach Spółdzielni w roku 2011 wynosiła ponad 250 tys. zł. W związku z powyższym oczywistym jest, iż działalność Spółdzielni jest nierentowna, przynosi starty, a konieczność uiszczenia dodatkowych opłat sądowych może stanowić wydatek, którego w obecnej sytuacji nie jest w stanie ponieść. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno się unikać przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty prowadzenia postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 91/2011 i z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowym oświadczeniu i dokumentach źródłowych, uznać należy, iż strona skarżąca, nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pomimo wyraźnego wezwania do niej skierowanego jakiego rodzaju dokumenty konieczne są do dokonania wolnej od wątpliwości oceny, do dnia wydania orzeczenia część tych dokumentów nie została przesłana. Nie przedłożono m. in. odpisu deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące, dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, spisu środków trwałych Spółdzielni oraz wyciągów z rachunków bankowych Spółdzielni obrazujących historię wszystkich przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy, czego skutkiem jest niewyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących rzeczywistych aktualnych możliwości płatniczych Spółdzielni. Tym bardziej, że przesłane dokumenty w postaci odpisu zeznania podatkowego o wysokości osiągniętych dochodów oraz sprawozdania finansowego dotyczą roku 2011, a zatem nie obrazują aktualnej sytuacji finansowej podmiotu skarżącego. W tym miejscu należy zaakcentować, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak podkreślono wyżej, wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy jest bowiem sprawą zainteresowanego, a orzekający nie jest uprawniony do zastępowania go w tym zakresie i domniemywania okoliczności nie wynikających z przedłożonych przez stronę dokumentów. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż brak określonej w wezwaniu dokumentacji nie pozwalał na ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej Spółdzielni, co uniemożliwiało uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).