II SA/Kr 3/13

sygn. akt II SA/Kr 3/13 Kraków, dnia 29 kwietnia 2013r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni "[...]" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2012r., znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek sprawy ze skargi Spółdzielni "[...]" w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 września 2012r., znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że strona skarżąca prowadzi działalność w zakresie handlu hurtowego i detalicznego oraz wynajmu nieruchomości na własny rachunek. Kapitał zakładowy spółdzielni wynosi 2.615.687,11 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za 2011 rok wynosiła 6.156.603,69 zł. Rok obrotowy 2011 strona zamknęła stratą w wysokości 254.531,26 zł. Wskazano ponadto, że Spółdzielnia dysponuje rachunkiem bankowym, na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. grudnia 2012r.) zgromadzone były środki finansowe w wysokości 274.912,34 zł. Spółdzielnia powołała się na swoją sytuacją finansową i zaznaczyła, że dane na formularzu pochodzą z bilansu za 2011 rok, ponieważ bilans za rok 2012 nie został jeszcze sporządzony. Bilans za 2012 rok najpewniej wykaże stratę. Wnioskodawca podaje, iż środki zgromadzone na rachunku bankowym na koniec grudnia 2012 roku zostały już dawno rozdysponowane na prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej i wynagrodzenia dla pracowników. Strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie: odpisu zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011, odpisu deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące, dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisu ostatniego sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej), spisu środków trwałych oraz wyciągów z rachunków bankowych Spółdzielni obrazujących historię wszystkich przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy. Spółdzielnia w odpowiedzi nadesłała odpis zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011 oraz odpis sprawozdania finansowego za 2011. Strona wskazała też, że strata w dochodach Spółdzielni w roku 2011 wynosiła ponad 250 tyś. zł. W związku z powyższym oczywistym jest, iż działalność Spółdzielni jest nierentowna, przynosi straty, a konieczność uiszczenia dodatkowych opłat sądowych może stanowić wydatek, którego w obecnej sytuacji nie jest w stanie ponieść. Postanowieniem z dnia 1 marca 2013r., sygn. akt II SA/Kr 3/13, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Spółdzielnia "[...]" w K. wniosła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzuciła, że referendarz nie uwzględnił dokumentów, z których wynika jednoznacznie strata, poniesiona przez spółdzielnię w 2011 r. Strona skarżąca ponownie poniosła, że jej działalność jest nierentowna, przynosi straty, a konieczność uiszczenia dodatkowych opłat sądowych może stanowić wydatek, którego w obecnej sytuacji nie jest w stanie ponieść. Do sprzeciwu nie zostały dołączone żadne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej, nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy przy tym wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Trzeba podkreślić, że - jak wynika z brzmienia art. 246 § 2 p.p.s.a.- to na podmiocie, ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa ciężar wykazania okoliczności, od których ustawa uzależnia przyznanie prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości-wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów tych okoliczności. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania finansowego strony się kończą. Bez współpracy podmiotu, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie posiada żadnych (przy prawie pomocy w zakresie całkowitym) albo dostatecznych (przy prawie pomocy w zakresie częściowym) środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy strona wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt l FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Jeżeli tego nie zrobi, uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 2 p.p.s.a.- że nie posiada żadnych, albo przynajmniej dostatecznych środków na poniesienie kosztów, związanych ze sprawą. W niniejszej sprawie orzecznik (referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie), korzystając z możliwości, jakie daje art. 255 p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 5 lutego 2013r. wezwał skarżącą spółdzielnię do przedstawienia szeregu dokumentów, które pozwalałyby ocenić jej sytuację finansową przez pryzmat ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W wykonaniu zarządzenia strona skarżąca przedstawiła jedynie część żądanych dokumentów. W szczególności nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych, obrazujących historię operacji finansowych spółdzielni za ostatnie trzy miesiące. Z informacji, przedstawionych przez samą stronę skarżącą wynika, że na koncie bankowym na koniec roku 2012 znajdowały się znaczne kwoty pieniężne. Nie udokumentowała jednak aktualnego stanu konta czy też kont bankowych, twierdząc jedynie, że pieniądze, które końcem poprzedniego roku posiadała na rachunku, zostały w całości rozdysponowane. Sąd podziela ocenę, wyrażoną przez orzecznika, że tym samym strona skarżąca zaniechała wykazania swojej sytuacji finansowej. Przedstawione dokumenty nie obrazowały bowiem aktualnej wysokości środków, jakimi spółdzielnia może dysponować. Takie działanie uniemożliwia Sądowi ocenę, czy istotnie- w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń- nie posiada ona żadnych czy przynajmniej dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za nie wykazaną przez stronę skarżącą, a wniosek w tym zakresie należało oddalić. Na marginesie Sąd wskazuje, że przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. uzależnia możliwość przyznania prawa pomocy jedynie od tego, czy wnioskodawca posiada środki finansowe. Natomiast ocena tego, jak uiszczenie kosztów sądowych wpłynie na funkcjonowanie osoby prawnej bądź innej jednostki organizacyjnej, nie stanowi przesłanki zwolnienia. Nawet zatem trudna sytuacja finansowa, strata wykazana za poprzednie lata i nierentowność działalności nie daje podstawy do przyznania prawa pomocy, jeżeli osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna posiadają środki finansowe, wystarczające do poniesienia kosztów postępowania przed sądem. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.