II SA/Kr 3163/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 maja 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska AWSA Mariusz Kotulski ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2000r., Nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych I. uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej T. C. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Syg. akt II SA/Kr 3163/00 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 18 września 2000r. T. C. (zwana dalej skarżącą) zwróciła się do [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze dwóch godzin dziennie podnosząc, że jest inwalidka I grupy, nie może się poruszać, samodzielnie dokonywać zakupów oraz wykonywać codziennych prac domowych. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] października 2000r. nr [...] odmówił przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych, wskazując w uzasadnieniu, iż skarżąca jest zdolna do samodzielnej egzystencji, mimo że jest inwalidką I grupy z powodu częściowej utraty wzroku. Nadto zainteresowana oczekiwała pomocy tylko w robieniu zakupów. Na zaproponowane usługi w formie pomocy sąsiedzkiej skarżąca nie wyraziła zgody, zaś w tym samym domu zamieszkuje syn wraz z rodziną. Skarżąca odwołała się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wyrażając swoje niezadowolenie z wydanej decyzji i wskazała, iż sąsiadki są osobami starszymi (80 i 85 lat), które nie są w stanie jej pomóc. Decyzją z dnia [...] 2000r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło podstawy prawne przyznania usług opiekuńczych (art. 17 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej) podzielając ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ I instancji oraz wskazując, iż to rodzina winna w pierwszej kolejności wspierać skarżącą na zasadzie art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], skarżąca podniosła, iż nie może liczyć na pomoc syna i jego rodziny, gdyż jest nim mocno skonfliktowana (wyrzucił ją z domu) i nie utrzymuje z nim żadnych kontaktów. Córka zaś mieszka w Z. i nie jest w stanie pomagać jej w sposób stały. Uważa, iż została skrzywdzona wydanymi decyzjami administracyjnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 17 ustawy o pomocy społecznej osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn, wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych. Pomoc w tej formie może być przyznana także innym osobom, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Niewątpliwie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca spełnia przesłanki do udzielenia pomocy społecznej w tej formie. Nie sposób zatem odmówić udzielenia pomocy w formie usług opiekuńczych tylko ze względu na obowiązek alimentacji i wzajemnego wspierania się przez członków rodziny, a w szczególności udzielania pomocy przez dorosłe dzieci swoim rodzicom wynikający z art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Co więcej również w tym zakresie skarżąca wymaga pomocy w celu uzyskania na drodze prawnej świadczeń alimentacyjnych od dzieci. Organy administracji publicznej winny zatem rozważyć zakres i rodzaj usług opiekuńczych. Owe usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczna zalecana przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości również zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Skarżąca wniosła o przyznanie usług opiekuńczych w wymiarze dwóch godzin dziennie ze względu na dokonywanie zakupów żywnościowych oraz wykonywanie codziennych prac domowych. Znajduje to potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] września 2000r. (str. 14 wywiadu). Ograniczenie żądania przez skarżącą tylko do pomocy w robieniu zakupów nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. To ograniczenie wniosku wynika jedynie z zapisu pracownika socjalnego na str. 18 wywiadu środowiskowego, a zatem w części, która nie jest podpisywana przez skarżącą i nie może być traktowane jako jej oświadczenie. Z wywiadu środowiskowego (str. 19) oraz uzasadnienia decyzji organy I i II instancji wynika także, iż pomocy odmówiono, gdyż w tym samym domu mieszka syn skarżącej, który takiej pomocy może i powinien udzielić. W treści jednak samego wywiadu środowiskowego (str. 8) znajduje się zapis, iż skarżąca pozostaje z synem w konflikcie. Trudno zatem oczekiwać udzielenia przez taką osobę pomocy. Niewątpliwie wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, wymaga zakres oczekiwanej przez skarżąca pomocy w formie usług opiekuńczych oraz jej relacji z synem. Należy również wyjaśnić na czym polega proponowana przez organ I instancji pomoc sąsiedzka, gdyż z treści odwołania i skargi wynika, iż skarżąca nie rozumie jej istoty. Skarżącej wyjaśnić także należy możliwy zakres pomocy społecznej w oczekiwanej przez nią formie, który musi być adekwatny do jej faktycznych potrzeb (robienie zakupów, pomoc w pracach domowych), w szczególności w kontekście odpłatności za takie usługi opiekuńcze (art.18 ust.3 i art.34 ustawy o pomocy społecznej). Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania usług opiekuńczych, nastąpiła bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.