II SA/Kr 33/08

Kraków, dnia 5 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. G. i J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynków, postanawia: 1. zwolnić skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisów sądowych, 2. w pozostałym zakresie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku ośrodka wczasowo - szkoleniowego "[...]" i przyległego do niego budynku mieszkalnego, [...] r. wnieśli: E. G. i J. Z. Wnioskiem, złożonym w dniu [...] r., skarżąca – E. G. zwróciła się o częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącą w 1/5 części od wpisu sądowego, należnego od skargi, w pozostałej natomiast części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej E. G. w dniu [...] r. W dniu [...] r. E. G. wniosła sprzeciw od w/w postanowienia, nadając go listem poleconym w Urzędzie Pocztowym [...]. Zarządzeniem z dnia [...] r., przesłanym za osobnym pismem z dnia [...] r., Sąd wezwał skarżącą E. G. o udokumentowanie miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej oraz o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny za okres od [...] r. do [...] r. poprzez przedłożenie rachunków: za prąd, gaz, wodę, nieczystości oraz podanie kosztów przeznaczonych na zakup żywności, środków czystości, higieny, wydatków związanych z nauką syna oraz innych wydatków koniecznych dla utrzymania siebie i rodziny. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu [...] r. W dniu [...] r. skarżąca nadała listem poleconym odpowiedź na powyższe wezwanie Sądu, w której podniosła między innymi, że inwestycja jest realizowana od [...] r., w obecnym czasie jest w stanie, który nie wskazuje na możliwość jej zatrzymania. Jak napisała: "Jeżeli wziąć pod uwagę czas korespondencji, to do tego czasu cała ta inwestycja z zewnątrz będzie gotowa. Jest to ewidentny skandal tak budowlany jak i prawny (...)". W końcowym fragmencie tego pisma skarżąca wskazała, że: "w tej sytuacji przepraszam i dziękuję." Wobec tego stwierdzenia, zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał skarżącą, aby jednoznacznie wyjaśniła, czy w związku z tym cofa swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca w odpowiedzi, w piśmie z dnia [...] r., wskazała, że w jej rodzinie nic się nie zmieniło, sytuacja materialna jest taka sama jak przed [...] miesiącami, z tym, że syn miał maturę, w związku z czym ich wydatki i tak wzrosły, pensja męża natomiast nie. W dalszej części pisma stwierdziła, że decyzję pozostawia do oceny Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego W pierwszej kolejności wskazać należy, iż ponoszenie kosztów przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji RP jest powszechność i równość danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przeniesienie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 r, II SA/Ol 588/06, LEX Omega nr 191863). Stosownie natomiast do treści art. 246 p.p.s.a. na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej. Analizując sytuację materialną skarżącej, biorąc pod uwagę okoliczności, że jest ona osobą bezrobotną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem 1 synem - maturzystą, a ich jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę męża w wysokości [...] zł brutto, posiada jedynie częściowo wykończony dom (1 pokój, kuchnia i łazienka - razem [...] m2) oraz łąki klasy [...] i [...] o powierzchni [...] m2, Sąd uznał, że nie pozwala ona na poniesienie przez skarżącą wpisów sądowych bez istotnego uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Ów uszczerbek nie może być utożsamiany z każdą koniecznością ograniczenia wydatków, lecz tylko taką, której konsekwencją jest bark możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Uwzględnić przy tym należy, że wpis od skargi na decyzję z zakresu budownictwa i architektury wynosi 500 zł. W wysokości stanowiącej połowę wpisu do skargi pobierany jest wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej. Wpis zaś od każdego zażalenia wynosi 100 zł. W zakresie zatem obejmującym te wpisy należało udzielić skarżącej pomocy i zwolnić ją od wpisów sądowych. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd miał też na uwadze, wynikający z art. 45 Konstytucji RP obowiązek zagwarantowania stronie prawa do sądu. Zwolnienie nie obejmuje natomiast ewentualnych opłat kancelaryjnych, obejmujących np. opłaty od wydawanych kserokopii (2 zł za stronę), nadanie klauzuli prawomocności (10 zł), od wniosku o uzasadnienie wyroku (100 zł), a regulowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. (Dz. U. Nr 221, póz. 2192). Opłaty te, zdaniem Sądu, mogą być przez skarżącą poniesione. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), jak w sentencji postanowienia.