II SA/Kr 34/08

Kraków, dnia 23 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, postanawia: - oddalić wniosek Gminy M. o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 12 lutego 2008 r. wpłynął wniosek Gminy M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...]r. nr [...] w przedmiocie odroczenia płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, W uzasadnieniu wniosku Gmina M. podniosła, że nie jest w stanie uiścić wymaganą opłatę sądową ze względu na brak środków pieniężnych w budżecie. Wskazała, że strata za ostatni rok obrotowy według bilansu na rok 2006 wyniosła: – [...] zł. Wskazała, że Gmina jest w trakcie realizacji licznych inwestycji, w tym również tej będącej powodem skargi, w związku z tym nie jest w stanie udźwignąć kolejnego ciężaru finansowego, jakim jest opłata sądowa od niniejszej skargi. Nie ma ona w budżecie środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Posiadane obecnie środki finansowe potrzebne są w całości na bieżące funkcjonowanie gminy, co uniemożliwia ponoszenie opłat i wydatków w postępowaniu sądowym. W oświadczeniu o majątku i dochodach Gmina podała, że wg bilansu na rok 2006 wartość majątku i środków finansowych Gminy wynosiła [...]zł, wartość środków trwałych wynosiła [...] zł, zaś rok obrotowy 2006 Gmina zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Stan pięciu rachunków bankowych Gminy M. w [...] Banku Spółdzielczym o/[...] na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie [...] (odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł.). Postanowieniem z 15 lutego 2008 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Gminy M. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia [...] marca 2008 r. Gmina M. nadała listem poleconym w Urzędzie Pocztowym [...]. Postanowieniem z dnia 27 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym oddalił wniosek Gminy M. o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że Gmina dysponuje środkami finansowymi zgromadzonymi na pięciu rachunkach bankowych w łącznej kwocie [...] zł. Brak jest informacji, aby konta te były zablokowane, czy też zabezpieczone. W związku z tym Sąd uznał, że nie ma przeszkód w dysponowaniu tymi środkami, a biorąc pod uwagę wysokość dostępnych środków finansowych stanął na stanowisku, że kondycja finansowa Gminy pozwala na uiszczenie wpisu w całości. Nie uznał za zasadnych argumentów Gminy, że środki te w całości potrzebne są na bieżące funkcjonowanie gminy. Sąd podniósł także, że Gmina M. dysponuje także majątkiem o wartości [...] zł oraz środkami trwałymi o wartości [...] zł, co wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazana natomiast strata przez Gminę nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w tej sprawie. strata jest bowiem, jak podkreślił Sąd, wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Gminy M. na powyższe postanowienie z 27 marca 2008 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt: II OSK 570/08, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W jego uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skoro w aktach sprawy brak jest zarządzenia dotyczącego wysokości należnego wpisu od skargi, a w uzasadnieniu Sądu I instancji brak jest także ustaleń i rozważań co do jego wysokości, to nie można przyjąć, aby Sąd I instancji uwzględnił wysokość obciążeń finansowych, jakie strona powinna ponieść w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji stanowisko Sądu I instancji, że kondycja finansowa strony skarżącej pozwala na uiszczenie wpisu sądowego w całości, skoro wpis od skargi nie został ustalony nie znajduje, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzasadnienia. Zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Przewodniczący Wydziału określił więc wpis od skargi Gminy M. w niniejszej sprawie na kwotę [...] zł. Zarządzeniem z dnia [...] września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał ponadto Gminę M. o przedłożenie w terminie 7 dni do akt sprawy pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy sprawozdań finansowych z ostatniego kwartału oraz innych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Za pismem z dnia [...] października 2008 r. Gmina M. przedłożyła do akt sprawy sprawozdania finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym podlega ponownemu rozpatrzeniu. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej przez Sąd może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym; por. art. 246 § 2 p.p.s.a. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej ma charakter fakultatywny, a Gmina M. niewątpliwie posiada osobowość prawną (art. 2 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza zgromadzonej dokumentacji, w tym sprawozdań finansowych przedłożonych na wezwanie Sądu do akt sprawy pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Gminy M. nie ma znamion wyjątkowości. Jak sam wnioskodawca podał w urzędowym formularzu "PPF" - wniosku o przyznanie prawa pomocy - posiada środki trwałe w wysokości [...] zł. Na rachunkach bankowych natomiast posiada środki pieniężne w łącznej kwocie: [...] zł. Z kwartalnego sprawozdania o nadwyżce i deficycie Gminy M. wynika, że w okresie od początku roku 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Za pierwsze półrocze osiągnęła dochód [...]zł, planowane natomiast wydatki to kwota: [...] zł. Powyższe oraz pozostałe dokumenty pozwalają stwierdzić, że kondycji finansowa Gminy jest dobra. Tego rodzaju jednostka samorządu terytorialnego obejmująca swoją działalnością różne sfery życia publicznego i gospodarczego zobowiązana jest do daleko idącej przewidywalności mogących nastąpić stanów faktycznych i prawnych. Przewidywalność ta musi się wiązać z zabezpieczeniem środków finansowych w ramach rezerwy na niezaplanowane w budżecie okoliczności. Konfrontując wyżej wskazane wielkości z wysokością wpisu, który strona skarżąca zobowiązana jest uiścić od wniesionej skargi w wysokości [...] zł, (określonej uprzednio przez Sąd jako 1% z kwoty [...] zł wg § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm), Sąd stwierdził, mając na uwadze specyfikę wnioskodawcy, utrudnienia możliwości przesuwania swobodnego środków zaplanowanych na określone wydatki, okoliczności finansowania różnego rodzaju inwestycji, że Gmina M. jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie. Strona skarżąca, przy tak konsekwentnie realizowanych wydatkach zgodnie planem finansowym, może, w ocenie Sądu, wygospodarować kwotę pozwalającą jej na poniesienie wydatków związanych z uiszczeniem wpisu bez zachwiania swojej płynności finansowej. Z kwartalnego sprawozdania o stanie należności oraz wybranych aktywów finansowych "[...]" wynika, że na depozytach bankowych na żądanie Gmina M. posiada [...] zł, co oznacza, że posiada ona środki finansowe, które w znaczny sposób, nawet uwzględniając zaangażowanie i długi, które nie są natychmiast wymagalne do spłacenia, przekraczają wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia jest też, że na rok 2008 Gmina, jak wynika z Uchwały budżetowej Nr [...] z [...] lutego 2008 r., zaplanowała na tego rodzaju nieprzewidziane wydatki rezerwę budżetową w wysokości [...] zł. To, że Gmina ma deficyt rozumiany jako wynik bilansu nadwyżki kosztów nad przychodami nie może być utożsamiana z brakiem środków finansowych. Podkreślić zatem jeszcze raz należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie ma miejsca a biorąc pod uwagę fakultatywność przyznawania prawa pomocy osobom prawnym oraz możliwość uzyskania środków finansowych przez stronę skarżącą zasadnym było podjęcie rozstrzygnięcia negatywnego. W związku z powyższym, na podstawie art. 244 § 1, 245 § 3, 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.