II SA/Kr 343/11

sygn. akt II SA/Kr 343/11 Kraków, dnia 23 września 2011 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 stycznia 2011r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia: I. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu; II. oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 stycznia 2011r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Sam otrzymuje rentę w wysokości 808,89 zł. Żona jest osobą bezrobotną, nie otrzymuje żadnych świadczeń. Skarżący jest właścicielem budynku położonego w K. przy ul. [...] o powierzchni 516 m2, 1/3 części działki nr "1". Własność żony stanowi dom o powierzchni 104m2. Nie posiada cennych ruchomości ani oszczędności. J. B. podał nadto, że zaciągnął z żoną i synem kredyt pod zastaw budynku. W wykonaniu zarządzenia z dnia 18 kwietnia 2011r. J. B. został wezwany do uzupełnienia przedstawionych danych o potwierdzenie dochodu, wyjaśnienie, czy żona skarżącego posiada dochody, wykazanie jej majątku, wyjaśnienie czy skarżący bądź osoby wspólnie z nim gospodarujące osiągają dochody z innych źródeł, potwierdzenie wydatków związanych z aktualnym utrzymaniem, wyjaśnienie, czy nieruchomość przy ul. [...] przynosi dochody, a także przedstawienie rachunków bankowych. W odpowiedzi J. B. złożył w dniu 18 maja 2011r. pismo procesowe. Oświadczył, że żona jest nadal bezrobotna, nie posiada żadnych świadczeń, natomiast odnośnie jej majątku ma problem z jego ujawnieniem. Wskazał, że z rat kredytu, zaciągniętego wraz z żoną i synem pokrywa koszty remontu budynku przy ul. [...]. Wynajął w nim również od kwietnia 2011 r. jedno mieszkanie, uzyskując kwotę 1130 tytułem czynszu. Posiada samochód osobowy marki [...] z 198..r. Wskazał, że żona mieszka pod innym adresem niż on, jego syn mieszka również gdzie indziej. Podał, że koszty utrzymania są trudne do ustalenia. Podał, że żona i syn nie mają samochodów. Do pisma dołączył zeznanie podatkowe za rok 2010 oraz informację o odliczeniach od dochodu. Wynikało z nich, że w roku 2010 osiągnął z tytułu renty oraz najmu łączny przychód w wysokości 13 941,51 zł, wykazując jednocześnie stratę w wysokości 17 482,40 zł. Żona skarżącego uzyskała w roku 2010 dochód w wysokości 650,01 zł. Skarżący nie przedłożył wyjaśnień odnośnie innych źródeł, z których on lub osoby wspólnie z nim gospodarujące osiągają dochody, nie przedstawił też rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. J. B. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Nie podał w nim żadnych danych na temat swoich kosztów utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami-oznaczona dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc (wobec czego żądanie jego uchylenia, podniesione przez skarżącego, jest bezprzedmiotowe), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te- a wśród nich wpis- są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie- na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Prawo pomocy jest instytucją, stworzoną z myślą o osobach, które z definicji nie są w stanie ponieść kosztów prowadzenia sprawy, nie rezygnując przy tym z koniecznego, niezbędnego dla egzystencji utrzymania, a odmowa przyznania tego prawa istotnie mogłaby zamknąć im drogę do sądu. Z przytoczonego wyżej brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na osobie zainteresowanej całkowitym bądź częściowym przyznaniem prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania naraziłoby na uszczerbek utrzymanie ich oraz ich rodziny. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, co przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż posiadany przez nią majątek jak również dochody przez niego uzyskiwane nie pozwalają mu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim J. B., pomimo wezwania, nie określił wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Wobec tego należało przyjąć, że wydatki na wyżywienie i utrzymanie w podstawowym zakresie nie przekraczają przeciętnych kosztów utrzymania, jakie ponosi każdy, prowadzący gospodarstwo domowe. Uwzględnić należało dochody skarżącego, uzyskiwane w roku 2010 i wykazane przedłożonym zeznaniem podatkowym, wykazaną w tymże zeznaniu roczną stratę a także uwzględniając fakt wynajęcia przez niego jednego mieszkania za kwotę 1130 zł miesięcznie. Doświadczenie życiowe prowadzi do wniosku, że uzyskując takie dochody skarżący, ponoszący przeciętne koszty zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych nie będzie narażony na uszczerbek niezbędnego utrzymania, opłacając koszty sądowe. Warto także zaznaczyć, że z uwagi na przedmiot zaskarżenia na obecnym etapie postępowania skarżący będzie obowiązany jedynie do opłacenia kwoty wpisu od skargi, która zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 zł. O ile koszty te na dalszym etapie postępowania ulegną zmianie, skarżący będzie mógł złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i wykazać, że nie jest ich w stanie ponosić. Trzeba jednocześnie uznać, że wobec wskazanych dochodów skarżącego i niezależnie od ponoszonych przez niego kosztów utrzymania, sytuacja majątkowa i zarobkowa J. B. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Uwzględniając dochody z tytułu renty oraz wynajmu mieszkania, a także poniesioną w roku 2010 stratę należy przyjąć, że poniesienie wydatków na pomoc prawną (ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego z wyboru) naraziłoby skarżącego na uszczerbek niezbędnego utrzymania. Mając na uwadze powyższe, Sąd ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, za podstawę przyjmując art. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.