II SA/Kr 343/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.P. i W.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 20 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołań I. uchyla zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia 20 stycznia 2017 r. II. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Starosta K. decyzją z dnia 30 czerwca 2016 r. znak [...] orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty K. z 29 sierpnia 2008 r., orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...] , obr. [...] . ewid. P. m. K. , obj. księgą wieczystą nr [...] , w granicach wywłaszczonej działki nr [...] , b. dz. adm. P. , na rzecz R.P. . Niniejsza decyzja została doręczona R.P. w dniu 6 lipca 2016 r., W.P. w dniu 11 lipca 2016 r. (dowody doręczeń w aktach sprawy). Kolejno pismami z dnia 12 lipca 2016 r. oraz 18 lipca 2016 r. wskazani wnieśli odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Starosta K. dnia 25 lipca 2016 r. wydał postanowienie, którym - na podstawie art. 111 § 1 a i § 1 b K.p.a. uzupełniono decyzję organu I instancji z 30 czerwca 2016 r. o pouczenie, że od decyzji Starosty K. z 30 czerwca 2016 r. przysługuje stronom odwołanie do Wojewody [...] za pośrednictwem Starosty K. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 134 K.p.a. stwierdził uchybienie przez R.P. i W.P. terminu do wniesienia odwołań od decyzji Starosty K. z 30 czerwca 2016 r. uzupełnionej postanowieniem Starosty K. z 25 lipca 2016 r. znak [...] . W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 111 K.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Organ administracji publicznej, który wydał decyzje, może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu w zakresie, o którym mowa w § l, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (§ 1 a). Uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia (§ 1 b). W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1 b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia (§ 2). Organ wskazał, że strona ma możliwość złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji. Z kolei w przypadku uzupełnienia decyzji z urzędu, termin dla organu na wydanie postanowienia w tym zakresie wynosi również 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, przy czym w przypadku postępowań prowadzonych z udziałem więcej niż jednej strony, termin ten liczy się od dnia doręczenia decyzji ostatniej ze stron. W przedmiotowej sprawie decyzja Starosty K. z 30 czerwca 2016 r. została doręczona ostatniej ze stron 11 lipca 2016 r., a zatem postanowienie tego organu z 25 lipca 2016 r. zostało wydane z zachowaniem terminu określonego w art. 111 § 1 a K.p.a. odwołanie R.P. zostało nadane w placówce pocztowej operatora pocztowego 12 lipca 2016 r., zaś odwołanie W.P. 18 lipca 2016 r. co oznacza, iż są one nieskuteczne jako złożone z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 127 § 2 w związku z art. 111 § 2 K.p.a. dla dokonania tej czynności procesowej. Z uwagi na jednoznaczną treść przepisu art. 134 K.p.a., w sytuacji, gdy strona wniosła odwołanie z uchybieniem terminu, organ odwoławczy obowiązany jest, na podstawie ww. przepisu stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli R.P . i W.P. zarzucając naruszenie art. 107 K.p.a., art. 111 K.p.a., art. 112 K.p.a., art. 127 § 2 K.p.a., art. 129 § 2 K.p.a., a także art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. oraz art. 9 K.p.a. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący nie uchybili terminowi do wniesienia odwołania a organ błędnie zinterpretował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Wojewody [...] . W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016. 718 ze zm.) – dalej P.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięty jest on naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności aktu wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z dnia 20 stycznia 2017 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez R.P. i W.P . Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w sposób który obligował do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Wojewody [...] , jako organu właściwego do rozpoznania odwołania, stanowił art. 134 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do treści art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 129 § 2 K.p.a.). Art. 134 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 584). W niniejszej sprawie decyzja Starosty K. z dnia 30 czerwca 2016 r. została doręczona R.P. w dniu 6 lipca 2016 r., W.P. w dniu 11 lipca 2016 r. (dowody doręczeń w aktach sprawy). Kolejno pismami z dnia 12 lipca 2016 r. oraz 18 lipca 2016 r. wskazani wnieśli odwołania od wyżej wymienionej decyzji. Podkreślić należy, że Starosta K. działając z urzędu - bez wniosku stron, dnia 25 lipca 2016 r. wydał postanowienie, którym na podstawie art. 111 § 1 a i § 1 b K.p.a. uzupełniono decyzję organu I instancji z 30 czerwca 2016 r. o pouczenie, że od decyzji Starosty K. z 30 czerwca 2016 r. przysługuje stronom odwołanie do Wojewody [....]za pośrednictwem Starosty K . Wojewoda [...] stwierdzając uchybienie terminu powołał się na art. 111 K.p.a. Stosownie do treści art. 111 K.p.a., który został omówiony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W przypadkach tych termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. Zgodnie z brzmieniem art. 111 § 1 a K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu w zakresie, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Zatem w powołanym przepisie przewidziane są dwie drogi uzupełnienia decyzji na wniosek strony i z urzędu przez organ administracji. Wykładnia przepisu art. 111 § 2 K.p.a. prowadzi do wniosku, że tylko żądanie uzupełnienia decyzji wniesione w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji powoduje przesunięcie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Skoro w niniejszej sprawie organ dokonał uzupełnienia z urzędu, a już przed datą wydania postanowienia o uzupełnieniu, strony nadały w placówce pocztowej odwołanie od decyzji to nie można twierdzić, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego błędne pouczenie o prawie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia nie może szkodzić stronie, tym bardziej strona która w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji bez pouczenia wniosła odwołanie nie może być karana za znajomość przepisów i postępowanie wedle wskazanych reguł. Skoro w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że strona, która wniosła żądanie sprostowania wadliwego pouczenia, jednocześnie jednak stosująca się do jego pierwotnej treści z ostrożności procesowej, a następnie otrzymała prawidłowe pouczenie o środkach zaskarżenia w trybie sprostowania postanowienia (art. 111 § 1 K.p.a.), nie musi zabiegać o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który faktycznie upłynął, co wynika z treści art. 111 § 2 i art. 112 K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 1398/05) to tym bardziej strona, która wniosła odwołanie w 14 dniowym terminie jednocześnie nie mając świadomości, że organ postanowił z urzędu uzupełnić decyzję nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbania organu. Taka wykładnia art. 111 K.p.a. prowadziłaby do jawnego naruszenia podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji do ograniczenia stronie prawa do sądu. Jednocześnie podkreślić należy, że przepis art. 9 K.p.a. ustanawia zasadę ogólną, według której, organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej. Zakres tego obowiązku wyznaczony jest kryterium podmiotowym i przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona postępowania, której organ z urzędu ma obowiązek w toku całego postępowania udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych będących przedmiotem sprawy. Z normy prawnej zawartej w tym przepisie wynika jednoznacznie, że organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Bierność organu w opisanym wyżej zakresie stanowi niewątpliwie naruszenie prawa. Podkreślić należy, że prawo jednostki do otrzymania niezwłocznej i szczegółowej informacji prawnej zawarte jest również w art. 6 § 3a Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz w art. 10 ust. 3 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, który stanowi w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwości sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jej działania oraz dotyczącej pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2006, sygn. akt I OSK 374/06). Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy procedury w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić powyższej wskazane przez sąd uwagi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Natomiast o zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił na podstawie art. 250 P.p.s.a.