II SA/Kr 358/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. i K. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi B. C. i K. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 grudnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek skarżących oddalić W dniu 23 maja 2012 roku do tut. sądu wpłynął wniosek B. C. i K. D. o ustanowienie adwokata z urzędu, który mógłby zająć się napisaniem skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2012 roku odrzucającego skargi B. C. i K. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 grudnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżące podniosły, iż ich sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie we własnym zakresie kosztów związanych z posiadaniem pełnomocnika. Do pisma załączony został formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którego rubryce 4 zakreślono, co prawda, że skarżące domagają się jedynie zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże z uzasadnienia jednoznacznie wynika, że intencją skarżących jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. Z informacji zawartych w formularzu wniosku "PPF" wynika, że skarżące prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i są członkami rodziny (matka i córka). Ich miesięczny dochód wynosi 1.540 zł i stanowi go renta K. D. w wysokości 690 zł i emerytura B. C. w wysokości 850 zł. W skład majątku wnioskodawczyń wchodzi dom o powierzchni ok. 80 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 4,5 ha. Strony nie dysponują zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku skarżące podniosły, iż nie stać ich na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostały one wezwane do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego B. C. oraz renty K. D. (przesłanie odcinków świadczeń za miesiąc kwiecień 2012 r. lub kopie decyzji o ich przyznaniu), oświadczenie, czy z nieruchomości rolnej o powierzchni 4,5 ha skarżące uzyskują jakiekolwiek dochody – jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz czy pobierają dopłaty unijne do gruntów (jeśli tak, należało przesłać kopię ostatniej decyzji), udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżących (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.) oraz określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, itp. (w przypadku występowania zaległości z tytułu opłat należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność), a także przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżące rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżące nie odniosły się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domagają się skarżące, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona skarżąca zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na niej ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jej koszty utrzymania (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Zdaniem orzekającego skarżące nie wykazały, iż w stosunku do nich zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżące wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżących o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny ich sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Nieudzielanie przez skarżące informacji, o których mowa w skierowanym do nich wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących ich stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych B. C. i K. D.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżące nie wykazały, że faktycznie znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270).