II SA/Kr 358/18

Straszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie decyzję Szefa Urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych w W. z dnia [...] grudnia 2017r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego , którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. W dniu 30 lipca 2018r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze swej skargi na postanowienie Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 28 grudnia 2018r. wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy. Skarżący wskazuje także, iż jest osobą samotną, bez własnych nieruchomości, utrzymująca się jedynie z zasiłku stałego. Nie ma wiedzy prawniczej. Zdaniem orzekającego, wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 60 m2 w B. oraz nieruchomość rolną o pow. 1,30 ha tam również. Nie wykazuje faktu posiadania cennych przedmiotów ani oszczędności, nie posiada kont bankowych. Na wezwanie starszego ref. Sądowego przedstawia zeznanie podatkowe za 2017r. ( dochód - [...] zł działalność wykonywana osobiście za 2017r. ) oraz zaświadczenie MOPS w P. o przyznaniu Mu zasiłku stałego od 2015r do dnia dzisiejszego ( dane na podstawie akt sprawy II SA Kr/357/18 ). Dodatkowo oświadcza, iż mieszkanie, które stanowi jego adres korespondencyjny jest własnością brata, dom, w którym mieszka w B. jest bez prądu i gazu, nie prowadzi żadnej działalności artystycznej ani medycyny niekonwencjonalnej w sensie zarobkowym, jest człowiekiem samotnym. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów otrzymywanych jedynie z Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z tytułu zasiłku stałego, zwyczajowe koszty utrzymania, samotność, brak osób zobowiązanych na podstawie Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego do alimentacji, brak pracy, podeszły wiek, ciężką sytuacje bytową związaną ze stanem posiadania ( dom bez prądu, gazu ) - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawca posiada bowiem bardzo niski dochód wynikający jedynie z pomocy świadczonej przez MOPS w P., i zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia adwokata z wyboru. Dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu pomocy społecznej są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania, nie jest on w stanie poczynić oszczędności. Jednocześnie skarżący w jednoznaczny sposób oświadczył, iż nie otrzymuje żadnych świadczeń pieniężnych z tytułu ew. wykonywania prac artystycznych czy działań z zakresu medycyny niekonwencjonalnej, przedstawił również PIT za 2017r. , z którego wynika, iż jego dochód z prac wykonywanych osobiście wyniósł na rok [...] zł. W obecnej sytuacji nie jest on zatem w stanie, zdaniem orzekającego , pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia argument strony o nieznajomości prawa. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia jednakże przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niego adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).