II SA/Kr 36/11

Kraków, dnia 20 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.W. i K.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W. i K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia oddalić wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący działający przez adwokata zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku PPF, wypełnionym w wyznaczonym przez sąd terminie, skarżący podali, że posiadają dom o pow. 50 m2 , mieszkanie o pow. 70 m2 , a także nieruchomość rolną opow. 22 hektarów. Miesięczny dochód skarżącego K.W. osiągany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] zł. Skarżący nie wykazali zasobów pieniężnych w postaci oszczędności czy papierów wartościowych jak również nie posiadają wartościowych przedmiotów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawili kopie następujących dokumentów zeznania podatkowego PIT-36L o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2009 przez K.W. , deklaracji VAT-7 za miesiące listopad i grudzień 2010 roku oraz styczeń 2011 roku wraz z urzędowymi poświadczeniami odbioru dokumentu elektronicznego, osiemnastu wyciągów bankowych za okres od 15 stycznia 2010 roku do 30 sierpnia 2010 roku, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki Daewoo Lanos, rok produkcji 1998, siedmiu faktur za gaz za okres od 20 kwietnia 2010 roku do 18 lutego 2011 roku, faktury za wodę z dnia 12 stycznia 2011 roku oraz dwóch faktur za energię elektryczną zawierających rozliczenie za okres od 17 lipca 2009 roku do 16 lipca 2010 roku. Pełnomocnik skarżących podał, iż skarżąca J.W. nie prowadzi działalności zarobkowej, zaś skarżący K.W. prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Wskazał ponadto, iż zeznanie roczne w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 nie zostało jeszcze przez skarżących złożone właściwemu naczelnikowi US. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw, w którym zarzucili naruszenie art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego nie zastosowanie. Zdaniem skarżących zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana poprzez wzięcie pod uwagę możliwości finansowych, jakie to skarżący udowodnili w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący zaznaczyli, że zgodnie z art. 246 § 3 wskazanej powyżej ustawy sąd powinien wziąć od uwagę stan rzeczy istniejący w dacie wniesienia wniosku o przyznania prawa pomocy. Skarżący zaznaczyli ponadto, że pełnomocnik został ustanowiony w głównej sprawie administracyjnej ponad dwa lata temu. Bez znaczenia pozostaje także to, czy ewentualnie ustalone wynagrodzenie pełnomocnika zostało poniesione czy też nie, lub jeśli tak, to w jakiej wysokości. Skarżący podnieśli również, że nawet jeśli spółka cywilna, której wspólnikiem pozostaje skarżący uzyskała określone obroty, to nie musi to oznaczać, że przychód osiągnął jej wspólnik. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do odrzucenia sprzeciwu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w podlega rozpoznaniu przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Zaznaczyć należy, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt. 795/10). Rozpatrując niniejszą sprawę wskazać należy, że skarżący posiadają stały miesięczny dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Z przedłożonego zeznania podatkowego (PIT 36 L) wynika, że K.W. osiągnął w roku 2009 przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł, co dało dochód w wysokości [...] zł. W przeliczeniu na jeden miesiąc wysokość uzyskiwanego dochodu wynosi 5.714, 89 zł. Dane te dotyczą roku 2009, jednakże zeznanie podatkowe za rok 2010 nie zostało jeszcze przez skarżącego złożone, a skarżący nie wykazali, aby ich sytuacja materialna uległa pogorszeniu. Zaznaczyć należy także, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zaznaczyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego przez skarżących wniosku wynika, że mają oni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, osiągają stały dochód i nie mają nikogo na utrzymaniu. Zdaniem sądu nie sposób uznać, że taka sytuacja wskazuje na trudne warunki materialne. Poza tym skarżący w nie wykazali i nie uzasadnili we wniosku w sposób dostateczny, że posiadając stały dochód z prowadzonej działalności gospodarczej nie są w stanie ponieść wydatku związanego z kosztami postępowania. W tym stanie rzeczy sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.