II SA/Kr 361/21

WyrokWSA w Krakowie2021-08-04

Skład orzekający: Joanna Człowiekowska, Paweł Darmoń, Tadeusz Kiełkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budownictwo jednorodzinne, na której zrealizowano infrastrukturę techniczną (drogi, sieci), może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany w szerszym zakresie niż tylko budynki mieszkalne?
Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, ale także niezbędną infrastrukturę techniczną, taką jak drogi i sieci. Jeśli taka infrastruktura została zrealizowana na wywłaszczonej nieruchomości, nie można jej uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, co skutkuje oddaleniem wniosku o zwrot.
Stan faktyczny
Skarżący T. H. wniósł o zwrot części działki wywłaszczonej pod budownictwo jednorodzinne. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że nieruchomość została zagospodarowana pod pas drogowy oraz infrastrukturę techniczną (sieci wodociągowe, gazowe, energetyczne), co stanowi realizację celu wywłaszczenia. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów, brak udziału w oględzinach i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. T. H. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z 11 stycznia 2021 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego z dnia 25 września 2020 r., znak: [...], którą orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości na wniosek T. H.. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 6 lipca 2019 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Tarnowa z wnioskiem o zwrot części działki o numerze ewidencyjnym [...], obręb [...], jedn. ewid. m. Tarnów, objętej Księgą Wieczystą nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta Tarnowa. Postanowieniem z 9 sierpnia 2019 r., znak: [...], Wojewoda Małopolski wyznaczył, na podstawie art. 142 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starostę Tarnowskiego do załatwienia ww. sprawy. Starosta Tarnowski decyzją z 25 września 2020 r. odmówił skarżącemu zwrotu ww. nieruchomości. W uzasadnieniu organ podał, że ww. nieruchomość została wywłaszczona pod budownictwo jednorodzinne w Tarnowie - gm. kat. Zbylitowska Góra Osiedle "Z. G." na podstawie zarządzenia nr 8/80 Prezydenta Miasta Tarnowa z 30 lipca 1980 r., w sprawie ustalenia terenu budowlanego w Tarnowie - Zbylitowskiej Górze i jego podziale na normatywne działki budowlane, ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego "Zbylitowska Góra". Organ podał, że obecnie ww. działka stanowi własność Gminy Miasta Tarnowa, a w wypisie z rejestru gruntów jest oznaczona symbolem dr, tj. droga (droga gminna) i nie jest obciążona prawami obligacyjnymi bądź rzeczowymi na rzecz osób trzecich. Dalej organ wskazał, że z informacji uzyskanych od Zarządu Dróg i Komunikacji w Tarnowie wyjaśnił (pismo z 1 października 2019 r.) wynika, że ww. działka została w całości zagospodarowana pod pas drogowy, w którym znajduje się: droga, zieleń, częściowo kanalizacja deszczowa, sieć kanalizacyjna ogólna, sieć elektryczna, oświetlenie uliczne oraz sieć gazowa. Organ podał, że pozyskał informację z firma A iż urządzenia energetyczne znajdujące się na ww. działce zasilane ze stacji transformatorowej Zbylitowska Góra powstały w 1987 r. Nadto z informacji przesłanych przez [...], na ww. działce zlokalizowana jest sieć gazowa średniego ciśnienia m.in. Gazociąg ś/c DN50 z 1985 r. oraz sieć gazowa niskiego ciśnienia m.in. gazociąg n/c DN100 z 1990 r. Z kolei na podstawie informacji pozyskanych od Tarnowskich Wodociągów organ ustalił, że na ww. działce znajduje się sieć wodociągowa o średnicy 110 mm wybudowana w 1987 r., zaopatrująca w wodę posesję przy ulicy [...]. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zwrotu ww. nieruchomości, bowiem stanowi ona element drogi publicznej oraz zrealizowano cel wywłaszczenia przez zapewni infrastruktury stanowiącej konieczną część osiedla mieszkaniowego tj. sieć wodociągową. Na poparcie ww. stanowiska organ powoła się na wyroki: WSA w Kielcach z 26 lipca 2017 r., II SA/Ke 327/17 oraz WSA w Lublinie z 12 lipca 2012 r., II Sa/Lu 450/12. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 ust. 3 tej ustawy, wskazując, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z 30 lipca 1980 r. tj. pod budownictwo jednorodzinne. Skarżący podniósł, że ww. działka graniczy z drogą gminną tj. ulicą Zielną, która ma szerokość ok. 3 m i dla jej utworzenia nie było konieczne wywłaszczenie spornej nieruchomości. Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została oparta wyłącznie na dokumentacji przedstawionej przez Zarząd Dróg Komunikacji w Tarnowie, wskazującej, że przedmiotowa działka została w całości zagospodarowana pod pas drogowy. Wobec podniesionej okoliczności skarżący wniósł o uzupełnienie dowodów w sprawie, w szczególności o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem geodety na okoliczność, w jakiej części działka ewidencyjna nr [...] została zajęta pod pas drogowy i czy zostały to dokonane zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z dnia 26 października 1981 r. Skarżący podniósł, że oględziny działki przeprowadzono bez jego udziału, a nadto z oględzin nie zrobiono żadnej dokumentacji odzwierciedlającej obecny stan zagospodarowania działki. Tymczasem stan faktyczny dotyczący spornej działki nie jest zgodny z twierdzeniami zawartymi w piśmie Zarządu Dróg i Komunikacji w Tarnowie z 1 października 2019 r., gdyż działka ta w części stanowi wjazd na ogrodzoną i zagospodarowaną posesję skarżącego. Skarżący wskazał, że ul. [...] znajduje się w odległości około 6 m od wjazdu a przestrzeń pomiędzy ul. [...] a ogrodzeniem jego działki jest zagospodarowana przez jego rodzinę, tj. porządkowana i koszona. Skarżący podniósł, że Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie nie był nigdy zainteresowany utrzymaniem spornej działki w należytym stanie, a sąsiadujący mieszkańcy traktowali ją jako dziki parking. Natomiast, fakt że na działce znajduje się sieć wodna był już wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto wskazywał na to również hydrant w rogu posesji skarżącego. Skarżący podniósł nadto, że zdarzyło się, iż sporna działka bez jego wiedzy była przekopywana w celu doprowadzenia instalacji gazowej do indywidualnego gospodarstwa domowego. Zdaniem skarżącego sporna działka nie została wywłaszczona zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej. Doprecyzowanie celów wywłaszczenia winno nastąpić na podstawie całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Z tych względów skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem i w celu przeprowadzania postępowania wywłaszczeniowego, gdyż, jego zdaniem, dokumenty powstałe po dacie wywłaszczenia, nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia. Zaskarżoną decyzją z 11 stycznia 2021 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zarządzeniem nr [...] z 30 lipca 1980 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego w mieście Tarnowie - Zbylitowskiej Górze i jego podziale na normatywne działki budowlane, wydanym w trybie art. 2 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego, zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, Prezydent Miasta Tarnowa - zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego "Zbylitowska Góra", zatwierdzonym zarządzeniem nr 7/80 Prezydenta Miasta Tarnowa z 30 lipca 1980 r., ustalił teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne - teren budowlany w Tarnowie - Osiedle "Z. G.", obejmujący działki położone na obszarze ograniczonym od strony południowej ul. [...], od strony zachodniej ul. [...], od strony północnej linią biegnącą równolegle do ulicy [...] w odległości ok. 550 m, od strony wschodniej ulicą projektowaną biegnącą równolegle odo ul. [...] w odległości około 400 m, o łącznym obszarze 18 ha 28 a 35 m2. Opisane tereny przeszły z mocy prawa – na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach - na własność Skarbu Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. zarządzenia tj. z dniem 30 września 1980 r. Organ podał, że w granicach opisanego wyżej terenu znalazła się m.in. działka nr [...] o pow. 18251 m2, obr. [...] Tarnów, która stanowiła w całości własność T. H.. Zgodnie z mapą z projektem podziału, stanowiącą załącznik do zarządzenia Prezydent Miasta Tarnowa nr [...] działkę nr [...] podzielono w taki sposób, że jej część tj. działka [...] o pow. 11180 m2 wraz z innymi działkami utworzyła działkę nr [...] o pow. 0,2112 ha, którą przeznaczono pod ulicę osiedlową. Cytując orzecznictwo sądów administracyjnych organ podał, że w zakresie ustalania celu wywłaszczenia nie można przy ocenie stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań. W ustawie o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach dla potrzeb budownictwa jednorodzinnego ustawodawca przewidział bowiem ogólnikowy sposób określenia celu wywłaszczenia nieruchomości, tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Odnosząc się do drugiej przesłanki zwrotu tj. zbędności nieruchomości na cel wywłaszczania organ podał, że podziela pogląd wyrażony w decyzji I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy (pisma: [...] Tarnowskich Wodociągów, Zarządu Dróg i Komunikacji w T. oraz oględziny spornej nieruchomości i sporządzone w ich trakcie zdjęcia) potwierdzają, że na przedmiotowym terenie powstała infrastruktura związana z funkcjonowaniem osiedla "Z. G.". Organ podkreślił, że dla realizacji inwestycji (celu wywłaszczenia) określonej jako budownictwo jednorodzinne niezbędne były nie tylko tereny znajdujące się pod budynkami mieszkalnymi, ale także nieruchomości umożliwiające użytkowanie tych budynków mieszkalnych. Stwierdzenie, że doszło do powstania osiedla mieszkaniowego pozwala - zadaniem organu, uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zdaniem organu, nie ma obowiązku ustalać, co konkretnie na danym obszarze miało powstać, bo w dacie wywłaszczenia takie wymogi (uszczegółowienia rodzaju zainwestowania na danej, wywłaszczanej działce) nie obowiązywały. Często dokonanie takiego ustalenia jest wręcz niemożliwe, bo w dacie dokonania wywłaszczenia takiego uszczegółowienia faktycznie nie poczyniono. Tym samym organ odwoławczy uznał, że sporna nieruchomość stanowiąca fragment drogi, zieleni przydrożnej oraz dojazdu do posesji zabudowanej domem jednorodzinnym, mieści się w realizacji celu wywłaszczenia określonego jako budownictwo jednorodzinne i w związku z tym stwierdzić należy brak jej zbędności na ww. cel wywłaszczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody Małopolskiego skarżący zarzucił naruszenie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 136 ust. 3 tej ustawy. Skarżący podniósł, że decyzja organu odwoławczego, w zakresie w jakim odnosi się do przesłanki "zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu", została oparta jedynie na twierdzeniach organu I instancji. Skarżący podał, że nie miał dostępu do prowadzonego postępowania dowodowego, a o terminie oględzin przeprowadzonych 18 sierpnia 2020 r. ani on, ani jego pełnomocnik nie zostali poinformowani, tym samym zostali pozbawieni możliwości składnia oświadczeń i zastrzeżeń. Skarżący podał, że dopiero z uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowiedział się, że ww. czynności były podejmowane. Skarżący wskazał, że pas zieleni znajdujący się na spornej działce nie jest ani pasem zieleni rekreacyjnej, ani nie stanowi pobocza. W ocenie skarżącego jest to nieużytek, o który nikt poza nim nie dba. Skarżący podniósł, że Miasto i Gmina Tarnów, nie zadbały by poszerzyć ul. [...] wykorzystując do tego celu sporną działkę. Tym samym skarżący wskazał, ze ww. działka stała się zbędna dla celów, dla których został wywłaszczona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał sprawę i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Wojewody Małopolskiego 31 stycznia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Tarnowskiego od decyzji Starosty Tarnowskiego z dnia 25 września 2020 r. o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [...] obręb [...] na rzecz T. H.. Zarządzeniem Nr 8/80 z dnia 30 lipca 1980 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego w mieście Tarnowie - Zbylitowskiej Górze i jego podziale na normatywne działki budowlane, Prezydent Miasta Tarnowa, zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego Zbylitowska Góra, zatwierdzonym zarządzeniem nr 7/80 Prezydenta Miasta Tamowa z dnia 30 lipca 1980 r. ustalił przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne teren budowlany w Tarnowie - osiedle "Zbylitowska Góra", obejmujący działki położone na obszarze ograniczonym od strony południowej ulicą Spacerową, od strony zachodniej ulicą Zielną, od strony północnej linią biegnącą równolegle do ulicy [...] w odległości ok. 550 m, od strony wschodniej ulicą projektowaną biegnącą równolegle odo ulicy [...] w odległości około 400 m o łącznym obszarze 18 ha 28a 35 m2. Powołane zarządzenie wydane zostało w trybie art. 2 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach i ogłoszone, w dniu 31 lipca 1980 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Tarnowie Nr 11, poz. 69, z datą obowiązywania - 31 lipca 1980 r. Nieruchomości objęte zarządzeniem przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. zarządzenia tj. z dniem 30 września 1980 r. Zgodnie z mapą z projektem podziału nr 260/16/1374/80 stanowiącą załącznik do zarządzenia Nr 8/80 Prezydent Miasta Tamowa z dnia 30 lipca 1980 r., działkę nr [...] podzielono w taki sposób, że jej część ([...] o pow. 11180 m2) wraz z innymi działkami utworzyła działkę nr [...] o pow. 0,2112 ha, którą przeznaczono pod ulicę osiedlową. Stosownie do art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych m.in. na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r., poz. 282, oraz z 1985 r., poz. 99). Na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 1990, dalej: u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1. u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości kształtuje nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), skutkiem którego art. 137 ust. 1 pkt 2 utracił moc z dniem 24 marca 2014 r. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wyroku tego wynika, że jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu została wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r., czyli datą komunalizacji z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, którymi władały jednostki samorządu terytorialnego, zaś cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r., czyli dniem wejścia w życie aktualnego brzmienia art. 137 ust. 1 u.g.n., nie można uznać, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja tego celu w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie ma w takiej sytuacji znaczenia, tj. nie jest istotne, czy realizację celu wywłaszczenia rozpoczęto w ciągu 7 lat od momentu, w którym decyzja wywłaszczeniowa stała się ostateczna oraz czy zakończono ją w ciągu 10 lat od tego momentu. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 27 maja 1990 r. spełnienie kryteriów zbędności, wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n. miałoby znaczenie wyłącznie wówczas, gdyby cel wywłaszczenia był realizowany dopiero po dniu 22 września 2004 r. Analiza przywołanych regulacji pozwala wyodrębnić trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przedmiotowej sprawie dwie pierwsze przesłanki nie budzą wątpliwości: nieruchomość jest własnością Gminy Miasta Tarnów, a o jej zwrot wystąpił poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości. Co do trzeciej przesłanki, organy orzekające w sprawie uznały, że nie została ona spełniona. Cel wywłaszczenia należało ustalić przede wszystkim w oparciu o zarządzenie nr 8/80 Prezydenta Miasta Tarnowa z 30 lipca 1980 r., na podstawie którego nastąpiło wywłaszczenie. Wskazuje ono jednoznacznie cel polegający na budowie osiedla budynków jednorodzinnych "Zbylitowska Góra" oraz budowie urządzeń komunalnych: sieci elektrycznej, wodociągowej oraz ulic. W odniesieniu do działki będącej przedmiotem żądania zwrotu organ ustalił, że miała na niej powstać m.in. droga zapewniająca dojazd do pozostałej części osiedla oraz zieleń parkowa. W toku postępowania Starosta Tarnowski zgromadził materiał dowodowy wskazujący na to, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w odniesieniu do działki objętej żądaniem zwrotu. Wskazać należy przede wszystkim, że zgromadzono dokumenty, na podstawie których nastąpiło wywłaszczenie, a także pozyskano informacje od dysponentów mediów oraz zarządcy drogi. Zwrócić należy szczególną uwagę na to, że Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie w piśmie z dnia 1 października 2019 r. poinformował, że przedmiotowa działka została w całości zagospodarowana pod pas drogowy drogi publicznej - ul. [...], w którym znajduje się droga (jako) oraz zieleń i na której znajduje się częściowo kanalizacja deszczowa, sieć kanalizacji ogólna, sieć energetyczna, oświetlenie uliczne oraz sieć gazowa. Przedstawiono mapy, na których został naniesiony zasięg pasa drogowego oraz infrastruktura techniczna. Ustalenia te znajdują odzwierciedlenie i uszczegółowienie w innych dokumentach. Ustalono m.in., że na ww. działce znajdują się urządzenia elektroenergetyczne powstałe w 1987 r. (vide: pismo firma A z dnia 23 października 2019 r.), sieć gazowa będąca własnością [...] i przyłącza gazowe zrealizowane w latach 1985-2016 (vide: pismo [...] z 3 grudnia 2019 r.), a także sieć wodociągowa wybudowana w 1987 r. (vide: pismo Tarnowskich Wodociągów Sp. z o.o. z 4 grudnia 2019 r.). Na podstawie oględzin ustalono również aktualny sposób zagospodarowania terenu. Niewątpliwie wybudowane na terenie wywłaszczonej nieruchomości sieci infrastruktury technicznej oraz droga stanowią istotny i konieczny element infrastruktury osiedla. Wybudowanie części infrastruktury w latach 80-tych ubiegłego wieku i następnych bezsprzecznie realizuje cel wywłaszczenia wyrażony w ww. zarządzeniu, tj. budowy osiedla mieszkaniowego "Z. G.". W celu tym mieściło się również pozostawienie części terenu, jako niezabudowanego terenu zielonego (urządzonego lub nieurządzonego). Słusznie Wojewoda nawiązał w tym kontekście do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, zresztą szeroko przywołanego w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z którym realizacja celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego obejmuje - oprócz realizacji budynków mieszkalnych - także realizację infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania takich bloków w ramach osiedla mieszkaniowego, urządzonej w postaci ciągów komunikacyjnych, terenów rekreacji i terenów zielonych, zaplecza technicznego, sklepów osiedlowych, garaży, budynki handlowe, zieleń ogrodową i parki itp. W orzecznictwie tym podkreśla się też, że ocena, czy tak pojmowany cel wywłaszczenia został zrealizowany odnieść musi się do całości wywłaszczonej nieruchomości a nie do jej części (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r, sygn. akt I OSK 2755/13, Lex nr 1591013). Skoro więc z dokonanych w postępowaniu ustaleń wynikło, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, należało konsekwentnie podzielić stanowisko organów o braku spełnienia koniecznej przesłanki zwrotu nieruchomości, tj. zbędności na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu poczynione w toku postępowania ustalenia, dokonane zostały w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd dostrzega, że w dniu 18 sierpnia 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, na okoliczność których sporządzona została notatka przez pracownika Urzędu (k.104) oraz fotografie (k. 99-103). Czynność ta została przeprowadzona bez udziału stron, z naruszeniem art. 79 § 1 k.p.a. Finalnie jednak to naruszenie należało ocenić jako naruszenie, które nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Strona skarżąca mogła bowiem zapoznać się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególności ze sporządzonymi fotografiami obrazującymi aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej działki i się do nich ustosunkować, względnie przedłożyć własne dowody. Stanowisko swoje skarżący przedstawił w odwołaniu i organ odwoławczy odniósł się do niego we właściwy sposób. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia przy tym wymagania co do ujawnienia przez organ motywów podjętego rozstrzygnięcia, o czym stanowi art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiono w nim dokonane ustalenia w zakresie stanu faktycznego i prawnego, przedstawiono również sposób rozumienia zastosowanych przepisów, który – jak to wynika z wcześniejszych wywodów – Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podzielił. Mając zatem na względzie wydanie decyzji bez istotnych naruszeń prawa mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a także wobec bezzasadności zgłoszonych zarzutów, Sąd oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło