II SA/Kr 3687/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA (del.) Piotr Lechowski Sędziowie : NSA (del.) Krystyna Kutzner WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant : Joanna Bogacz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2004r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Wojewody z dnia 6 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji; II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia 6.11.2001r. ([...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Z. H. decyzję Starosty [...] z daty [...] .2001 r. [[...]] w przedmiocie zwrotu jako nienależnego świadczenia pobranego w okresie od [...].2000r. do [...].2000r. w łącznej kwocie [...] ,stanowiącego zasiłek z Funduszu Pracy. Jako podstawę orzeczenia Wojewoda [...] jak również wcześniej Starosta [...] wskazał art. 28 ust.1 i ust.2 pkt.1 w związku z art. 28 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r Nr6 poz. 56). W uzasadnieniu decyzji powołany został stan faktyczny, z którego wynika, że Z. H. był z dniem [...] . 1999r zarejestrowany jako osoba bezrobotna . Jednocześnie przed Sądem Rejonowym dla [...] toczyła się sprawa z powództwa Z. H. przeciwko pracodawcy Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] o przywrócenie do pracy, która została zakończona prawomocnym wyrokiem z dnia [...] . 1999r przywracającym do pracy oraz zasądzającym kwotę [...] tytułem wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. W związku z tym przy kolejnej rejestracji w Urzędzie Pracy Powiatu [...] Filia w [...] w dniu [...] .2000r. przedstawione zostało świadectwo pracy, uwzględniające powyższy wyrok tj. potwierdzające zatrudnienie w okresie od [...].1985 do [...].2000r. Okoliczność ta stała się podstawą wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami dotyczącymi uprawnień, wynikających z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu( postanowienie Starosty [...] z dnia [...].2001r. [...]), a postępowanie to zakończyła decyzją Starosty z dnia v.2001, pozbawiającą Z. H. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z dniem [...].2000. W konsekwencji Starosta wydał w dniu [...].2001 decyzję o zwrocie przez Z. H. świadczenia w łącznej kwocie [...], stanowiącego zasiłek dla bezrobotnych z Funduszu Pracy, pobrany w okresie od [...].2000 do [...].2000. W uzasadnieniu decyzji o zwrocie organ administracji powołał się na okoliczność, iż w dniu [...].2000 wypłacone zostało przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", zasądzone przez Sąd wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy, które to wynagrodzenie ze względu na datę jego wypłaty należało odnieść do miesiąca lutego 2000 roku. Przywrócenie do pracy stanowi według organu podstawę utraty statusu osoby bezrobotnej. W tych okolicznościach zdaniem organu zachodzą warunki do zastosowania art. 28 ust. 1 i 2 pkt1, powodujące obowiązek zwrotu pobranego świadczenia. Wojewoda [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji pierwszej instancji powołał zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. 1999r. pouczenie "Prawo do zasiłku przysługuje pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. W związku z powyższym zobowiązuje się Pana do zapoznania się z treścią ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz rozporządzeniami wykonawczymi do ustawy, które określają prawa i obowiązki bezrobotnego." Zmiana sytuacji prawnej i faktycznej spowodowana przywróceniem do pracy ma ten skutek, ze poprzednią sytuację prawną wywołaną wypowiedzeniem umowy o pracę , zdaniem organu uznać należy za niebyłą., a wypłacony zasiłek dla bezrobotnych za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . W skardze na decyzję Wojewody Z. H. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i zastosowanie przepisu art. 28 ust. 2 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy oraz pominięcie dyspozycji art.45 par. 1 kodeksu pracy w związku z art. 47 kp i art.48 kp. Zdaniem skarżącego utracił on status osoby bezrobotnej dopiero w dacie uprawomocnienia wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] 1999r (sygn. akt [...]) mocą którego został przywrócony do pracy oraz otrzymał jednomiesięczne wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy. O faktycznym podjęciu pracy wskutek orzeczonego przywrócenia do pracy PUP został powiadomiony, dlatego nie można skarżącemu przypisać jakiejkolwiek winy choćby braku należytej staranności. Obciążenie go obowiązkiem zwrotu świadczenia jest sprzeczne z prawem i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł ojej oddalenie motywując swoje stanowisko argumentacją za wartą w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stan faktyczny sprawy, na którego tle powstał spór jest zasadniczo niesporny, choć nie może ujść uwadze Sądu, że znajdujący się w aktach wyrok Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].1999 sygn. akt [...]nie jest zaopatrzony klauzulą prawomocności. Z tego powodu trudno stwierdzić czy i kiedy stał się prawomocny. Zważywszy jednakże, że zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05.10.2000 IIIRN20/00 OSNP z 2001/12/403) przepis art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op.cit) stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli bezrobotny pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (art.28 ust.2 pkt 1 w związku z art. 26 ust.2 ustawy o zatrudnieniu), istotą rozstrzygnięcia skargi jest ocena czy organ administracji prawidłowo pouczenia takiego dokonał. Zauważyć należy także, iż tylko decyzja z dnia [...] .2001 w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia została zaskarżona przez Z. H. i była rozpatrywana przez organ administracji drugiej instancji. Sformułowanie wyżej powołanego art. 28 wskazuje na to, że konieczność pouczenia o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania świadczenia stanowi warunek sine qua non uznania pobranego świadczenia za nienależne a w konsekwencji orzeczenia obowiązku jego zwrotu. Ustanowienie tego rodzaju warunku w sposób istotny ogranicza zasadę "ignorantio iuris nocet" i nakazuje równocześnie przy kwalifikacji z art. 28 ocenę prawidłowości i rzetelności tego pouczenia. Z pouczenia zawartego w decyzjach z dnia [...] .1999 r. oraz [...] .2000 r. o uznaniu Z. H. za osobę bezrobotną, a także z dnia [...] .2000 r. w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego , nie wynika , aby przywrócenie do pracy wskutek wyroku sądu mogło wstecz spowodować utratę statusu osoby bezrobotnej, oraz utratę prawa do zasiłku . Wyrok przywracający do pracy nie stwierdza istniejącego stanu rzeczy, tj. nie ma charakteru deklaratoryjnego, lecz konstytuuje nowy stan prawny, którego skutkiem jest przywrócenie praw (i obowiązków) pracownika. Oceniając wartość i skuteczność pouczenia polegającego na zobowiązaniu Z. H. jako osoby bezrobotnej do zapoznania się z treścią ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r.o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz rozporządzeń wykonawczych określających prawa i obowiązki bezrobotnego, stwierdzić należy, że nie może ono stanowić podstawy zastosowania sankcji z art. 28 ust. 2 pkt.l ustawy w/w, polegającej na nałożeniu obowiązku zwrotu pobranego świadczenia. W szczególności tego rodzaju przerzucenie obowiązku informowania narusza zasady wynikające z art. 8 i art. 9 kpa w myśl których organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a sposób prowadzenia tego postępowania winien pogłębiać zasadę zaufania do organów Państwa. Faktyczne podjęcie przez skarżącego pracy miało miejsce w dniu [...]. 2000r. o czym P U P został poinformowany. W toku postępowania sądowego praca nie była i nie mogła być świadczona przez skarżącego, a zatem pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej jako konsekwencja orzeczenia przez Sąd Rejonowy dla [...] o przywróceniu do pracy , nie znajduje uzasadnienia prawnego. Nie może też skutkować nałożeniem obowiązku zwrotu pobranego świadczenia sam fakt wydania w dniu [...] . 2001 r. przez Starostę [...] decyzji o pozbawieniu Z. H. z dniem [...] .2000r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych . Świadczeniem nienależnym w rozumieniu przepisu art.28 ust.2 pkt.1, na który powołuje się organ, jest świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jednakże tylko w sytuacji, gdy pobierający był pouczony o tych okolicznościach. Sposób sformułowania powołanego przepisu zakłada wystąpienie po stronie pobierającego elementu winy polegającej na świadomym skorzystaniu z uprawnień, które utracił. W rozpatrywanym przypadku nie można skarżącemu takiej winy czy braku należytej staranności zarzucić. Podstaw do żądania zwrotu nie daje także okoliczność, że w dniu [...].2000 r. pracodawca wypłacił skarżącemu wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy. Przepis art.28 ust.5 ustawy w/w określający jako nienależne świadczenie wypłacone za okres za który wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2002r . na mocy art. 3 pkt.6 lit.a ustawy z dnia 17grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gpspodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793). W ustalonym przez organy stanie sprawy orzeczenie obowiązku zwrotu świadczenie pobranego za okres od [...].2000 do [...].2000 nie znajduje prawnego uzasadnienia, a powołany przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, został błędnie zinterpretowany i nie mógł stanowić podstawy takiego rozstrzygnięcia. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par. 1 pkt.1a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z przepisu art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmianami).