II SA/Kr 376/13
WyrokWSA w Krakowie2013-05-28
Skład orzekający: Andrzej Irla, Jacek Bursa, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli przyczyna zawieszenia (rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego) ustała, a organ skupia się jedynie na trudnościach w ustaleniu kręgu spadkobierców zmarłych stron postępowania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić podjęcia zawieszonego postępowania, jeśli ustąpiła przyczyna jego zawieszenia, wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd). Skupianie się wyłącznie na trudnościach w ustaleniu spadkobierców zmarłych stron postępowania, przy jednoczesnym braku odniesienia się do ustania przyczyny zawieszenia, stanowi naruszenie prawa. W przypadku ustania przyczyny zawieszenia, organ powinien podjąć postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Postępowanie zostało zawieszone w 1976 r. do czasu zakończenia sprawy uwłaszczeniowej. Po wielu latach strona złożyła wniosek o podjęcie postępowania. Organ pierwszej instancji odmówił podjęcia postępowania, skupiając się na trudnościach w ustaleniu kręgu spadkobierców zmarłych stron. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. poprzez odmowę podjęcia postępowania mimo ustania przyczyn jego zawieszenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. –K. w K. M.S. sprawy ze skargi S.C. na postanowienie Wojewody z dnia 7 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., znak [...]Prezydent Miasta K. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku art. 97 § 2 i art. 101 § 3 k.p.a., art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) odmówił podjęcia na wniosek S.C. postępowania zawieszonego postanowieniem Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 4 maja 1976 r., nr [...] w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] Obr[...] wywłaszczoną decyzją Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 01 lipca 1975 r., nr [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, że w dniu 9 grudnia 2009 r. wpłynął wniosek S.C. o podjęcie zawieszonego z dniem 4 maja 1976 r. postępowania oraz o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] tj. za działki nr [...] i [...] , stanowiące uprzednio własność J.S. wywłaszczone prawomocną decyzją Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 1 lipca 1975 r., nr[...] W wyniku podjętych czynności wyjaśniających ustalono, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,5909 ha obr. [...] na podstawie operatu nr [...] podzieliła się na działki nr [...] o pow. 0,0717 ha i nr [...] o pow. 0,5192 ha. Następnie operatem nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] i nr [...] , natomiast działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...] nr [...] i nr [...].
Na podstawie analizy archiwalnych akt wywłaszczeniowych nr [...] ustalono, iż decyzją z dnia [...] lipca 1975 r., nr [...] Urząd Dzielnicowy K. –P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego P. nieruchomości położonych w gm. kat. P. i gm. kat. W. , w tym części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,5909 ha obr. [...] tj. działki nr [...] o pow. 0,5192 ha stanowiącej współwłasność A.F. w 1/2 cz., J.Z. w 1/4 cz. i zmarłego T.Z. w 1/4 cz. Jednocześnie ww. decyzją orzeczono o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości. Za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,5192 ha obr. [...] przyznano odszkodowanie w wysokości 323 218 zł. Ww. odszkodowanie zostało przyznane na rzecz A.F. , J.Z. oraz na rzecz spadkobierców T.Z. .
Pismem z dnia 20 października 1975 r. J.S. zwróciła się do Urzędu Dzielnicowego K.-P. z prośbą o wstrzymanie wypłaty odszkodowania w wysokości 323 218 zł za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,5192 ha z uwagi na toczące się postępowanie uwłaszczeniowe.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1976 r., nr [...] Urząd Dzielnicowy K. –P. wznowił postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obr. [...] zakończoną prawomocną decyzją z dnia 1 lipca 1975 r. oraz uchylił ww. decyzję z dnia 1 lipca 1975 r. w części dotyczącej odszkodowania za działkę nr [...] z uwagi na fakt, iż odwołująca się J.S. nie brała udziału bez własnej winy w postępowaniu wywłaszczeniowym. Następnie postępowanie w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] wznowione ww. decyzją z dnia 26 kwietnia 1976 r. zostało z urzędu zawieszone postanowieniem z dnia 4 maja 1976 r., nr [...] do czasu ostatecznego zakończenia prowadzonej sprawy uwłaszczeniowej odnośnie ww. nieruchomości. Ww. postanowienie zostało skierowane do J.S., A.F. i J.Z. ,. Nie odnaleziono dowodów świadczących o podjęciu ww. postępowania.
Stronami w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość były: J.S. , A.F. J.Z. , oraz spadkobiercy.Z. .
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-P. w K. z dnia 26 lutego 1996 r., sygn. akt [...] spadek po J.S. na podstawie ustawy nabyły dzieci spadkodawczyni: S.C. , M.J. A.S. i W.S. , po 1/4 cz. każdy. M.J. W.S. i A.S. , poinformowali, iż przyłączają się do postępowania prowadzonego z wniosku S.C./ o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...]i nr [...] .
Jak wynika z pisma Wydziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta K. z dnia 28 września 2011 r., nr [...] zstępnymi A.F. byli: S.F. (zstępni: A.F. , K.K. , M.F. S.F. i L.F. , ) J.S. (zstępni: S.C. , M.J., W.S.. A.S. , T.F. (zstępni: A.C. S.F . M.F. (zstępni: K.G. M.K. ,). Zstępnymi A.C. są J.P. , E.C. i G.C. . Zstępnymi J.Z. i T.Z. byli A.Z. (zstępni:M.H. ), M.E.M. (zstępni :U.M., M.B. , J.M. , M.M. , ), M.Z. (zstępni: M.Z. T.Z. ,.
Pismem z dnia 2 listopada 2011 r., nr [...] zwrócono się do zstępnych A.F. oraz J.Z. i T.Z. o udzielenie informacji, czy zostały przeprowadzone postępowania o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po następujących osobach: A.F. c. A. i H. , S.F. , c.J. i A. , T.F. , s. J. i A. , A.C. , c.T. i A. , M.F. , s.J. i A. , J.Z. , c. A. i H. T.Z. (mężu J.Z. k zd. C. ), A.Z. , s. J. i T. , M.E.M. , c. J. i T. , M.Z. , s. J. i T. , S.A.F. , s. K. i S. oraz o przedłożenie do akt przedmiotowej sprawy ich uwierzytelnionych odpisów. Ponadto zwrócono się o wskazanie aktualnego adresu zamieszkania: L.F. , s. K. i S. M.F.Z. ,k, s. M. i I. (zameldowany do dnia 9.10.2009 r. w K. przy ul.[...] ) oraz T.A.Z. , s. M. i I. (zameldowany do dnia 9.10.2009 r. w K. przy ul. [...]).
Powyższe działania zostały podjęte w celu ustalenia prawidłowego kręgu osób, którym przysługują prawa stron w postępowaniu o odszkodowanie za ww. nieruchomość.
W piśmie z dnia 5 listopada 2011 r. T.F. wyjaśnił, iż jest synem T.F. i nie występował z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku po ww. osobie. Natomiast S.F. w piśmie z dnia 5 listopada 2011 r. oświadczył, iż jest synem T.F. i wnukiem A.F. Ponadto poinformował, iż nie wie, czy postępowanie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po ww. osobach zostało przeprowadzone.
W dniu 10 lutego 2012 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego dla K. –P. w K. o udzielenie informacji, czy zostało przeprowadzone postępowanie o nabyciu praw do spadku po M.F. , T.F., M.E., M. A, .Z. M., .Z. S.A. F. i A.M.C. ,
Pismem z dnia 13 lutego 2012 r., nr [...] ponownie zwrócono się do zstępnych A.F. oraz J.Z. i T.Z. z prośbą o udzielenie informacji na temat następców prawnych poprzednich współwłaścicieli działki nr [...] obr.[...] W dniu 17 lutego 2012 r. K.K. oświadczyła, iż po jej matce S.F. i babce A.F. nie zostały przeprowadzone postępowania o nabyciu praw do spadku. Ponadto podała aktualny adres zamieszkania L.F. s.K. i S. Pismem z dnia 22 lutego 2012 r. wystąpiono doL.F. , zam. w Z. przy ul. [...] o przesłanie informacji, czy zostały przeprowadzone postępowania o stwierdzeniu nabycia praw do spadku poA.F. , J.Z. i T.Z. oraz po ich następcach prawnych. Jednocześnie zwrócono się o podanie aktualnego adresu zamieszkania M.F.Z. oraz T.A.Z.
Pismami z dnia 28 czerwca 2012 r. ponownie wystąpiono do Sądu Rejonowego dla K.-P. w K. z prośbą o informacje na temat przeprowadzonych postępowań w przedmiocie nabycia praw do spadku po u T.F. , u M.F. , M.E.M. , u A.Z. , A.M.C. , u S.A.F. i u M.Z.
Sąd Rejonowy dla K.-P. w K. w pismach z dnia 08 sierpnia 2012 r., nr [...] , z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] , z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] , z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] , z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] i z dnia 31 sierpnia 2012 r., nr [...] poinformował, iż nie toczyły się sprawy o stwierdzenie nabycia praw do spadku po u M.F., T.F. A.Z. M.Z. M.A.C. i S.F. , .
Natomiast w piśmie z dnia 24 sierpnia 2012 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w K. przesłał odpis prawomocnego postanowienia z dnia 28 kwietnia 1994 r., sygn. akt [...] zgodnie z którym spadek po M.M. na podstawie ustawy nabyły wprost dzieci: M.M., U.M., M.B. , J.M. , po 1/4 cz. każde z nich.
Wojewoda w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] rozpatrując zażalenie S.C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta K. w sprawie dot. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako część działki nr [...] , obr. [...] wyjaśnił, iż "(...) wobec faktu, że S.C. złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, Prezydent Miasta K. , stosownie do wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego, winien rozpatrzyć tenże wniosek poprzez wydanie stosownego postanowienia. Jeśli bowiem w opinii organu I instancji z występujących według niego przyczyn (...) nie jest możliwe w danej chwili podjęcie postępowania, to w takiej sytuacji jego obowiązkiem jest wydanie postanowienia o odmowie podjęcia postępowania, tak aby umożliwić stronie poddanie weryfikacji przez organ II instancji słuszności swego stanowiska."
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z § 2 gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości podjęcia zawieszonego postępowania w stosunku tylko do niektórych stron. Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest w oparciu o naczelne zasady postępowania administracyjnego do ustalenia wszystkich stron postępowania.
Zgodnie bowiem z art. 61 § 4 K.p.a. organ administracji zawiadamia wszystkie strony postępowania, natomiast w myśl art. 10 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Niewypełnienie powyższego obowiązku skutkuje naruszeniem prawa dającym podstawy do wznowienia postępowania.
Mając na uwadze, iż postępowanie o zawieszeniu postępowania skierowane zostało zarówno do J.S. , jak i właścicieli nieruchomości wskazanych w decyzji o wywłaszczeniu, dla prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania zasadnym jest ustalenie spadkobierców A.F. J.Z. i T.Z. ,. Ustalenie spadkobierców M.F. , T.F. A.Z. M.Z. , A.M. C. i S.F. , jest niezbędne celem ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania. Wobec zgonu ww. osób i z uwagi na brak stosownych postanowień spadkowych zawiadomienie wszystkich spadkobierców zmarłych o niniejszym postępowaniu nie jest możliwe.
W świetle przedstawionych wyjaśnień w zakresie okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy należy zauważyć, iż brak jest podstaw uzasadniających podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia 4 maja 1976 r. Postępowanie z wniosku S.C. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] zostanie podjęte z urzędu z chwilą ustalenia wszystkich stron postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia 4 maja 1976 r.
Zażalenie na to postanowienie złożyła S.C. , zarzucając mu naruszenie art. 7 i 9 k.p.a. oraz naruszenie art. 67 § 2 pkt 2, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1 i § 3 a także art. 86 k.p.a. przez właściwe całkowite pominięcie treści tych przepisów w postępowaniu zmierzającym do ustalenia kręgu spadkobierców i kręgu osób będących domniemanymi spadkobiercami, a także błędną ocenę podstawowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przez nieuzasadnione i naruszające możliwości strony żądanie wykazania następstwa prawnego tylko i jedynie na podstawie sądowego stwierdzenia nabycia spadku, podczas gdy konieczne ustalenie kręgu spadkobierców i kręgu domniemanych spadkobierców jest osiągalne i możliwe na podstawie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracyjny.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zalecenie organowi pierwszej instancji zakończenia postępowania właściwą decyzją merytoryczną.
W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że postępowanie w tej sprawie trwa już trzy lata. Domaganie się stwierdzeń nabycia spadku w celu ustalenia kręgu spadkobierców jest prawidłowe, jednak w tej sprawie z uwagi na upływ czasu w stosunku do wnioskodawczyni niewykonalne a ponadto nie bezwzględnie konieczne do rozstrzygnięcia wniosku i roszczeń spadkobierców. JS. . Spadkobiercy J.S. dysponują niepodważalnym tytułem prawnym do części pierwotnie wywłaszczonej nieruchomości. Jest oczywiste, że uwzględnienie przez organ administracyjnych roszczeń spadkobierców J.S. do konkretnego fragmentu wywłaszczonej nieruchomości w żadnym wypadku nie może szkodzić spadkobiercom A.F. J.Z. i T.Z. , . Jednakże w stosunku do ich roszczeń istnieje możliwość suwerennego obliczenia odszkodowania i przypadającą na nich część złożenie do depozytu sądowego i warunku wypłaty tego depozytu wówczas rzeczywiście w oparciu o niezbędne w tym i w takim wypadku stwierdzenie nabycia spadku. Organ pierwszej instancji w sposób wysoce prawidłowy przesłuchał wszystkich spadkobierców i dla potrzeb tego postępowania ma całkowicie pełną listę kręgów spadkobierców. Uporczywe i ciągle bezkrytyczne stanowisko domagania się tylko postanowień stwierdzenia nabycia spadku dla potrzeb ustalenia kręgu spadkobierców w tym postępowaniu jest nieprzekonywujące. Organ administracyjny dla potrzeb ustalenia kręgu spadkobierców może i powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe na podstawie przepisów powołanych w podstawach zażalenia. (Naturalnie nie będzie to podstawą do wypłaty konkretnej części odszkodowania konkretnym domniemanym spadkobiercom, ale będzie pełnoprawną podstawą dla złożenia do depozytu sądowego poszczególnych kwot na rzecz poszczególnych zmarłych spadkodawców. W świetle powyższego podstawowy argument uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że tylko i jedynie ustalenie spadkobierców na podstawie wyłącznie twierdzeń nabycia spadku nie jest zasadny i z uwagi na sytuację w tej sprawie dotyczącą braku stwierdzeń nabycia spadku nie osiągalnych dla wnioskodawczyni prowadzi do nikąd i w prostej drodze w nieskończoność zmierzającą do niezałatwienia tej sprawy w ogóle, co narusza podstawowe gwarancje obywatelskie stron. Skarżąca podniosła też, że postanowieniem z dnia 4.05.1976 postępowanie w sprawie odszkodowania zostało zawieszone do czasu zakończenia prowadzonej sprawy uwłaszczeniowej. Postępowanie uwłaszczeniowe zostało ponad ćwierć wieku zakończone, a teraz w odmowie podjęcia zawieszonego postępowania przytacza się inne motywy mające uzasadnić zawieszenie postępowania. Jest to niezgodne z podstawą postanowienia z powodu, którego postępowanie odszkodowawcze zostało zawieszone.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., znak [...] Wojewoda na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta K. . Uzasadniając to rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że przedmiotem postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia 28 września 2012 r. nr [...] jest kwestia odmowy podjęcia na wniosek S.C. postępowania zawieszonego postanowieniem Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 4 maja 1976 r. nr [...] w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] obr. [...] , wywłaszczoną decyzją Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 1 lipca 1975 r. Zatem tylko ta incydentalna dla całego toku postępowania kwestia może być poddana ocenie organu orzekającego.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 97 k.p.a. i art. 101 § 1 k.p.a. i podkreślił, że "podjęcie zawieszonego postępowania, zgodnie z art. 97 § 2 w zw. z art. 101 § 1 KPA, wymaga wydania postanowienia oraz jego doręczenia stronie. Od tego momentu strona wie, że prowadzone są dalsze czynności w tym dowodowe, że może w tym postępowaniu aktywnie uczestniczyć, składać własne wnioski dowodowe, czyli realizować prawo do czynnego udziału w postępowaniu, określone w art. 10 KPA"
Skoro zawieszono postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 51/2, którego stronami były J.S. , A.F. J.Z. oraz spadkobiercy T.Z. to jego podjęcie powinno być zarówno przedmiotowo i podmiotowo tożsame, tzn. winno dotyczyć całej działki nr [...](a nie pewnej jej części) oraz zostać skierowane do tych wszystkich podmiotów, które były jego stronami w chwili zawieszenia, zaś w razie ich śmierci, do ich spadkobierców. Ponadto, jak słusznie zauważył organ I instancji, nie ma możliwości podjęcia zawieszonego postępowania w stosunku tylko do niektórych stron. Podejmowanych przez Prezydenta Miasta K. prób nie było dotychczas możliwe ustalenie aktualnego kręgu stron postępowania zawieszonego postanowieniem Urzędu Dzielnicowego K. –P. z dnia 4 maja 1976r.
Postanowienie Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S.C., , zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1. sprzeczność podstawowych ustaleń zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji zebranym w sprawę materiałem przez pominięcie rozpatrzenia przyczyn zawieszenia postępowania i ich nie uwzględnienie w rozpoznawanej sprawie o podjęcie zawieszonego postępowania.
2. naruszenie przepisów postępowania a to prawie oczywiste naruszenie art. 97 § 2 kpa przez odmowę podjęcia zawieszonego postępowania mimo wieloletniego już ustania przyczyn tego zawieszenia.
Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem uwzględnienia podstaw zawieszenia i ich wieloletniej już nieskuteczności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie zbadanie przez Sąd, czy postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego jest zgodne z prawem. Sąd administracyjny nie może w niniejszym postępowaniu – jak chce tego skarżąca - nakazać organowi zakończenia postępowania decyzją merytoryczną, gdyż nakaz taki nie mieści się w kontroli zaskarżonego postanowienia.
Z urzędu Sądowi jest natomiast wiadomo, że skarga S.C. na przewlekłość przedmiotowego postępowania Prezydenta Miasta K. została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 24 kwietnia 2013r. sygn. IISAB/Kr 22/13.
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z § 2 w/w przepisu, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Wskazać przede wszystkim należy, iż przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod redakcją Barbary Adamiak i Janusza Borkowskiego Wydawnictwo: C.H.Beck w wydanie: 10). Zgodnie z prezentowaną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, prejudycjalność zachodzi tylko wtedy gdy rozstrzygnięcie, co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe (Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r. sygn. akt II SA 427/02).
Zwrócić należy także uwagę, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, dlatego winno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. Stąd też przepis ten nie może podlegać wykładni rozszerzającej (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2005 r., II GSK 27/05). Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej będzie zatem zachodziła jedynie do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu) przez ów "inny organ lub sąd".
W niniejszej sprawie postępowanie w sprawie odszkodowania za część wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] zostało zawieszone postanowieniem Naczelnika Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 4 maja 1976r. W postanowieniu tym – zarówno w jego podstawie prawnej jak i uzasadnieniu – wskazano, że zostaje ono zawieszone "do czasu ostatecznego zakończenia sprawy uwłaszczeniowej ww. nieruchomości" a zatem zawieszenie postępowania nastąpiło z przyczyny o której mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 Kpa.
W niniejszej sprawie w zażaleniu na postanowienie organu I Instancji skarżąca twierdzi, że postępowanie uwłaszczeniowe "zakończyło się ponad ćwierć wieku temu" zaś w skardze, że "skończyło się 30 lat temu". Do okoliczności tej czyli ustania prejudykatu dla którego postępowanie zawieszono, organy obu instancji w ogóle się nie odnoszą - także jej nie zaprzeczają. Uzasadnienie postanowień organów obu instancji skupia się wyłącznie na tym, że z powodu śmierci stron zawieszonego postępowania trwają poszukiwania ich spadkobierców, celem wezwania ich do udziału w postępowaniu. Ta okoliczność zaś pośrednio wskazuje, że w istocie stan zawieszenia postępowania utrzymywany jest nie z powodu konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa ) ale z powodu tej okoliczności, że ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe (art. 97 § 1 pkt 1 Kpa).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sprawy należy stwierdzić, że jeżeli rzeczywiście postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące spornej nieruchomości zostało zakończone jak twierdzi Skarżąca (o czym organy w postanowieniach milczą), to obecnie brak jest przesłanki aby postępowanie administracyjne mogło być nadal zawieszone ze względu na wystąpienie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 §1 kpt.4 Kpa.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie obowiązany ustalić czy odpadła przyczyna zawieszenia o której mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 Kpa oraz czy na chwilę orzekania nadal będzie istniała pośrednio wskazywana, rzeczywista przyczyna dalszego zawieszenia postępowania tj. przyczyna o której mowa w art. 97 § 1 pkt. 1 Kpa. Dopiero po uczynieniu tych ustaleń, organ podejmie odpowiednie czynności proceduralne.
Z wszystkich wyżej wymienionych okoliczności orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło