II SA/Kr 379/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie nr 39/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2024 r. znak: WOB.7722.78.2023.JKLI w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2023 r. nr 79/2023, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie wstrzymał inwestorowi - D. sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę w sprawie obiektu budowlanego zlokalizowany na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L.. Ww. postanowienie wraz z pouczeniem o zażaleniu doręczono spółce w dniu 26 stycznia 2023 r. (k. 26 akt adm. I instancji). Na powyższe postanowienie, w dniu 23 lutego 2023 r. D. sp. z o.o. wniosła zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. We wniosku o przywrócenie terminu spółka jako przyczynę uniemożliwiającą dochowania terminu spółka wskazała konieczność poszukania specjalisty w zakresie prawa budowlanego. Jak podała, mając na uwadze względy organizacyjne przedsiębiorstwa jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego nie wniosła zażalenia w terminie przewidzianym przez prawo. Mając na względzie nieznajomość akt sprawy, jak również procedur związanych z postępowaniem administracyjnym, dopiero w dniu 20 lutego 2023 roku, tj. po wykonaniu wglądu w akta sprawy przez pełnomocnika spółki powzięto informację o konieczności złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 39/2024, działając na podstawie art. 58 § 1, art. 59 § 2, art. 123 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm., dalej Pr. bud) Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie odmówił D. sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku spełnienia łącznie wszystkich określonych w przepisie przesłanek: - uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Organ podał, że postanowienie PINB nr 79/2023 z dnia 20 stycznia 2023 r., zostało doręczone D. sp. z o.o. w dniu 26 stycznia 2023 r. (czwartek) zatem termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 2 lutego 2023 r. Tymczasem zażalenie na ww. postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostały złożone osobiście na dziennik podawczy organu w dniu 23 lutego 2023 r., a więc po terminie. W ocenie organu spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Nie uprawdopodobniła, aby istniała taka przeszkoda, której strona nie mogłaby usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wbrew twierdzeniom spółki podnoszonym we wniosku, wniesienie zażalenia nie jest czynnością, która bezwarunkowo wymagałaby specjalistycznej wiedzy. Spółka nie wykazała należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Względy organizacyjne jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego nie stanowiła przeszkody, której spółka nie mogła przezwyciężyć. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przeszkody powodujące uchybienie powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Zdaniem organu wątpliwym jest fakt złożenia wniosku w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny w uchybieniu terminu. Tym bardziej, że w skarżonym postanowieniu strona została pouczona o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia. Na powyższe postanowienie D. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, pomimo że uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy, wykazała, że nastąpiło to z uwagi na znaczne rozbudowanie stanu faktycznego sprawy, liczbę dokumentów, z którymi należało się zapoznać, jak również konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się zajęcia sprawą; - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącą w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nią uprawdopodobnione; - art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącej, przejawiające się w zignorowaniu aspektu organizacyjnego przedsiębiorstwa, jak również wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ono prawidłowe. W niniejszej sprawie w dniu 20 stycznia 2023 r. organ I instancji wydał postanowienie nr 79/2023 o wstrzymaniu robót budowlanych skierowane do inwestora tych robót - D. sp. z o.o. Postanowienie to zostało doręczone także M. P., jako stronie postępowania. Spóźnione zażalenie na postanowienie PINB wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła zarówno D. spółka z o.o., jak i M. P.. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał w dniu 12 stycznia 2024 r. dwa postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - osobno dla każdej ze stron postępowania: M. P. (postanowienie nr 37/2024) i spółki D. (postanowienie nr 39/2024 będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie). W ocenie Sądu skarga D. sp. z o.o. z siedzibą w M. podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Dla zastosowania art. 58 k.p.a. powinny być zatem spełnione następujące cztery przesłanki: 1. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, 3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin, np. wniesienie odwołania lub zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Ponadto ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., III OSK 2162/21, LEX nr 3569009). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia strona skarżąca powołała się na skomplikowany charakter sprawy, konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, brak znajomości akt sprawy, brak znajomości prawa administracyjnego. Jak podała, dopiero po przejrzeniu akt sprawy w dniu 20 lutego 2023 r. przez pełnomocnika, ustała przyczyna niemożności złożenia zażalenia. Zdaniem Sądu żaden ze wskazanych przez skarżącą powodów uchybienia terminu nie spełnia przesłanki braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. (por. wyrok NSA z 10.11.2022 r., III OSK 2941/21, LEX nr 3441746.) Jak wskazuje się w orzecznictwie, oczekiwanie na poradę radcy prawnego nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (wyrok NSA w Lublinie z 26.11.1997 r., I SA/Lu 1219/96, LEX nr 31857); trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej i inwestycyjnej, kłopoty w kontaktowaniu się z doradcą podatkowym nie można zaliczyć do przyczyn uzasadniających przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, nawet obciążonego tymi problemami, są to bowiem przyczyny subiektywne, którym skarżący przy zachowaniu należytej staranności mógł zaradzić (tak wyrok NSA w Poznaniu z 18.11.1997 r., I SA/Po 1868/96, LEX nr 31238); nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (niepublikowany wyrok NSA w Warszawie z 29.08.1997 r., III SA 101/96, LEX nr 30857, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023). Zauważyć również należy, że skarżącej spółce doręczono postanowienie organu I instancji w dniu 26 stycznia 2023 r. W postanowieniu tym zawarto pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia. Tymczasem zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oznaczone datą 22 lutego 2023 roku został złożone na dzienniku podawczym organu w dniu 23 lutego 2023 r. Skarżąca spółka w swojej skardze nie podważyła skuteczności doręczenia postanowienia organu I instancji, jak i ustaleń organu odwoławczego co do terminu jego wniesienia. Przytaczane okoliczności związane z zapoznaniem się z aktami sprawy dopiero w dniu 20 lutego 2023 roku, mogą więc stanowić jedynie o tym, że w tym dniu strona skarżąca zapoznała się z aktami sprawy, w tym z treścią wydanego postanowienia. Odnosząc się do powoływanej przez spółkę okoliczności prowadzenia 15 różnych postępowań, co jej zdaniem świadczy o skomplikowanym charakterze sprawy, wskazać należy, że nie jest to okoliczność mająca znaczenie dla oceny legalności postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Dodać wreszcie należy, że zażalenie w postępowaniu administracyjnym nie jest środkiem sformalizowanym. Nie jest wobec tego konieczne posiadanie szczególnej wiedzy prawniczej. W zażaleniu wystarczy jedynie wskazanie, że żalący nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Środki odwoławcze tj. zażalenie czy odwołanie mogą być następnie w toku postępowania przed organem odwoławczym uzupełniane co do argumentacji, także przez ustanowionych pełnomocników. Te wymogi z pewnością nie przerastają możliwości podmiotu prowadzącego od wielu już lat działalność gospodarczą (jak wynika z KRS spółka została założona w 2007 r.). W konsekwencji żadna z powołanych przez skarżącą spółkę przesłanek nie ma charakteru nagłej, niespodziewanej, zewnętrznej i niezależnej od skarżącej przeszkody, której żadną miarą nie mogła przezwyciężyć. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione, a skarga jako bezzasadna została oddalona na podstawie art.151 p.p.s.a.