II SA/Kr 388/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Z. F. kwotę 10 / dziesięć / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] r. znak: [...] na podstawie art. 48 w zw. z 80 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. nakazał Z. F. rozbiórkę na koszt własny samowolnie wybudowanej części budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej tj. fundamentów i ścian przyziemia o wymiarach rzutu poziomego 5.40 x 3.90 m na dz. nr [...] położonej w L. gm. M. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budowa opisanego wyżej budynku została rozpoczęta w lipcu 2002 r., a na jego wykonanie inwestor nie posiada stosownego pozwolenia. Wprawdzie Z. F. w dniu 19 lipca 2002 r. dokonała zgłoszenia budowy, ale ze względu na konieczność uzupełnienia zgłoszenia nałożono na nią obowiązek dostarczenia brakujących dokumentów postanowieniem z 9 sierpnia 2002 r. Takie zgłoszenie było więc nieskuteczne, gdyż naruszało art. 30 prawa budowlanego. W ocenie organu I instancji przedmiotowa inwestycja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem inwestor nie spełnia warunków określonych w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. "a" (nie posiada gospodarstwa rolnego). Skoro Z. F. nie dysponowała pozwoleniem na budowę, powstały obiekt podlega obowiązkowi rozbiórki zgodnie z art. 48 prawa budowlanego. Od decyzji odwołała się Z. F. wnosząc o jej uchylenie. Zakwestionowała ustalenie, że przedmiotowa budowa została rozpoczęta z naruszeniem art. 30 Prawa budowlanego w zakresie obowiązku zachowania trzydziestodniowego terminu od dnia dokonanego zgłoszenia. Urząd Gminy nie zgłosił sprzeciwu od tego zgłoszenia, a więc nie można mówić, iż było ono nieskuteczne. Wskazała, że zgłoszenie nastąpiło w dniu 19 lipca 2002 r., a postanowienie o uzupełnieniu zgłoszenia strona skarżąca otrzymała dopiero "około 13. 08. 2002 r." i niezwłocznie po jego otrzymaniu wstrzymała prace budowlane. Nadto skarżąca zarzuciła, że organ błędnie przyjął, iż nie posiada gospodarstwa rolnego i odpowiednie dokumenty zostały dołączone do zgłoszenia. Nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ dokonała zgłoszenia zamiaru budowy. Organ I instancji naruszył art. 8 k.p.a., ponieważ pobieżne wyjaśnił stan faktyczny naruszając zasady wysłuchania stron i czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji za bezsporne uznał, że skarżąca przystąpiła do budowy przedmiotowego budynku gospodarczego o wymiarach 5.40 na 3.90 m, przy czym roboty budowlane zostały wykonane przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Wykonanie obiektu budowlanego bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi albo przed upływem terminu przysługującego do wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ powoduje naruszenie prawa i zobowiązuje organ do wydania nakazu rozbiórki. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że nie są one zasadne. Inwestor przystąpił do budowy przed upływem 30 dni od zgłoszenia zamiaru budowy, naruszając w ten sposób prawo, a więc nakaz rozbiórki był zgodny z art. 48 prawa budowlanego. Posiadanie przez inwestora gospodarstwa pszczelarskiego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Od decyzji tej skargę złożyła Z. F. wnosząc o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 48 prawa budowlanego oraz art. 10 i 77 k.p.a. Przypadek rozpoczęcia budowy przed upływem trzydziestodniowego terminu od dokonania zgłoszenia nie został wymieniony wprost w art. 48 prawa budowlanego, a więc nie można w takim przypadku stosować tego przepisu odpowiednio. Nawet uznanie zgłoszenia za nieskuteczne nie uzasadnia zastosowania art. 48. W przedmiotowej sprawie należało zastosować art. 50 i 51 prawa budowlanego, ponieważ art. 50 odnosi się do innych przypadków niż określone w art. 48 ustawy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1708/03 oddalił skargę Z. F. uznając, że rozpoczęcie robót budowlanych przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu od zgłoszenia robót budowlanych stanowi samowolę budowlaną i podlega rozbiórce zgodnie z art. 48 prawa budowlanego. Obowiązek rozbiórki obejmuje również obiekty będące w budowie bez wymaganego zgłoszenia, a stosownie do art. 30 wymienionej ustawy zgłoszenie można uznać za dokonane skuteczne, gdy w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. Niezasadny jest także zarzut, iż organ nadzoru budowlanego powinien w przedmiotowej sprawie zastosować art. 50 i 51 Prawa budowlanego ponieważ przepisy te odnoszą się do innych przypadków niż określone w art. 48 tej ustawy. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Z. F. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r. sygn. II OSK 158/07 uchylił wskazany wyżej wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2008 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wskazała, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną. Naczelny Sąd Administracyjny nie wziął bowiem pod uwagę, że zgłoszenie robót budowlanych zostało przez inwestora uzupełnione. Ponownie rozpoznając skargę Z. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 marca 2008 r. sygn. II OSK 157/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, natomiast prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. NSA nie miał również zastrzeżeń do ustalonego przez organy administracji oraz WSA stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zgodnie z art. 52 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane obowiązek wykonania rozbiórki obciąża inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Nie ma możliwości nałożenia obowiązku rozbiórki na inwestora, który utracił tytuł prawny do obiektu. Oznacza to, że nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. W ocenie NSA skoro skarżąca - właścicielka nieruchomości, będąca równocześnie inwestorem zbyła przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie rozbiórki innej osobie udział w swym prawie własności, to dla umożliwienia wykonania tej decyzji powinna ona być skierowana do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W ponownym postępowaniu administracyjnym należy uwzględnić aktualny stan prawny nieruchomości. Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. Wydział Zamiejscowy Ksiąg Wieczystych w M., przedłożonego na rozprawie w dniu 16 czerwca 2008 r. (k. 99 akt sądowych), na dzień 9 czerwca 2008 r. jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości był M. F. Nie można podzielić zarzutu, że wykonanie przedmiotowych robót budowlanych nie stanowi samowoli budowlanej, bowiem zgłoszenie zostało na wezwanie organu administracji uzupełnione, a sprzeciw nie został wniesiony. Art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy przewidywał nakaz rozbiórki w 3 sytuacjach - gdy obiekt budowlany (lub jego część) powstał: a) bez wymaganego prawem pozwolenia, b) bez wymaganego prawem zgłoszenia, c) pomimo wniesienia sprzeciwu od zamiaru wykonania robót budowlanych. Zgłoszenie dokonane w niniejszej sprawie nie było kompletne, a więc nie było zgłoszeniem "wymaganym prawem". Brak sprzeciwu organu administracji architektoniczno - budowlanej nie może być również w tej sprawie uznany za okoliczność wykluczającą uznanie przeprowadzonych robót za samowolę budowlaną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sytuacji, gdy organ na podstawie art. 30 ust. 5 prawa budowlanego wydał postanowienie zobowiązujące do uzupełnienia zgłoszenia, a następnie stwierdził rozpoczęcie robót przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu - brak sprzeciwu nie był następstwem oceny, że zamierzona inwestycja jest zgodna z prawem, lecz wynikał z uznania, że samo stwierdzenie rozpoczęcia robót budowlanych przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu uniemożliwia jego wniesienie. Wbrew zarzutom skarżącej późniejsze uzupełnienie zgłoszenia nie może konwalidować zaistniałej samowoli. Nieprawidłowe ustalenie adresata decyzji tzn. pominięcie w postępowaniu administracyjnym przed organami nadzoru budowlanego M. F. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane (art. 152 p.p.s.a.) i dlatego orzeczono jak w pkt II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.