II SA/Kr 389/09

Kraków dnia 9 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 9 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.F. na decyzję Wojewody z dnia 9 stycznia 2009 r. znak [...] w przedmiocie: odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić wniosek o udzielenie skarżącej K.F. prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia z kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek skarżącej K.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia z kosztów sądowych. We wniosku z dnia 26 maja 2009 r. wnosząc o zwolnienie z kosztów sądowych (wpisu) oświadczyła ona, iż nie jest go wstanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wezwana przez Referendarza Sądowego, który rozpoznawał ten wniosek, skarżąca złożyła oświadczenie na urzędowym formularzu, że jej jedynym dochodem jest renta rodzinna w wysokości [...] zł brutto. Jednocześnie w oświadczeniu tym wskazała ona wydatki jakie comiesięcznie ponosi - na kwotę znacznie przekraczającą deklarowany przez nią poziom dochodów. Na wezwanie Referendarza Sądowego o uzupełnienie wniosku, miedzy innymi o oświadczenie czy gospodarstwo domowe prowadzi sama oraz czy posiada ona inne dochody, skarżąca podała, iż gospodarstwo domowe prowadzi sama a innych dochodów, poza rentą rodziną nie posiada. Uznając, iż skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający, iż zaistniały przesłanki o których mowa w art. 246. § 1, z uwagi na jej niewiarygodnie oświadczenie co do stanu majątkowego Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. oddalił wniosek o zwolnienie z kosztów. Od postanowienia tego skarżąca w dniu 21 czerwca 2009 r. wniosła sprzeciw, w którym podniosła, iż jej sytuacja materialna jest bardzo ciężka biorąc pod uwagę usprawiedliwione wydatki i wysokość dochodów. Dlatego też zmuszona jest ona do korzystania z pomocy finansowej rodziny, głównie siostry. Skarżąca podała także, iż nie reguluje należności czynszowych w terminie i posiada z tego tytułu częste zadłużenie oraz, że ponoszone przez nią konieczne wydatki uniemożliwiają jej pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku na konieczne utrzymanie. Nadto skarżąca zarzuciła, iż sąd błędnie ustalił stan faktyczny z zakresie w jakim przyjął, że rachunek za energię elektryczną w kwocie 743, 89 zł - pokrywającej prawie w całości jej deklarowane dochody, został przez nią opłacony jednorazowo, podczas gdy na podstawie porozumienia z [...] Sp. z o.o. płatność ta została jej rozłożona na raty. Związku z wniesieniem przez skarżącą sprzeciwu od postanowienie Referendarza Sądowego, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s. postanowienie to utraciło moc a sprawa ta podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z dyspozycją art. 243 § 1 a p.ps.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Przepis art. 245. § 1 oraz § 3 stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Z kolei art. 246. § 1. przesądza, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oparciu o wyżej przytoczone przepisy, wskazać należy, iż przesłanką do udzielenia stronie, będącej osobą fizyczną, prawa pomocy w zakresie częściowym jest jej trudna sytuacja materialna – niemożność poniesienia kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego na utrzymanie siebie i rodziny. Redakcja przepisu art. 246. § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, iż strona ta ma nie tylko prawo do zgłoszenia żądania przyznania jej prawa pomocy na stosownym formularzu, ale też obowiązek wykazania istnienia przesłanek o których mowa w art. 246. § 1. Oznacza to, iż prawo pomocy udzielane jest tylko takiej osobie fizycznej (stronie postępowania sądowo administracyjnego) która stosowny wniosek złoży oraz wykaże tj. udowodni a co najmniej uprawdopodobni (jeżeli w ocenie sądu uprawdopodobnienie takie nie budzi wątpliwości), iż przesłanki od istnienia których uzależnione jest przyznanie zwolnienia z kosztów sądowych faktycznie istnieją. Nieudowodnienie tych okoliczności skutkować musi oddaleniem wniosku. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniach w którym sąd ten orzekł, iż sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów ( postanowienie z 17 maja 2006 r. II OZ 522/06 LEX nr 299447). Sąd I instancji nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki (postanowienie z 13 czerwca 2008 r. I FZ 225/08 LEX nr 479144). Brak wyjaśnienia skąd skarżący, ubiegający się o udzielenie prawa pomocy, pozyskuje środki na codzienne utrzymanie, niewskazanie przez niego jakichkolwiek źródeł pozyskiwania dochodów, rzutuje negatywnie na wiarygodność jego wyjaśnień w tym zakresie (postanowienie z 22 kwietnia 2008 r. II GPP 1/08 LEX nr 479150). Skarżąca złożyła prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym niemniej w ocenie sądu wniosek ten zawiera nieprawdziwe dane co do dochodów skarżącej, bądź też co do jej sytuacji rodzinnej w zakresie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i łożących na wspólne utrzymanie. Deklarowane przez skarżącą wydatki w sposób znaczący przewyższają jej deklarowane dochody. Sam czynsz za mieszkanie równa się prawie jej zadeklarowanym dochodom netto, co w połączeniu z pozostałymi stałymi wydatkami na media i leki (o których mowa w deklaracji) oraz koniecznością ponoszenia innych nieuwzględnionych w deklaracji kosztów związanych z normalnym funkcjonowaniem – choćby z zakupem żywności, skutkuje jednoznaczną – negatywną oceną sądu co do prawdziwości oświadczeń zawartych w tej deklaracji skarżącej. Ustosunkowując się do zarzutów zgłoszonych w sprzeciwie, podnieść należy, iż po pierwsze pozostają one jedynie w sferze gołosłownych, niczym nie popartych twierdzeń skarżącej, gdyż oprócz tego, że są zawarte w sprzeciwie żadne wnioski dowodowe nie zostały na ich poparcie zgłoszone. A po drugi same te zarzuty stają w sprzeczności z wcześniejszym oświadczeniem skarżącej dotyczącym jej dochodów. Skoro bowiem uzyskiwała by ona pomoc finansową od rodziny (jaki należy wnosić - w formie comiesięcznych darowizn o dość znacznej wysokości) dochód ten powinna wskazać we wniosku o udzielenie prawa pomocy. Konkludując, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, z uwagi na niewykazanie, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - jest bezzasadny. Zważywszy na uwadze powyższe okoliczności, na mocy wyżej przytoczonych przepisów sąd orzekł jak w sentencji.