II SA/Kr 395/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Burmistrz Miasta N. postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., znak: [...] przekazał Staroście N. wniosek z dnia 4 listopada 2005 r. złożony przez W.S. w sprawie zwrotu wywłaszczonej działki. W przesłanym piśmie wnioskodawczyni w imieniu własnym oraz swoich dzieci wniosła o zwrot części przymusowo wywłaszczonej działki, usytuowanej w N. wzdłuż ulicy P. , na przedłużeniu ciągu parceli biegnącej od ulicy S. nr [...], w terminie do trzech miesięcy licząc od dnia następnego po dniu doręczenia niniejszego wniosku. Wniosek ten został w piśmie z dnia 20 czerwca 2006 r. sprecyzowany. Decyzją z dnia [...]czerwca 2008 r. nr [...] Starosta N. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr 1 i nr 2 , położonej w N. , objętej księgą wieczystą nr [...], wywłaszczonej na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] . Orzekając w ww. sposób organ l instancji oparł się na fakcie, że w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów przedmiotowe działki zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, w związku z czym nie zachodzi w stosunku do nich żadna z przesłanek zbędności, określonych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od ww. decyzji złożyła pismem z dnia 17 lipca 2008 r. W.S. , reprezentowana przez Z.S. . Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą zwrotu działek objętych wnioskiem W.S. Organ II instancji stwierdził prawidłowość dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. W toku postępowania wyjaśniającego organ l instancji ustalił, że decyzją Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] grudnia 1977 r., znak: [...] wywłaszczono na rzecz Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] nieruchomość położoną w N. , oznaczoną jako działki ewid. nr 3 o pow. 790 m2 nr oraz 4 o pow. 26 m2, stanowiącą własność J.S. Pozbawienie prawa własności nastąpiło za odszkodowaniem w wysokości łącznej [...] zł, na które składało się odszkodowanie za grunt w wysokości [...] zł oraz za składniki w wysokości [...] zł. Wywłaszczenia dokonano w oparciu o Sygn. akt II SA/Kr 395/09 przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, póz. 64 z późn. zm.). Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] października 1998 r., Sygn. akt [...] Starosta N. ustalił, że spadek po J.S. nabyli: wdowa W.S. w 1/4 części oraz dzieci E.F. , J.S. , M.S. , Pani H.T. w 3/16 części każdy z nich. Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpiły zatem wszystkie uprawnione osoby. Operatem podziału z dnia [...] lipca 1992 r. nr [...] , sporządzonym przez geodetę uprawnionego J.M. , działka ewid. nr 4 o pow. 26 m2 uległa podziałowi na działki ewid. nr 5 o pow. 12 m2 i 1 o pow. 14 m2, a działka ewid. nr 3 o pow. 790 m2 podzieliła się na działki ewid. nr 6 o pow. 134 m2 oraz 7 o pow. 656 m2. Decyzją z dnia [...] maja 1992 r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1997 r. znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w N. zatwierdził podział działek ewid. nr 4 i nr 3 i jednocześnie orzekł o zwrocie działek ewid. nr 5 o pow. 12 m2 i 6 o pow. 134 m2 na rzecz spadkobierców J.S. -poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z operatem podziału z dnia [...] maja 1997 r. nr [...] działka ewid. nr 7 o pow. 656 m2 uległa podziałowi na działki ewid. nr 8 o pow. 56 m2 oraz 2 o pow. 600 m2. Podział ten został zatwierdzony decyzją Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] kwietnia 1997 r. znak: [...]. W powyższym operacie zaproponowano również ustanowienie służebności przejazdu i przechodu przez działki ewid. nr 2 i 10 na rzecz każdoczesnych właścicieli i użytkowników działki ewid. nr 8 . Jak wskazał jednak organ l instancji zarówno w księdze wieczystej nr [...] (w której figurowała działka ewid. nr 2 , jak również w księdze wieczystej nr [...] (w której obecnie ujawniona jest działka ewid. nr 2 ) brak jest wpisów dotyczących służebności. Wojewoda w decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. znak: [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto N. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działki ewid. nr 1 i 2 , położonej w N. . Działki te przyłączono do Sygn. akt II SA/Kr 395/09 księgi wieczystej nr , w której w dziale II jako właściciel figuruje Gmina Miasto N. Przedmiotem postępowania administracyjnego w którym Starosta N. orzekł decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], od której to decyzji odwołanie rozpoznawał Wojewoda , były więc wyłącznie działki ewid. nr 1 i nr 2, położone w N. . Organ l instancji w zaskarżonej decyzji poinformował, iż z uwagi na fakt, że został zebrany materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia wniosku o zwrot ww. działek postanowiono wydać decyzję w tej sprawie. Odnośnie natomiast działki ewid. nr 8 wydana zostanie odrębna decyzja po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego. Organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie istotą postępowania jest ustalenie, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot zaistniały przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Tak więc zadaniem organu, prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego potwierdzającego lub negującego występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. Wojewoda podniósł, że w pierwszej kolejności w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości organ administracyjny powinien zbadać jaki był cel wywłaszczenia wynikający z decyzji wywłaszczeniowej, a następnie ocena czy stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla realizacji tego celu. Cel wymieniony w decyzji administracyjnej orzekającej o wywłaszczeniu jest wiążący przy ocenie zbędności. Ze względu na fakt, iż cel wywłaszczenia w decyzji lub akcie notarialnym często jest określony w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to przede wszystkim analiza dokumentacji projektowej, a w szczególności planu zagospodarowania terenu inwestycji, projektów, powstałych w wyniku zatwierdzenia planu realizacyjnego, itp. Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i postępowania przeprowadzonego przez organ l instancji w celu jego zgromadzenia należy przyjąć, że kwestia ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości, a co za tym idzie również oceny zbędności nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia, w Sygn. akt II SA/Kr 395/09 prowadzonym przez Starostę N. postępowaniu, dotyczącym zwrotu działek ewid. nr 1 i 2 , położonych w N. została należycie wyjaśniona. Wojewoda podał, że jak ustalił organ l instancji, wedle postanowień decyzji wywłaszczeńiowo-odszkodowawczej Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] grudnia 1977 r. znak: [...], celem wywłaszczenia działek ewid. nr 4 i nr 3 (z podziału których powstały działki ewid. nr 1 i nr 2 ) była budowa osiedla mieszkaniowego [...] w N. zgodnie z planem realizacyjnym osiedla [...] przedsięwzięcie l, zatwierdzonym decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. znak: [...], wydaną przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Komunikacji i Ochrony Środowiska Urzędu Powiatowego w N. . Z uwagi na konieczność precyzyjnego ustalenia, w jaki sposób miała być zagospodarowana wywłaszczona nieruchomość, organ l instancji podjął próbę odnalezienia planu realizacyjnego, o którym mowa powyżej. Załącznika graficznego do decyzji z dnia [...] lipca 1974 r. znak: [...] nie udało się organowi l instancji jednak odnaleźć. Niezależnie od powyższego Starosta N. uznał, że zebrany materiał dowodowy pozwala na ustalenie w jaki sposób miały być zagospodarowane wywłaszczone działki ewid. nr 1 i nr 2 . Przy piśmie z dnia 9 sierpnia 2006 r. znak: [...] [...]Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. przedłożyła bowiem dokumenty, które precyzują na jaki cel zostały przejęte w/w działki. Na podstawie analizy otrzymanej dokumentacji organ l instancji ustalił, iż na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1976 r. znak: [...] Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w N. zatwierdził zgodnie z planem ogólnym miasta N. pod względem urbanistycznym oraz architektonicznym plan realizacyjny jako aneks do decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r. Powyższego planu z adnotacją o zatwierdzeniu ww. decyzją [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. jednak nie posiada. Nie odnaleziono go również w archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego Oddziału Zamiejscowego w N. (pismo z dnia 15 kwietnia 2008 roku, znak: [...]). Jednocześnie w ww. decyzji udzielono pozwolenia na budowę inwestycji w części obejmującej budynki nr 1, 2, 3 oraz hydrofornię, stację trafo, drogi dojazdowe. Zgodnie z dokumentacją techniczną dotyczącą osiedla [...] przedsięwzięcie i sporządzoną we wrześniu 1975 r. przez Sygn. akt II SA/Kr 395/09 A. . Zakład Projektowania i Usług Inwestycyjnych "[...], osiedle zaprojektowano w południowo-zachodniej części miasta, między ulicą [...], [...] i rzeką [...] . W oparciu o analizę aktualnych map ewidencyjnej i zasadniczej organ l instancji wskazał, że jest to teren, na którym znajdują się działki ewid. nr 1 i nr 2 . Zabudowę pierwszego budynku (nr 1) zlokalizowano w zespole osiedlowym [...], w rejonie ulicy [...]. Całość tej inwestycji miała stanowić jedno zadanie, składające się z trzech budynków mieszkalnych (nr 1, 2, 3), pawilonu hydroforni ze stacją trafo, drugiej stacji trafo MSTw oraz dróg, uzbrojenia i urządzenia terenu. Hydrofornia wraz ze stacją trafo T1 miała stanowić budynek o konstrukcji tradycyjnej zagłębiony w terenie. Zakładano, że hydrofornia będzie tymczasowa. Wskazano, że po uzyskaniu odpowiedniego ciśnienia w sieci miejskiej może ona być zaadaptowana na lokal usługowy. Zgodnie z projektem technicznym w ramach przedsięwzięcia nr 1 projektowano uliczki dojazdowe do zespołów mieszkaniowych wzdłuż ulicy [...], [...], terenu [...], odcinkami ulic [...] oraz kilka dojazdów w formie sięgaczy. Dodatkowo projektowano odcinek uliczki [...]. Do realizacji przewidziano również główny ciąg osiedlowy pieszo -jezdny, biegnący wzdłuż osiedla w kierunku północ - południe w pobliżu terenów szkolnych. Na obrzeżach osiedla projektowano parkingi dla samochodów prywatnych, gdzie planowano 157 miejsc postojowych. Zgodnie z planszą podstawową [...] tj. planem szczegółowym zagospodarowania terenu osiedla [...] sporządzonym w grudniu 1974 r. przez pracowników A., . Zakładu Projektowania i Usług Inwestycyjnych "[...] , na terenie objętym wnioskiem o zwrot spadkobierców J.S. , planowano urządzić opisany powyżej budynek hydroforni wraz ze stacją trafo Tri oraz drogę dojazdową wraz z zatoczką-miejscami postojowymi. Budowę drogi i zatoczki przewidywał również plan realizacyjny (ogólny) osiedla mieszkaniowego [...] w N. . Analiza przedłożonej przez Burmistrza Miasta N. kopii planszy zieleni i rekreacji osiedla [...] pozwala również wysunąć wniosek, że na przedmiotowym terenie zakładano budowę hydroforni wraz ze stacją trafo, od strony południowej budynku najprawdopodobniej planowano urządzić teren, (wskazują na to wkreślone na mapę drzewa), a od strony północnej - placyk gospodarczy. Część wywłaszczonych działek miała być zajęta pod budowę ulicy wraz z miejscami Sygn. akt II SA/Kr 395/09 postojowymi. Zgodnie z poglądem prezentowanym przez sądy administracyjne za infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców, uważa się przede wszystkim pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze, a także instalacje podziemne. Należy zatem uznać, iż przewidziane do realizacji: hydrofornia ze stacją trafo, droga dojazdowa z miejscami parkingowymi mieszczą się pod pojęciem infrastruktury niezbędnej dla funkcjonowania osiedla, służącej ogółowi mieszkańców. Opisane powyżej plany jak zaznaczył Starosta nie zawierają wprawdzie adnotacji, że zostały zatwierdzone decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. znak: [...] wydaną przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Komunikacji i Ochrony Środowiska Urzędu Powiatowego w N. , jak również decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1976 r. znak: [...] Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w N. , stanowiącą aneks do decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1974 r., jednakże plany te wraz z projektem technicznym pozwalają na uprawdopodobnienie, że na wywłaszczonych działkach stanowiących poprzednio własność J.S. , miała być zrealizowana hydrofornia wraz ze stacją trafo oraz droga dojazdowa wraz z miejscami parkingowymi. Porównanie ustalonego powyżej celu przejęcia działek przez Skarb Państwa z aktualnym stanem ich zagospodarowania pozwala na stwierdzenie, że cel wywłaszczenia został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany. Przeprowadzone w dniu 1 sierpnia 2006 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości wykazały, że działka ewid. nr 2 stanowi nieruchomość położoną przy ulicy P. . Jest ona zabudowana budynkiem hydroforni osiedlowej (murowanym, jednokondygnacyjnym), co ilustrują zdjęcia nr [...] w aktach sprawy. Od strony południowej na działce znajduje się trawnik oraz przejście do ulicy S. -utwardzone płytkami, stanowiące ciąg komunikacyjny z działką ewid. nr 11 (zdjęcie nr [...]). Od strony wschodniej wzdłuż ulicy P. na działce ewid. nr 2 znajdują się utwardzone betonem miejsca postojowe, na których w dniu rozprawy stały samochody (zdjęcia nr [...]). Pomiędzy budynkiem hydroforni a ogrodzeniem posesji wnioskodawczyni istnieje wyżwirowany dojazd do działki ewid. nr 12 (zdjęcie nr [...]). Przed budynkiem hydroforni częściowo znajduje się trawnik a częściowo placyk wyłożony kostką. Za przedmiotowym budynkiem znajduje się Sygn. akt II SA/Kr 395/09 teren wyłożony kostką betonową, na której stoją pojemniki na śmieci oraz opony samochodowe. Do budynku trafo prowadzi wybetonowany dojazd. Działka ewid. nr 1 stanowi przedłużenie miejsc postojowych zlokalizowanych na działce ewid. nr 2 . Teren działki jest wybetonowany. Wskazano, że w piśmie z dnia 21 lutego 2007 r. znak: [...] Burmistrz Miasta N. stwierdził, że na objętych wnioskiem o zwrot działkach zlokalizowana jest hydrofornia osiedlowa oraz rurociąg zasilający i tłoczny. Wskazano również, że hydrofornia ta pełni rolę hydroforni awaryjnej, tj. włączana jest w przypadku awarii hydroforni na osiedlu [...], czy awarii osiedlowej dla utrzymania koniecznego ciśnienia w sieci. Ponadto poinformowano, że Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w N. (który zgodnie z oświadczeniem przedstawiciela Burmistrza Miasta N. złożonym do protokołu w dniu 1 sierpnia 2006 roku jest administratorem budynku hydroforni osiedlowej) nie ma obecnie w planie likwidowania awaryjnego źródła zasilania osiedli: [...]. Potwierdzono ustalenia organu l instancji, zgodnie z którymi Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w N. wydał w dniu [...] listopada 1975 r. zezwolenie o sygn. [...] na natychmiastowe zajęcie nieruchomości położonych w N. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Zezwolenie to pozwalało inwestorowi na bezzwłoczne zajęcie m.in. nieruchomości oznaczonej jako działki nr 13 i nr 14 (z podziału których powstały działki ewid. nr 1 i 2 ) niezbędnych pod budowę wspominanego osiedla. Jak wynika z uzasadnienia wydanie zezwolenia było w pełni uzasadnione z uwagi na istniejące na terenie N. duże zapotrzebowanie na mieszkania. Wskazano, że wcześniejsze rozpoczęcie robót umożliwi szybsze uzyskanie efektów mieszkaniowych. Dodatkowo podniesiono, że postępowanie wywłaszczeniowe w odniesieniu do nieruchomości objętych zezwoleniem zostało wszczęte przez Urząd Miejski w N. w dniu [...] października 1975 r., a decyzje o wywłaszczeniu i ustaleniu wysokości odszkodowania za grunt zostaną wydane po jego zakończeniu. Zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, póz. 64 z późn. zm.) decyzja udzielająca zezwolenia była natychmiast wykonalna. Skutkiem wydania zezwolenia była możliwość rozpoczęcia przez inwestora prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia jeszcze przed Sygn. akt II SA/Kr 395/09 wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Można zatem uznać, że przystąpiono do wykonywania tych prac, a początkiem których było uzyskanie w dniu 17 marca 1976 r. przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w N. pozwolenia na budowę budynków nr 1, 2, 3 oraz hydroforni, stacji trafo, drogi dojazdowej. W przedmiotowej sprawie terminy realizacji budynku hydroforni i budowli znajdujących się na wywłaszczonych działkach organ l instancji ustalił w oparciu o dowody księgowe przedłożone przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w N. Z protokołu przekazania - przejęcia środka trwałego [...] wynika, że budynek hydroforni został oddany do użytku w dniu 14 stycznia 1978 r. i przejęty przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w dniu 19 stycznia 1978 r. Zgodnie z protokołem przekazania - przejęcia środka trwałego [...] urządzenia hydroforni w postaci pompy, sprężarki, zbiornika hydroforowego nr [...] z głowicą wodowskazową, zbiornika hydroforowego nr [...]z głowicą wodowskazową. ogrzewacza akumulacyjnego, manometru oraz wodomierza zostały oddane do użytku 14 stycznia 1978 r. i przekazane Rejonowemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w dniu 16 stycznia 1978 r. Z protokołu przekazania -przejęcia środka trwałego [...] wynika, że stacja trafo T1 została przejęta przez Zakład Energetyczny [...] w dniu 4 listopada 1977 r. Drogi, place i chodniki na osiedlu [...] obejmujące jezdnię asfaltową, dojazdy piesze, jezdnie i place asfaltowe, jezdnie i parkingi betonowe, chodniki z płyt betonowych na podsypce piaskowej oraz obrzeża betonowe według dowodu przyjęcia środka trwałego [...] zostały przyjęte na majątek [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w N. w dniu 31 listopada 1979 r. Dodatkowo z przesłanej metryki ulicy P. sporządzonej w maju 1983 r. (a więc w niespełna 6 lat po wywłaszczeniu) wynika, że ulica ta stanowiła zbiorczą ulicę osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego w pełni urządzoną, z parkingami, odwodnieniem i pełnym uzbrojeniem. Dodatkowo organ l instancji wskazał także, iż rozporządzeniem nr [...] Wojewody z dnia [...] kwietnia 1995 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg lokalnych miejskich na terenie [...] ([...]) ulica P. została zaliczona do tej kategorii dróg. W piśmie z dnia 15 czerwca 2007 r. znak: [...] Wydział Gospodarki Komunalnej i Drogownictwa Sygn. akt II SA/Kr 395/09 Urzędu Miasta N. potwierdził, że działka ewid. nr 1 i część działki ewid. nr 2 są zajęte pod pas drogowy drogi miejskiej. Na podstawie analizy przedłożonej przez Urząd Miasta N. mapy obrazującej pas drogowy ulicy P. oraz mapy ewidencyjnej wraz z ortofotomapą ustalono, że w pasie drogowym leży część działki ewid. nr 2 , na której znajdują się miejsca parkingowe wraz z dojazdem do hydroforni i stacji trafo. Zatem organ l instancji wskazał, iż część wywłaszczonych działek miała stanowić drogę dojazdową na osiedlu mieszkaniowym, droga ta została urządzona, a następnie została ona zaliczona do kategorii dróg publicznych i na dzień wydania decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości, przedmiotowe działki są zajęte pod pas drogi miejskiej. Biorąc pod uwagę postanowienia zezwolenia Urzędu Wojewódzkiego w N. z dnia [...] listopada 1975 r. znak: [...] oraz opisane dowody księgowe, organ l instancji uznał, że cel wywłaszczenia na działkach objętych wnioskiem o zwrot został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle powyższego należało przyjąć, że wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana zgodnie celem wywłaszczenia, a zatem nie stała się zbędna w rozumieniu przepisu art. 137 ust. 1 ww. ustawy. Wojewoda po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że pomimo nieodnalezienia w niniejszym postępowaniu przez Starostę dokumentów o charakterze pierwotnym tzn. takich, które mogłyby stanowić najbardziej wiarygodne i precyzyjne źródło informacji na temat celu wywłaszczenia, to ogólnie postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ l instancji w zakresie ustalenia w/w celu należy ocenić pozytywnie. Zgodnie bowiem z powszechnie panującą w postępowaniu administracyjnym zasadą, Starosta N. skorzystał z dowodów pochodnych dopiero po nieskutecznych próbach pozyskania wyżej wspomnianych dowodów pierwotnych. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ l instancji podejmował próby pozyskania istotnych w sprawie dokumentów, których nie udało się jednak odnaleźć. Tym samym poczynione w sprawie przez organ l instancji ustalenia należy ocenić jako prawidłowe, mając na uwadze art. 75 § 1 K.p.a. Zatem należało uznać, iż dokumenty na podstawie których Starosta wydał zaskarżoną decyzję pozwoliły na określenie, sprecyzowanie i ustalenie faktów związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Sygn. akt II SA/Kr 395/09 Odnosząc się z kolei do zgłaszanych przez odwołującą uwag, zgodnie z którymi obecne wykorzystywanie terenu objętego wnioskiem o zwrot nie jest w pełni zgodne z celem wywłaszczenia i że "z zaskarżonej decyzji nie wynika by ustalono czy hydrofornia obecnie jest w ogóle potrzebna" Wojewoda podniósł, iż nawet gdyby te twierdzenia, w odróżnieniu od ustaleń organu l instancji, były uzasadnione to w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w obecnym stanie prawnym niemal bez znaczenia jest sposób aktualnego jej wykorzystywania w sytuacji, gdy cel na jaki wywłaszczono dana nieruchomość został zrealizowany w przeszłości, a organ prowadzący postępowanie nie stwierdził zaistnienia przesłanek zbędności. Skargę na powyższą decyzję wniosła w dniu 18 lutego 2009 r. W.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagają się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącej istotnym w sprawie jest, iż decyzją z dnia [...] grudnia 1977 r. znak: [...] w związku z zezwoleniem Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w N. z dnia [...] listopada 1975 r. sygn. [...] na natychmiastowe zajęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, działki objęte żądaniem zwrotu zostały wywłaszczone ze skutkiem natychmiastowym na cele budowy osiedla mieszkanie [...] w N. Natomiast decyzja o budowie osiedla została wydana już [...] lipca 1974 r. nr [...] czyli wcześniej niż powołane wyżej zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego w N. na natychmiastowe zajęcie nieruchomości. Istotnym również zdaniem skarżącej jest i to, że rzeczone działki na dzień dzisiejszy nie stanowią własności [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na rzecz której zostały wywłaszczone, lecz Gminy Miasta N. - zgodnie z decyzją Wojewody a dnia czerwca 2004 r. [...] o nieodpłatnym nabyciu prawa własności działek oznaczonych nr ew. 1 i [...], oraz Spółki Akcyjnej [...] z siedzibą przy ul. [...] w K. działka nr 8 wydzielona z 9 , o zwrot której imieniem właścicieli wystąpiła pisemnie do Starostwa w dniu czerwca 2008 r. i w której to sprawie toczy się odrębne postępowanie. Skarżąca wskazała, że Kierownik Urzędu Rejonowego w N. decyzją z dnia [...] maja 1992 r. [...] zarządził zwrot działek nr 5 i 6 na rzecz wywłaszczonych. Skarżąca podkreśliła, że przytoczona decyzja o Sygn. akt II SA/Kr 395/09 częściowym zwrocie działek była decyzją samoistną wywłaszczyciela, co jej zdaniem wskazuje na brak istnienia szczegółowego planu zagospodarowania wywłaszczonego terenu, a co za tym idzie precyzyjnie określonego celu przeznaczenia każdej z działek. Skarżąca podniosła, że decyzje o zajęciu i wywłaszczeniu wydane zostały na wyrost, czyli z naruszeniem prawa. Powyższe potwierdzają zaskarżonych decyzjach organy l i II instancji przyznając, że fiaskiem zakończyły się próby odnalezienia planu realizacyjnego - załącznika graficznego osiedla [...] do decyzji z [...] lipca 1974 r. nr jw. i innych. Zdaniem skarżącej można przyjąć, iż planu realizacyjnego nigdy nie było, a poszczególne inwestycje powstawały ad hoc w miarę postępu budowy osiedla mieszkaniowego. Sugeruje to również usytuowanie działek nr 1 i 2 poza bezpośrednim terenem osiedla mieszkaniowego. Skarżąca podniosła, że z uwagi na brak dokumentacji nie można jednoznacznie stwierdzić, że hydrofornia została usytuowana zgodnie z wcześniejszymi założeniami, czy też zbudowano ją bez zatwierdzonej lokalizacji. Pewnym jest jedynie, że faktycznie miała mieć charakter tymczasowy. Skarżąca podała, iż kilka lat temu znajdujące się w niej urządzenia zostały zdemontowane lub rozkradzione, a pomieszczenie po niej obecnie popada w ruinę. Dlatego nie polega na prawdzie twierdzenie, że pełni ona aktualnie rolę hydroforni awaryjnej - jak by to miało wynikać z przytoczonego w skarżonej decyzji pisma Burmistrza N. z dnia [...].02.2007 r. znak: [...]. Zdaniem skarżącej organ l instancji powinien był przeprowadzić komisyjne oględziny przedmiotowej hydroforni z udziałem stron, a nie przyjmować bezkrytycznie informacje podane przez Burmistrza w przytoczonym piśmie. Powinien to zrobić tym bardziej, że onegdaj zmienił się sposób zasilania miasta w wodę. Obecnie jest ona pobierana ze studni głębinowych, a nie z ujęcia w S. jak uprzednio, gdzie tamtejszy zakład uzdatniania wody został zlikwidowany. Organy nie zbadały również co aktualnie dzieje się z pomieszczeniem po byłej hydroforni. Wydając zaskarżoną decyzję pominął też całkowicie fakt, że plany przeznaczenia hydroforni na lokal usługowy powstały w innych realiach ustrojowych. Skarżąca wskazała, że jak Wojewoda i Starosta w zaskarżonych decyzjach nie ustosunkowali się również do faktu urządzenia wyżwirowanego dojazdu do nieruchomości jak i urządzonego przez właściciela sąsiedniej posesji 12 śmietniska, usytuowanego tuż za budynkiem hydroforni na znajdującym się Sygn. akt II SA/Kr 395/09 tam placyku wyłożonym kostką potwierdzając jedynie jego istnienie. Znajdują się tam pojemniki na śmieci, sterty zużytych opon samochodowych i inne odpady. Błędnie też ustalono, że działka ew. 1 stanowi przedłużenie miejsc postojowych zlokalizowanych na działce 2. Graniczy ona z działką 5 , na której od zawsze znajdował i znajduje się brama wyjazdowa z posesji 15 poprzez 16 , dawniej na ogrody, obecnie na ul. P. w N. Nie ustosunkowano się również do faktu, że obecnie istniejące na zajętych działkach miejsca parkingowe są ogólnodostępnymi a nie osiedlowymi jak to jest z miejscami w jego obrębie, które są oznakowane tablicami informacyjnymi "tylko dla mieszkańców osiedla". Pominięto również, że wnioskodawcy nie domagają się i nigdy nie domagali zwrotu całości zajętych działek, a jedynie ich części, bez niezbędnego pasa na obrzeże ulicy P. Reasumując skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja nie może się ostać, jest bowiem niespójna, niekonsekwentna, nie zawiera żadnych nowych ustaleń i powiela bezkrytycznie zawarte w decyzji organu l instancji stwierdzenia i opinie. Oparta jest na domysłach, przypuszczeniach i tzw. dowodach pochodnych -dokumentach pomocniczych na których nie powinien się opierać żaden organ, szczególnie odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Na poparcie swojego stanowiska powtórzył argumentację zawartą uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że działki o zwrocie których orzekały organy obu instancji zostały wywłaszczone decyzją Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] grudnia 1977 r., znak: [...] na rzecz Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego [...] Wywłaszczenia dokonano w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, póz. 64 z późn. zm.). Działka nr 7 podzieliła się w 1997 r. na działki o numerach 8 i 9. (akta administracyjne sprawy,[...], karta nr [...]). Na działce nr 8 ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz Zakładu Sygn. akt II SA/Kr 395/09 Energetycznego [...] S.A. (akta administracyjne sprawy, [...]). Własność działki nr 2 pozostała przy Skarbie Państwa. Decyzją z dnia [...].06.2004 r. działki nr 1 i 2 stały się własnością Gminy Miasto N. Tym samym należy przyjąć, że wprawdzie początkowo skarżąca domagała się zwrotu działek nr 1 i 7 , ale w związku z podziałem tej ostatniej na działki nr 8 i 2 i objęciem działki nr [...] (na rzecz której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego) odrębnym postępowaniem -prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu działek nr 1 i 2 było zgodne z żądaniem skarżącej. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy wskazać, iż art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 Nr 261, poz. 2603 z póżn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.g.n.", stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że wyżej wymienione przesłanki zbędności nieruchomości nie musza być spełnione łącznie. Dla ustalenia, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. 1 u.g.n., przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie. Zatem kluczową kwestią wymagającą ustalenia przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości jest precyzyjne ustalenie w pierwszej kolejności celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 u.g.n. zaistniała. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (T. Woś, "Wywłaszczanie i zwrot Sygn. akt II SA/Kr 395/09 nieruchomości", Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 - zachowujący nadal aktualność) cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Zaistnienie okoliczności określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy oceniać w każdym indywidualnym przypadku na podstawie wszelkich możliwych do uzyskania dowodów. Jest to szczególnie istotne w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie był w przeszłości zbyt precyzyjnie określony w akcie wywłaszczenia. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu", które odnosi się w istocie do inwestycji celu wywłaszczenia. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż cel wywłaszczenia określony w decyzji z dnia [...] lipca 1974 r. został zrealizowany. Tym samym w ocenie Sądu argumentacja zaprezentowana przez organy administracji jest w uzasadniona, a cytowane orzecznictwo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W sytuacji braku dokumentów jak braku akt wywłaszczeniowych i braku załącznika graficznego do decyzji wywłaszczeniowej organ w celu rozstrzygnięcia sprawy powinien starać się ustalić stan faktyczny na podstawie wszelkich dostępnych dowodów nawet o charakterze pośrednim. Gdy cel wywłaszczenia podany jest bardzo ogólnie, a brak jest bezpośrednich dowodów, z tym większą wnikliwością ocenić należy wynik przeprowadzonej przez organy analizy dokumentacji poprzedzającej wydanie decyzji wywłaszczeniowej, która służyła sprecyzowaniu celu wywłaszczenia, a następnie ustaleń dotyczących realizacji tego celu. Organ l instancji podjął możliwe próby odnalezienia brakujących dokumentów, jednakże częściowo bezskutecznie. W tej sytuacji zmuszony był orzec na podstawie dostępnego materiału dowodowego, który był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. W decyzji wywłaszczeniowej cel został sformułowany jako budowa osiedla mieszkaniowego [...] w N. w związku z zatwierdzonym planem realizacyjnym decyzją z dnia [...] lipca 1974 r. Zatem twierdzenie skarżącej, że można przyjąć z całą pewnością, że brak było planu realizacyjnego dla planowanego osiedla Sygn. akt II SA/Kr 395/09 -jest bezpodstawne. Porównując mapy znajdujące się na kartach nr [...], a zwłaszcza na karcie nr [...] (akt administracyjnych) należy dojść do wniosku, że istotnie działki objęte wnioskiem o zwrot były zajęte pod potrzeby budowy osiedla i były przewidziane do zainwestowania pod infrastrukturę niezbędną do realizacji tego osiedla. Kolejne mapy znajdujące się w aktach sprawy to potwierdzają (karta nr [...] akt administracyjnych). Mapy znajdujące się na kartach nr [...] (akta administracyjne) stanowiące plany szczegółowe realizacji osiedla [...](z grudnia 1974 r.) potwierdzają, że obszar przedmiotowych działek był przewidziany pod realizację tego osiedla mieszkaniowego (hydrofornia, drogi, miejsca postojowe). Takie urządzenia infrastruktury integralnie były związane z budową osiedla mieszkaniowego. W aktach sprawy istnieje dodatkowy materiał w postaci w postaci różnego rodzaju dokumentacji technicznej począwszy od wyliczeń wysokości nakładów i zakresu prac budowlanych, a skończywszy na potwierdzeniach odbioru środków trwałych z których również wynika, że działki te zostały zagospodarowane na potrzeby osiedla mieszkaniowego. Tych okoliczności w istocie nie kwestionuje sama skarżąca, nadając im jednak inne znaczenie. Sąd jednak nie podziela w tej sprawie stanowiska zajmowanego przez stronę skarżącą. W szczególności organy na podstawie dostępnej dokumentacji prawidłowo ustaliły, że na wnioskowanych działkach miała powstać i powstała hydrofornia. To czy teraz jest używana i nadal potrzebna nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany. Można przytoczyć to stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2007 r. sygn. VIII SA/Wa 302/07 LEX nr 479293, iż o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 u.g.n., a nie wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach, wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. W związku z tym na organie administracji, rozpatrującym wniosek o zwrot nieruchomości ciąży obowiązek ustalenia, czy występują przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 albo 2 u.g.n. Co do zarzutu wcześniejszej daty wydania decyzji o realizacji osiedla niż wydania zezwolenia na natychmiastowe zajęcie nieruchomości, Wojewoda prawidłowo ustosunkował się do tego zarzut w zaskarżonej decyzji. Sygn. akt II SA/Kr 395/09 Okoliczność wcześniejszego wydania decyzji lokalizacyjnych niż decyzji wywłaszczeniowej nie ma znaczenia w rozpoznawaniu tej sprawy. Nie ma również znaczenia i to, że początkowo właścicielem tego terenu był Skarb Państwa, a dopiero później Gmina N. Z powyższych powodów skarga, jako nieuzasadniona, na podstawie art. 151 P.p.s.a., podlega oddaleniu.