II SA/Kr 395/12
WyrokWSA w Krakowie2012-06-28
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Aldona Gąsecka – Duda, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu gminy określająca warunki i opłaty za podłączenie do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, podjęta bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, stanowi akt prawa miejscowego i czy jej stwierdzenie nieważności jest dopuszczalne pomimo jej późniejszego uchylenia?Ratio decidendi
Uchwała zarządu gminy określająca warunki i opłaty za podłączenie do sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, podjęta bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, stanowi akt prawa miejscowego. Taki akt, wydany bez podstawy prawnej i przez nieuprawniony organ, jest sprzeczny z prawem. Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności takiej uchwały, nawet jeśli została ona później uchylona, ponieważ stwierdzenie nieważności wywołuje skutki prawne od daty podjęcia aktu (ex tunc), a nie od daty jego uchylenia (ex nunc).Stan faktyczny
Wojewoda Małopolski zaskarżył uchwałę Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie warunków podłączenia do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzucono naruszenie przepisów Konstytucji i ustawy o samorządzie terytorialnym poprzez nałożenie na mieszkańców obowiązku ponoszenia opłat bez upoważnienia ustawowego. Uchwała ta została później uchylona inną uchwałą zarządu, jednak Wojewoda argumentował, że stwierdzenie nieważności jest nadal zasadne ze względu na skutki prawne.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : WSA Aldona Gąsecka – Duda WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce z dnia 23 lutego 1999 r., nr [...] w przedmiocie warunków podłączenia do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojewoda Małopolski na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.) zaskarżył uchwałę Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce Nr 20/2/99 z dnia 23 lutego 1999 r. w sprawie warunków przyłączenia do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych.
Wojewoda wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości albo, z ostrożności procesowej, o orzeczenie o jej niezgodności z prawem.
Skarżonej uchwale zarzucił:
1) naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 z późn. zm.), poprzez przyjęcie, iż przepis ten jest podstawą prawną do ustanowienia w drodze uchwały Zarządu obowiązku ponoszenia opłat za przyłączenie nieruchomości do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych;
2) naruszenie art. 7 oraz art. 2 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) poprzez nałożenie na mieszkańców przymusowej daniny publicznej bez upoważnienia ustawowego,
3) naruszenie art. 94 Konstytucji wraz z art. 40 ustawy o samorządzie terytorialnym poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego bez wyraźnego upoważnienia ustawowego.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda Małopolski podał, że Rada Miejska w Wieliczce na sesji w dniu 30 grudnia 1998 r., podjęła uchwałę Nr IV/28/98 w sprawie powierzenia Zarządowi Miasta i Gminy uprawnień do ustalania wysokości cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej, a także określenia sposobu ustalania tych cen i opłat. Powyższa uchwała podjęta została w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej.
Na podstawie ww. uchwały oraz na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 mc 1990 r. o samorządzie terytorialnym, Zarząd Miasta i Gminy Wieliczka uchwałą z dna 23 lutego 1999r., Nr 20/2/99, w sprawie warunków podłączenia do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych postanowił, iż:
1) każdy podmiot przyłączający się go gminnej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wnosi na konto Gminy Wieliczka jednorazową opłatę przyłączeniową w wysokości określonej w § 3 uchwały (§ 1 ust. 2);
2) przyłączem wodociągowym jest połączenie od sieci wodociągowej do zaworu głównego za wodomierzem lub miejscem przeznaczonym na jego umieszczenie. Przyłączem kanalizacyjnym jest połączenie od kanału głównego (ulicznego) do granicy posesji lub pierwszej studzienki na przykanaliku (§ 2);
3) wysokość opłaty za jeden przyłącz wynosi:
- dla sieci powstałych przed rokiem 1990: 1000 zł za przyłączenie jednej nieruchomości do sieci wodociągowej; 1000 zł za przyłączenie jednej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej;
- dla sieci powstałych po roku 1990: 1800 zł za przyłączenie jednej nieruchomości do sieci wodociągowej; 1800 zł za przyłączenie jednej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (§ 3);
4) na poczet opłaty przyłączeniowej zalicza się udokumentowaną przez właściciela nieruchomości lub jego poprzedników prawnych wartość nakładów wniesionych w trybie lokalnych inicjatyw inwestycyjnych lub poniesionych na wykonanie elementu sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej przekazanego nieodpłatnie Gminie Wieliczka do wysokości 1.800 zł nakładów poniesionych na budowę sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej (§ 4);
5) jeżeli wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości lub jego poprzedników prawnych jest mniejsza od kwoty wymienionej w § 3, jest on zobowiązany do pokrycia różnicy (§ 5);
6) nie zalicza się na poczet opłaty przyłączeniowej nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości na wykonanie wymienionego w § 2 przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego przekazanego nieodpłatnie Gminie (§ 6).
Kolejną uchwałą z dnia 30 grudnia 1999 r., Nr 57/10/99, Zarząd Miasta i Gminy w Wieliczce uchylił wskazaną powyżej uchwałę nr 20/2/99 z dnia 23 lutego 1999 r., jednocześnie regulując ponownie warunki podłączenia do gminnych sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. Ostatnia z przywołanych uchwał w znacznej części powielała postanowienia uchylonej uchwały za wyjątkiem wprowadzenia jednorazowej opłaty przyłączeniowej w wysokości 1970 zł za przyłącz do każdej z sieci (tj. wodociągowej lub kanalizacyjnej), niezależnie od czasu powstania sieci (§ 1 ust. 2 uchwały).
W ocenie strony skarżącej, przedmiotowa uchwała w zakresie określonym w petitum skargi została podjęta z rażącym naruszeniem prawa i ma charakter regulacji takiej jak akt prawa miejscowego, a akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Zgodnie z 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb uchwalania aktów prawa miejscowego. Zgodnie z utartym już w orzecznictwie i doktrynie stanowiskiem, akty prawa miejscowego charakteryzują następujące cechy:
1) oznaczenie adresata norm prawnych zawartych w takich aktach, pozostającego poza strukturą administracji. Akty prawa miejscowego są prawem dla wszystkich, którzy znajdą się w przewidzianej przez nie sytuacji. W praktyce oznacza to, że adresatami aktów prawa miejscowego są osoby będące mieszkańcami danej jednostki samorządu terytorialnego lub tylko przebywające na terenie jej działania;
2) terytorialny zasięg aktu prawa miejscowego. Obowiązują one tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z reguły ich zasięg pokrywa się z obszarem danej jednostki samorządu terytorialnego ale mogą być jednak także stanowione dla mniejszych terenów;
3) normatywny charakter - zawierają wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się: mogą to być nakazy, zakazy lub uprawnienia;
4) generalny i abstrakcyjnych charakter norm prawnych zawartych w takich aktach. Charakter generalny mają te normy, które definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą być powtarzalne, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie, (por. wyrok WSA w Krakowie z 21.02.2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1453/10; z 12.12.2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1686/11)
Zdaniem Wojewody, zaskarżona uchwała posiada więc wszystkie wskazane wyżej cechy pozwalające na zaliczenie jej do aktów prawa miejscowego. Po pierwsze adresatami tej uchwały byli wszyscy mieszkańcy, którzy chcieliby przyłączyć się do gminnej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Po drugie uchwała nakazywała ww. podmiotom określone zachowanie: obowiązek uiszczenia wskazanej kwoty - jako jeden z warunków przyłączenia do wodociągu gminnego czy możliwości skorzystania z urządzeń kanalizacyjnych. Adresaci uchwały określeni zostali generalnie, a nie imiennie. Po trzecie uchwała dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych. Zaskarżona uchwała ma zatem charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny. Nadto przedstawione stanowisko co do zakwalifikowania tego typu uchwał, czyli uchwał w sprawie odpłatności za włączenie się do istniejącej sieci wodociągowej czy kanalizacyjnej (z zastrzeżeniem, że wyroki te odnosiły się do uchwał organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego) do aktów prawa miejscowego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zaskarżona uchwała spełnia cechy aktu prawa miejscowego, tak więc możliwość stwierdzenia jej nieważności nie wygasła, pomimo tego, że została ona podjęta 23 lutego 1999 r. Jednocześnie Wojewoda podniósł, że - na wypadek gdyby Sąd nie podzielił jego argumentacji odnośnie możliwości zakwalifikowania przedmiotowej uchwały do kategorii aktów prawa miejscowego – to przy uwzględnieniu, że uchwała Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce nr 20/2/99 wpłynęła do organu nadzoru dopiero w dniu 10 października 2011 r. na skutek interwencji organu nadzoru, to i tak roczny termin w ciągu którego można żądać stwierdzenia nieważności w tym przypadku uchwały Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce jeszcze nie minął.
Ponadto strona skarżąca podniosła, iż uchylenie uchwały nr 20/2/99 nie może mieć znaczenia dla dopuszczalności poddania jej kontroli sądowoadministracyjnej, a to ze względu na odmienne skutki prawne jakie wiążą się z uchyleniem aktu oraz ze stwierdzeniem jego nieważności. Uchylenie uchwały przez organ gminy oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Inne będą zatem konsekwencje dla czynności prawnych podjętych na podstawie uchwały uchylonej, a inne dla uchwały, co do której stwierdzono nieważność. Powyższe stanowisko (zgodne z poglądem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 14 września 1994 r. (W 5/94, OTK 1994, cz. II, poz. 44), zgodnie z którym zmiana lub uchylenie zaskarżonej do sądu uchwały nie czyni zbędnym wydania przez sąd wyroku, jeżeli zaskarżona uchwala może być zastosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego jej podjęcie. W uchwale zaś z dnia 14 lutego 1994 r. (K 10/93, OTK 1994, cz. 1, poz. 7) Trybunał stanął na stanowisku, że "przepis obowiązuje w danym systemie prawa, jeśli można go zastosować do sytuacji z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości".
Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem praw tj. bez wystarczającej podstawy prawnej i na podstawie delegacji zawartej w uchwale organu stanowiącego, także podjętej z rażącym naruszeniem prawa, w dodatku przez organ wykonawczy, który nie miał kompetencji do podejmowania uchwał o charakterze prawa miejscowego, bowiem w dacie wydania tej uchwały ani obecnie organy gmin nie mają kompetencji do wydawania aktów prawa miejscowego (aktów powszechnie obowiązujących) w sprawie opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej, należącej do mienia komunalnego. Podstawy takiej nie można doszukiwać się w zapisach ustawy o samorządzie gminnym, ani w ustawach szczegółowych np. ustawie z 24.10.1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, z późn. zm.), czy też ustawie z 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 662 z późn. zm.), czy wreszcie ustawie z 20.12.1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, z późn. zm.). Zasadą konstytucyjną jest, iż akt prawa miejscowego może być wydany wyłącznie na podstawie upoważnienia ustawowego i takie stanowisko jest również konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądowo administracyjnym. Zatem wydanie aktu prawa miejscowego w sprawie opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej bez upoważnienia ustawowego narusza przepis 7 i 2 Konstytucji RP.
Wojewoda podniósł także, że zakwestionowane uchwały Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce nie mogły być również wydane na podstawie delegacji zawartej w uchwale Rady Miejskiej. Po pierwsze sama Rada nie miała kompetencji do ustalenia wysokości opłat określonych w przedmiotowej uchwale, po drugie nie mogła tej kompetencji, do określania (czy waloryzacji) tej opłaty - jak to zostało określone w treści uchwały- cedować na organ wykonawczy. Cedowanie bez wyraźniej podstawy prawnej kompetencji do wydawania aktu prawa miejscowego również narusza przepis 7 i 2 Konstytucji RP. Jako podstawę prawną uchwały Zarząd Miasta i Gminy Wieliczka przywołał art. 30 ust. 1 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie terytorialnym. Tymczasem jak wynika z brzmienia tego przepisu organ wykonawczy jakim był zarząd gminy miał z zasady jedynie kompetencje wykonawcze, a nie stanowiące i jeżeli nie istnieje przepis prawa, który wprost stanowi o możliwości regulowania danej kwestii normatywnej przez organ wykonawczy, czy też o możliwości scedowania danej kompetencji prawodawczej przysługującej organowi stanowiącemu na organ wykonawczy, organ wykonawczy nie może jedynie na podstawie delegacji wynikającej z uchwały organu stanowiącego i jak w tym przypadku postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym podejmować uchwał o charakterze przepisów gminnych (aktów prawa miejscowego). W ściśle określonych sytuacjach, tj. np. w przypadku gdy koniecznym było wydanie przepisów porządkowych - zarząd gminy mógł wydać przepisy gminne w formie zarządzenia, które dla swojej skuteczności musiały być zatwierdzone na najbliższej sesji rady (art. 41). Wojewoda poniósł, że Zarząd Miasta i Gminy w Wieliczce nie miał zatem kompetencji do wydania przepisu powszechnego (aktu prawa miejscowego), a wydał taki akt, w dodatku na jego podstawie pobierana była opłata za przyłączenie do wodociągu gminnego i urządzeń kanalizacyjnych. Przepis art. 30 ust. 1 o samorządzie terytorialnym nie mógł stanowić podstawy do podjęcia uchwały określającej wysokość opłaty za korzystanie z wodociągu gminnego, jak i urządzeń kanalizacyjnych. W ocenie strony skarżącej zakwestionowana opłata, której obowiązek zapłaty stanowi warunek możliwości przyłączenia do gminnego wodociągu czy też urządzeń kanalizacyjnych ma charakter jednostronnie nałożonej na mieszkańców daniny publicznej i żaden z przepisów prawnych nie uprawniał organy jednostek samorządu terytorialnego do nakładania takich opłat. Podniesiono, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, że jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków nie jest niedopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Także z przepisu art. 84 Konstytucji wynika, że obywatel jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przewidzianych wyłącznie ustawą. W tej sprawie nie można uznać opłaty "podłączeniowej" za świadczenie dobrowolne.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka wniósł o odrzucenie ww. skargi Wojewody Małopolskiego lub oddalenie przedmiotowej skargi.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona uchwała została podjęta przez organ wykonawczy Gminy Wieliczka, którym zgodnie z ówcześnie obowiązującą ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym był Zarząd Miasta i Gminy w Wieliczce (art.26 wyżej cytowanej ustawy), natomiast zgodnie z unormowaniami ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. nr 113, poz. 984 ze zm.) zmieniono ustawę o samorządzie gminnym i inne ustawy w ten sposób, że organem wykonawczym w miejsce zarządów gmin stał się wójt, burmistrz lub prezydent miasta jako jednoosobowy organ wykonawczy gminy (art. 99 ust. 1- 3). Ponadto podniesiono, że zaskarżona uchwała nie obowiązuje już od ponad 12 lat. Została bowiem uchylona uchwałą nr 57/10/99 Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce z dnia 30 grudnia 1999 r., która to uchwała również została uchylona na mocy uchwały nr 99/20/2000 Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce z dnia 19 grudnia 2000 roku w sprawie uchylenia uchwały nr 57/10/99 Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce z dnia 30 grudnia 1999 r. Skoro zatem sam ówczesny organ wykonawczy gminy wyeliminował zaskarżoną uchwałę z obrotu prawnego nie zachodzi potrzeba stwierdzania obecnie nieważności nieobowiązującej i niestosowanej od dawna uchwały. Wobec utraty mocy obowiązującej zaskarżonej uchwały zachodzą, zdaniem organu, przesłanki do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołano stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 2032/09 (Lex nr 578107), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Niedopuszczalność skargi z "innych przyczyn" zachodzi między innymi w sytuacji, gdy przed wniesieniem skargi na akt prawa miejscowego akt ten przestanie obowiązywać. Skoro zniknie przedmiot kontroli sądu administracyjnego, prowadzenie tej kontroli stanie się niedopuszczalne, bo nie będzie czego kontrolować. "
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz.1270) w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001 r. Nr 142, póz. 1591 z późn. zm.) w przypadku skargi wniesionej na uchwałę organu gminy zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie, czy uchwała ta nie jest sprzeczna z prawem. Ustawowe sformułowanie: "sprzeczność z prawem" oznacza kwalifikowaną wadę prawną, polegającą właśnie na sprzeczności (działanie contra legem), toteż nie chodzi tu o jakiekolwiek naruszenie prawa. Z określeniem tym koresponduje kompetencja sądu do stwierdzenia nieważności, a nie do zwykłego uchylenia zaskarżonej uchwały.
Skarga jest zasadna
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Sąd w całości podziela stanowisko, że nie jest wyłączona możliwość kontroli zaskarżonej uchwały z uwagi na fakt, że uchwała ta utraciła moc prawną w związku z jej uchyleniem przez późniejszą uchwałę. Ewentualne uchylenie uchwały nie może mieć znaczenia dla dopuszczalności dokonania jej kontroli sądowoadministracyjnej ze względu na rozróżnienie skutków prawnych uchylenia aktu od skutków, jakie wiążą się ze stwierdzeniem jego nieważności. Uchylenie uchwały przez organ gminy oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). Inne będą zatem konsekwencje dla czynności prawnych podjętych na podstawie uchwały uchylonej, a inne dla uchwały, co do której stwierdzono nieważność. Zatem fakt, że dana uchwała nie obowiązuje już na danym terenie, nie wyłącza możliwości jej skontrolowania pod względem zgodności z prawem i stwierdzenia jej nieważności.
Sąd podziela również ocenę Wojewody, że zaskarżona uchwała posiada wszystkie cechy pozwalające na zaliczenie jej do aktów prawa miejscowego. Adresatem tej uchwały są wszystkie osoby nazwane w uchwale "mieszkańcami, którzy..." i uchwała ta nakazywała im określone zachowanie, czyli obowiązek uiszczenia wskazanej w uchwale kwoty w zamian za możliwość korzystania z wodociągu gminnego, czy też urządzeń kanalizacyjnych. Adresaci uchwały określeni zostali generalnie, a nie imiennie, zaś uchwała dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych. Zaskarżona uchwała ma zatem charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny.
Sąd wziął zatem pod uwagę art. 94 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, który znosi czasowe ograniczenie eliminowania uchwał z obrotu prawnego w stosunku do uchwał będących aktami prawa miejscowego.
Zdaniem Sądu, nie ulega także wątpliwości, że zaskarżona uchwała została podjęta bez podstawy prawnej, a do tego przez organ wykonawczy gminy, któremu ustawodawca nie przyznał uprawnień do stanowienia aktów prawa miejscowego. Ani w dacie wydania tej uchwały ani obecnie organy gmin nie mają kompetencji do wydawania aktów prawa miejscowego (aktów powszechnie obowiązujących) w sprawie opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej, należącej do mienia komunalnego. Podstawy takiej nie ma zarówno w ustawie o samorządzie gminnym ani w ustawach szczegółowych. Zasadą konstytucyjną jest zaś to, że akt prawa miejscowego może być wydany wyłącznie na podstawie upoważnienia ustawowego. Sąd w całej rozciągłości podziela zatem rozważania prawne przedstawione w tym zakresie w skardze.
Prawidłowo Wojewoda uznał także, że zaskarżona uchwała Zarządu Miasta i Gminy w Wieliczce nie mogły być wydane na podstawie delegacji zawartej w uchwale Rady Miejskiej, gdyż skoro Rada nie miała kompetencji do ustalenia wysokości opłat określonych w przedmiotowej uchwale to nie mogła tej kompetencji cedować na organ wykonawczy. Z art. 30 ust. 1 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym wynikało bowiem, że organ wykonawczy jakim był zarząd gminy miał jedynie kompetencje wykonawcze, a nie stanowiące.
Podstawy prawnej do wydania zaskarżonej ustawy nie mógł stanowić także przepis art. 4 ust.1 pkt 2 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U.2011.45.236 j.t.), zgodnie z którym jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości cen i opłat albo o sposobie ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej jednostek samorządu terytorialnego, a uprawnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego mogą powierzyć organom wykonawczym tych jednostek (wcześniej: "zarządom tych jednostek"). Opłaty za podłączenie do sieci wodociągowej , czy kanalizacyjnej nie są bowiem opłatami, o których mowa w ww. przepisie ponieważ podłączenie do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie jest ani "usługą komunalną" ani "korzystaniem z obiektów i urządzeń" (tak też wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2011r. sygn. akt II SA/Kr 1133/10)
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd uznał, że zaskarżona uchwała jako akt prawa miejscowego wydana została bez podstawy prawnej i przez nieuprawniony organ, a zatem jest sprzeczna z prawem w rozumieniu art. 91 ust. 1 zd.1 powołanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 147 § 1 ppsa w związku z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło