II SA/Kr 40/25

WyrokWSA w Krakowie2025-03-20

Skład orzekający: Magda Froncisz, Monika Niedźwiedź, Sebastian Pietrzyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości położonej na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody powierzchniowej, który wybudował przydomową oczyszczalnię ścieków po wejściu w życie rozporządzenia Dyrektora RZGW, jest zobowiązany do przyłączenia nieruchomości do nowo wybudowanej sieci kanalizacyjnej, pomimo posiadania takiej oczyszczalni?
Ratio decidendi
Posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków nie zwalnia z obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, jeśli nieruchomość znajduje się na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody, a budynek mieszkalny został wybudowany po wejściu w życie rozporządzenia Dyrektora RZGW ustanawiającego strefę ochronną. Przepis § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW nakłada obowiązek przyłączenia do sieci zbiorczej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego w terminie do 2 lat od wykonania kanalizacji, niezależnie od posiadania przydomowej oczyszczalni.
Stan faktyczny
Wójt Gminy nakazał właścicielom nieruchomości przyłączenie jej do sieci kanalizacyjnej, mimo posiadania przydomowej oczyszczalni ścieków. Organ I instancji wskazał na istnienie technicznej możliwości przyłączenia oraz na fakt, że nieruchomość znajduje się w strefie ochronnej ujęcia wody, gdzie obowiązują szczególne przepisy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że posiadanie przydomowej oczyszczalni nie zwalnia z obowiązku przyłączenia, jeśli nie spełnia ona wymogów przepisów odrębnych, a nieruchomość znajduje się w strefie ochronnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. O., M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 października 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/399/2024 w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę. Wójt Gminy M. decyzją z 3 września 2024 r., znak OS.6324.23.2024.PZ nakazał M. O. oraz M. S., właścicielom nieruchomości położonej przy ul. F. w miejscowości M., dz. nr ewid. [...], wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024, poz. 399 ze zm.), dalej "u.c.p.g." w zw. z § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia nr 8/2012 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R. na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. (Dz.Urz.Woj.Małop. z 2012 r. poz. 4639), dalej "rozporządzenie Dyrektora RZGW". W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał mające zastosowanie przepisy. Wójt na podstawie informacji uzyskanej od Wodociągi M. Sp. z o.o. z 8 lipca 2024 r., znak WM.DT.50.2024 o istnieniu technicznej możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej ww. nieruchomości, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykonania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., polegającego na przyłączeniu nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. W aktach sprawy znajduje się mapa zasadnicza w skali 1:500 wydana przez Starostę Krakowskiego za numerem identyfikacyjnym [...] z 30 lipca 2024 r., na której kolorem brązowym oraz symbolem ks200 wraz z zaznaczonymi studzienkami kanalizacyjnymi oznaczony jest przebieg sieci kanalizacji sanitarnej na działkach [...], [...] oraz [...], jak również inwentaryzacja powykonawcza kanalizacji sanitarnej sporządzona przez uprawnionego geodetę, wpisana do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę Krakowskiego 12 czerwca 2017 r. za numerem [...] W dniu 12 sierpnia 2024 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości, podczas których ustalono, że nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Organ I instancji wskazał, że pomimo wyposażenia przedmiotowej nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, nie zostały spełnione wymagania określone w przepisach odrębnych, a za takie przepisy odrębne należy uznać regulacje ustawowe dotyczące możliwości odprowadzania ścieków, wraz z ich konkretyzacją w formie przepisów prawa miejscowego. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest w strefie ochronnej na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wyznaczonej rozporządzeniem Dyrektora RZGW, oraz na terenie aglomeracji K. wyznaczonej uchwałą nr XLVIII/1318/20 Rady Miasta K. z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji K. (Dz.Urz.Woj.Małop. z 2020 r., poz. 7326) zmienioną uchwałą nr CXXIII/3353/23 Rady Miasta K. z dnia 22 listopada 2023 r. zmieniającą uchwałę nr XLVIII/1318/20 w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji K. (Dz.Urz.Woj.Małop. z 2023 r., poz. 7741). Stąd też koniecznym jest uwzględnienie przepisów prawa miejscowego odnoszących się do terenów ochrony pośredniej ujęć wody powierzchniowej z rzeki D. . Strefa ochronna dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wskazuje zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują w celu ochrony jakości wody na potrzeby MPWiK S.A. w K.. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW "na terenie ochrony pośredniej zabrania się realizowania budownictwa mieszkalnego oraz urządzania kempingów bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, bez wyposażenia w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Po zrealizowaniu systemu kanalizacji zbiorczej wprowadza się obowiązek przyłączenia do niej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji, a w przypadku urządzeń mających ważne pozwolenie wodnoprawne do czasu jego wygaśnięcia". Z treści tego przepisu zdaniem organu wynika, iż obowiązek przyłączenia nieruchomości na terenie ochrony pośredniej dotyczy wszystkich nieruchomości, również tych wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach. Według Wójta ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że ww. oczyszczalnia została zamontowana na działce w ramach pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę Krakowskiego znak AB.Ill-W.1.334.2015 z 2 kwietnia 2015 r., a odebrana wraz z budynkiem mieszkalnym przez PINB w Krakowie 17 lutego 2017r., znak PINB73532/871/184/VIII/35/17. A zatem budynek został wybudowany po wejściu w życie (9 października 2012 r.) rozporządzenia Dyrektora RZGW. Dalej organ I instancji przywołał obszerny fragment z uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z 15 marca 2024 r. sygn. II SA/Kr 139/24, zawierający analizę stosowanych w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Dyrektora RZGW. W szczególności stwierdził, że nakaz zawarty w § 4 ust. 1 pkt. 13 ww. rozporządzenia dotyczy wszystkich budynków, które zostały wybudowane po wejściu w życie ww. rozporządzenia. Końcowo organ I instancji uznał, że spełnione są wszystkie przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 7 w zw. z art 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w zakresie konieczności wyegzekwowania obowiązku przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. M. O., działając w imieniu własnym i na rzecz M. S., wniosła odwołanie od opisanej na wstępie decyzji Wójta z 3 września 2024r. Zaskarżonej w całości decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie faktu posiadania przydomowej oczyszczalni ścieków przez odwołujących, a tym samym braku konieczności podłączenia do sieci kanalizacji, oczyszczalni, którą zatwierdził właściwy organ w pozwoleniu na budowę, co więcej brak jest oczyszczalni przydomowych spełniających warunki wskazane w rozporządzeniu, co zdaniem odwołujących zmusza do generowania ogromnych kosztów związanych z usunięciem przydomowej oczyszczalni i wpięciem się w kanalizację, która powstała po dacie zatwierdzenia projektu budowalnego; w razie braku uwzględnienia powyższego zarzucono naruszenie: - § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy ten przepis, będąc przepisem niższego rzędu, pozostaje w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. jako przepis wyższego rzędu; - § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten na terenie ochrony pośredniej dopuszcza wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków z oczyszczalni przydomowej spełniających określone w nim parametry bezterminowo i niezależnie od istniejącej na tym terenie zbiorczej kanalizacji sanitarnej. Nadto odwołujący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - niezastosowanie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572 ze zm.), dalej "K.p.a." w zw. z art. 2 Konstytucji RP statuującym zasadę demokratycznego państwa prawnego, w tym stanowiącą jej istotny komponent zasadę ochrony zaufania obywateli do organów państwa oraz stanowionego i stosowanego przez nie prawa, wraz ze stanowiącą jej emanację zasadą prawa obywatela do dobrej administracji przez brak rozważenia okoliczności dotyczących uprzedniego zamontowania oczyszczalni przez odwołujących, na skutek wydania warunków technicznych przyłącza wody i odprowadzenia ścieków nr 94/2014/N, poniesieniem znacznych kosztów z tym związanych i braku poinformowania organu o kolejnych procedurach związanych z późniejszym obligatoryjnym przyłączeniem do sieci kanalizacyjnej, co doprowadziło do sytuacji, w której mimo poniesienia znacznych kosztów na budowę oczyszczalni ścieków, odwołującym nakazano przyłączenie się do kanalizacji, co generuje kolejne, istotne koszty; - art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy oraz nieomówienie ich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w szczególności: a) nieuwzględnienia charakteru oczyszczalni ścieków, która jest ekologiczną oczyszczalnią i spełnia wszystkie wymogi przewidziane przepisami prawa, i została zatwierdzona przez właściwe organy; b) nieuwzględnienia, iż brak jest oczyszczalni przydomowych spełniających warunki wskazane w rozporządzeniu, oraz że w dacie udzielania pozwolenia na budowę nie istniały takie ograniczenia i wymogi, rozporządzenie jest tak napisane, że żadna z oczyszczalni założonych w tamtym czasie nie spełnia wymogów, co zaburza zaufanie do Państwa i prawa; c) nieuwzględnienie, że odwołujący aktualnie muszą dokonać przebudowy, aby przyłączyć się do kanalizacji, podczas gdy całość terenu od 8 lat jest zagospodarowana (jest kostka brukowa, nasadzenia drzew); d) niewyjaśnienie czy wprowadzane przez odwołujących do ziemi oczyszczone ścieki z oczyszczalni przydomowej spełniają parametry określone w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW. Mając powyższe na uwadze odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 31 października 2024 r. znak SKO.OŚ/4170/399/2024, działając na podstawie art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta z 3 września 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że regulacja pozwalająca na rozstrzyganie przez wójta gminy spraw dotyczących przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, zawarta została w art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., stanowiącym obok ust. 7 przywołanego przepisu podstawę nakazania wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Co do zasady ustawodawca w przepisie tym wprowadził alternatywę: albo istnieje sieć kanalizacyjna - wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię ścieków; albo sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca przewidział dwie równorzędne możliwości wykonania obowiązku spoczywającego na właścicielu nieruchomości, który nie ma możliwości podłączenia swojej zabudowy do zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, z założeniem, że odprowadzanie ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków może odbywać się jedynie warunkowo, po spełnieniu odrębnych wymagań. Obowiązek podłączenia nieruchomości do kanalizacji, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., w razie jego niewykonania, może być nałożony decyzją administracyjną, zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy. Organ II instancji podkreślił, że sposób sformułowania art. 5 ust. 7 u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie, nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa, zdrowotna, czy majątkowa osoby zobowiązanej. Konieczne jest jednak, aby przed wydaniem decyzji przez organ, postępowanie zostało przeprowadzone w taki sposób, aby jednoznacznie wyjaśnić, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci. Jak wskazał organ I instancji, przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe wyłącznie w sytuacji, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Wynikający z powyższych przepisów obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej obciąża właścicieli nieruchomości, gdy taka sieć istnieje. Dalej Kolegium wskazało, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: 1. istnienie takiej sieci, 2. możliwość przyłączenia do niej nieruchomości. 3. brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, 4. niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy organ II instancji wskazał, że 16 lipca 2024 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wykonania obowiązku, wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt. 2 u.c.p.g., polegającego na przyłączeniu nieruchomości poł. przy ul. F. w M. , do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Postępowanie dotyczy nieruchomości - działki nr [...], której właścicielami są skarżący. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się informacja od Wodociągi M. Sp. z o.o. z 8 lipca 2024 r., znak WM.DT.50.2024 o istnieniu technicznej możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości położonej m.in. w miejscowości M. przy ul. F. . Jak wynika z treści pisma: "istnieją techniczne możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej nieruchomości zlokalizowanych pod adresami: (...) ul. F. (...) [...] (...) w miejscowości M. (...). Budowa przyłączy do przedmiotowych nieruchomości nie wymaga rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej (w aktach sprawy - k. 1). Kolejno Kolegium powtórzyło dokonany przez organ I instancji opis dowodów w sprawie: - mapy zasadniczej, na której oznaczony jest przebieg sieci kanalizacji sanitarnej na działkach nr [...], [...] oraz [...] (k. 2), - inwentaryzacji powykonawczej kanalizacji sanitarnej (k. 3), - wizji lokalnej 12 sierpnia 2024 r. przydomowej oczyszczalni ścieków (protokół z przeprowadzonej wizji lokalnej - k. 27). Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna, zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Jedynie wtedy przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (wyrok NSA z 3 października 2017 r., sygn. II OSK 2367/16, LEX nr 2408865). A zatem wydanie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wymaga uprzedniego ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, oraz czy została wybudowana sieć kanalizacyjna i przyłącze, tak aby określić, czy przyłączenie nieruchomości do sieci jest technicznie możliwe. W pierwszej kolejności Kolegium odnosząc się do "spełniania wymagań określonych w przepisach odrębnych" przez przydomową oczyszczalnię ścieków, wskazało, że w aktach sprawy znajdują się: - kserokopia decyzji nr AB.III-W.1.334.2015 z 2 kwietnia 2015 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę M. S. dla zamierzenia budowlanego pn. "Budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojącego z instalacjami wewn.: elektryczną z odcinkiem zewnętrznym, gazową z odcinkiem zewnętrznym, c.o., wentylacji mechanicznej, wod.-kan., przyłączem kanalizacji sanitarnej do projektowanej przydomowej oczyszczalni cieków, zjazdem drogowym, ogrodzeniem, utwardzeniem terenu oraz kanalizacją opadową do szczelnego zbiornika 5 m3, zlokalizowanego na działkach ewid. nr [...] i [...] w miejscowości M., Gmina M." (k. 11), - kserokopia Deklaracji właściwości użytkowych BIOPURA typu 4-25 dla oczyszczalni ścieków (k. 14), - kserokopia zawiadomienia o zakończeniu budowy z 13 marca 2017 r. (k. 15). Kolegium w całości podtrzymało ustalenia organu I instancji odnoszące się do problematyki przydomowych oczyszczalni ścieków. Wskazało, że regulacja dotycząca zgłoszenia instalacji niewymagającej uzyskania zezwolenia została zawarta w art. 152 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (obecnie Dz.U. z 2024 r. poz. 54), dalej "P.o.ś.". W przypadku przydomowej oczyszczalni ścieków jednym z podstawowych warunków, jaki winien być spełniony, odnosi się do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1311), dalej "rozporządzenie w sprawie substancji". Co istotne dla niniejszego postępowania to fakt, że nieruchomość skarżących znajduje się w strefie ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wyznaczonej rozporządzeniem Dyrektora RZGW, a także na terenie aglomeracji K. wyznaczonej ww. uchwałą nr XLVIII/1318/20 Rady Miasta K. z dnia 18 listopada 2020 roku w sprawie wyznaczenia obszaru i granic aglomeracji K.. Powyższe wynika m.in. z zaświadczenia z 20 sierpnia 2024 r., znak IK.6727.1.239.2024.AT (k. 19). Następnie organ II instancji stwierdził, że zakazy obowiązujące na terenie ochrony pośredniej strefy ochronnej dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. wprowadzone rozporządzeniem Dyrektora RZGW oraz warunki wprowadzania ścieków do ziemi poza aglomeracją, o których mowa § 11 ust. 4 rozporządzenia w sprawie substancji, wyznaczają dla przedmiotowej instalacji standard emisyjny oraz standard jakości środowiska, o których mowa w art. 152 ust. 4a pkt 1 P.o.ś. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Dyrektora RZGW na terenie ochrony pośredniej zabrania się: 1) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poza oczyszczonymi wodami opadowymi i roztopowymi, o których mowa w art. 9 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne, oczyszczonymi ściekami z oczyszczalni komunalnych, przydomowych i przemysłowych oraz poza ściekami pochodzącymi z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych lub ryb innych niż łososiowate, jeżeli wzrost zawartości poszczególnych substancji w wykorzystanych wodach przekracza: - Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5) 3 md O2/I, - Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) 7 mg O2/I, - Zawiesiny ogólne 6 mg/l, - Azot ogólny 1 mg N/l, - Fosfor ogólny 0,1 mg P/l. Zdaniem Kolegium organ I instancji słusznie jednak zauważył, że z treści § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW wynika, iż obowiązek przyłączenia nieruchomości na terenie ochrony pośredniej dotyczy wszystkich nieruchomości, również tych wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach. W ocenie organu odwoławczego zatem słusznie organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i jednoznacznie ustalił, że istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej. W materiale dowodowym sprawy znajdują się bowiem wstępna opinia przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego dotycząca przedmiotowej nieruchomości, jak również mapa inwentaryzacyjna powykonawcza sieci. Końcowo Kolegium zwróciło uwagę, że kwestia ewentualnych kosztów przyłączenia pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym koszty te muszą dotyczyć budowy przyłącza. Kwestia budowy, czy rozbudowy sieci, jest czymś innym niż budowa samego przyłącza i pozostaje w gestii dostarczyciela mediów. Niezależnie od kosztów i utrudnień właściciele nieruchomości zobowiązani są - w świetle obowiązujących przepisów - do wykonania przyłączenia. Podniesione w odwołaniu argumenty na temat kosztów inwestycji nie mogą być wzięte pod uwagę, ponieważ żaden przepis prawa nie daje możliwości odstąpienia od nakazania wykonania przyłączenia, w szczególności z powodu wysokich kosztów. Obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. ma charakter powszechny i odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Wykonywanie decyzji, o której mowa w ust. 7 ustawy, podlega zaś egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. M. O., działając w imieniu własnym i na rzecz M. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję Kolegium z 31 października 2024 r., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i uznanie, że niezależnie od kosztów i utrudnień właściciele zobowiązani są do wykonania przyłączenia, podczas gdy organ zaniechał zbadania i wyjaśnienia, czy wprowadzane przez skarżących do ziemi oczyszczone ścieki z oczyszczalni przydomowej spełniają parametry określone w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW, albowiem samo przywołanie zapisu z rozporządzenia nie oznacza, że kwestia ta została należycie zbadana i przeanalizowana, 2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak wzięcia pod uwagę charakteru oczyszczalni ścieków zamontowanej na terenie skarżących na skutek wydania warunków technicznych przyłącza wody i odprowadzenia ścieków nr 94/2014/N przez właściwy organ, która jest oczyszczalnią ekologiczną i spełnia wymogi przewidziane przepisami prawa, a brak jest na rynku oczyszczalni przydomowej, która spełniałaby wszelkie kryteria wskazane w rozporządzeniu, co skutkowało naruszeniem zaufania obywatela do organów administracji, które swoim działaniem nakazują obecnie przyłączenie do sieci a tym samym zbędne poniesienie wysokich kosztów na montaż oczyszczalni przydomowej. 3) art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa. 4) art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. poprzez jego błędną interpretację, bowiem: a) nie istnieje prawny obowiązek przyłączenia się do sieci wodociągowej, a zapotrzebowanie na wodę można realizować poprzez uruchomienie własnych ujęć, a tym samym braku konieczności podłączenia do sieci kanalizacji, b) organ nie uwzględnił okoliczności, iż zamontowanie przydomowej oczyszczalni zatwierdził właściwy organ w pozwoleniu na budowę na długo po wejściu w życie rozporządzenia Dyrektora RZGW, a brak jest oczyszczalni przydomowych spełniających warunki wskazane w ww. rozporządzeniu, 5) § 4 ust. 1 pkt 13 ww. rozporządzenia poprzez: a) błędną, rozszerzającą wykładnię zapisu, iż z treści przepisu wynika obowiązek przyłączenia nieruchomości wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach, b) jego zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten, będący przepisem niższego rzędu, pozostaje w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., jako przepisem wyższego rzędu, 6) § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten na terenie ochrony pośredniej dopuszcza wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków z oczyszczalni przydomowej spełniających określone w nim parametry bezterminowo i niezależnie od istniejącej na tym terenie zbiorczej kanalizacji sanitarnej. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji II instancji, rozważenie uchylenia decyzji I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący zainstalowali przydomową oczyszczalnię ścieków przed powstaniem obecnej sieci kanalizacji w ramach pozwolenia na budowę udzielonego przez Starostę Krakowskiego, znak AB. IIIW.l.334.2015 z 2 kwietnia 2015 r. Skarżący nie zostali poinformowani o alternatywnych rozwiązaniach, nie zostali również poinformowani, że w ciągu najbliższych lat planowane jest powstanie kanalizacji zbiorczej. Co istotne, decyzja organu wydana została na długo po wejściu w życie rozporządzenia RZGW, zatem już podczas wydawania pozwolenia na budowę oraz warunków technicznych dotyczących przyłącza wody Starosta Krakowski miał świadomość istnienia tychże przepisów, umiejscowienia nieruchomości w strefie ochronnej. Pomimo tego w decyzjach wydanych przez organ skarżący uzyskali zgodę na zamontowanie i korzystanie z przydomowej oczyszczalni. Reasumując, zdaniem skarżących, organ "wymusił" na nich zamontowanie oczyszczali przydomowej, którą obecnie niejako nakazuje demontować, pomimo że od roku 2014 nie uległy zmianie przepisy w tym zakresie. W tej sytuacji doszło do naruszenia zaufania obywatela do organów administracji, które swoim działaniem, poprzez wydanie warunków technicznych zobligowały właścicieli nieruchomości do budowy przydomowej oczyszczalni, a tym samym poniesienia z tego tytułu wysokich kosztów. W aktualnym stanie utrzymanie decyzji Wójta (nakazu przyłączenia się do zbiorczej kanalizacji) będzie wiązał się z rozbiórką, zdewastowaniem zagospodarowanego od wielu lat ogrodu oraz podjazdu wykonanego z kostki brukowej. Skarżący zarzucili, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę faktu, że skarżący zamontowali przydomową oczyszczalnię zatwierdzoną przez właściwy organ i spełniającą wszystkie wymogi prawem przewidziane. Sieć kanalizacyjna powstała później niżeli skarżący zaczęli budowę domu oraz prace związane z nieruchomością. Przyłączenie nieruchomości do poprowadzonej sieci kanalizacyjnej wiąże się z rozbiórką oraz zdemolowaniem ogrodu, który został zaprojektowany i zagospodarowany już 8 lat temu, co pozostaje w sprzeczności z interesem strony skarżącej. Ponadto skarżący podnieśli, że organ stosuje § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW będący przepisem niższego rzędu pozostającym w sprzeczności z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., jako przepisem wyższego rzędu. Co więcej rozszerzająco interpretuje, iż obowiązek przyłączenia nieruchomości wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach, co jest niezgodne z literalnym brzmieniem przepisu. Skarżący zarzucili też, że organ nie odniósł się do tego, czy ciecz opuszczająca przydomową oczyszczalnię jest w istocie ściekiem, bowiem kwestia ta nie została w żaden sposób przez organ odwoławczy zbadana ani oceniona. Fakt ten jest o tyle istotny, ponieważ woda przefiltrowana w przydomowej oczyszczalni ścieków nie może zostać zakwalifikowana jako ścieki w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 13 ww. rozporządzenia. Jak wynika z orzecznictwa, analiza treści przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że ustawodawca uznał przydomową oczyszczalnię ścieków za rozwiązanie na tyle zapewniające ochronę środowiska, że właściciel nieruchomości wyposażonej w taką oczyszczalnię jest zwolniony z obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej (wyrok WSA w Kielcach z 23 czerwca 2016 r. sygn. II SA/Ke 179/16). Ponadto skarżący zarzucili, że organ odwoławczy w swych rozważaniach powołuje się w głównej mierze na rozporządzenie Dyrektora RZGW, które jest w istocie aktem prawa miejscowego. Pozostaje to zdaniem skarżących w sprzeczności z zasadą hierarchiczności zawartą art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej dotyczącą rangi polskich aktów prawnych. Według skarżących działania organów polegające na wydawaniu decyzji zmuszających do zainwestowania w przydomową oczyszczalnię ścieków, a następnie wydawanie decyzji nakazującej jej rozbiórkę oraz przyłączenie się do powstałej później sieci kanalizacji, stanowi nieuzasadnione obciążenie dla obywateli oraz naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady zaufania do organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem w skardze skarżący wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a organ zawiadomiony o tym, nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, co należy w niniejszej sprawie szczególnie podkreślić, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W niniejszej sprawie bezsporna była zdecydowana większość istotnych okoliczności. Po pierwsze, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. rozporządzeniem nr 8/2012 z dnia 17 września 2012 r. (aktem prawa miejscowego) ustanowił strefę ochronną dla ujęcia wody powierzchniowej z rzeki D. w km 10+960 w miejscowości R. na potrzeby Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K.. Rozporządzenie, zawierające powszechnie obowiązujące przepisy prawa miejscowego, weszło w życie 9 października 2012 r. Sporna nieruchomość zlokalizowana jest w ww. strefie ochronnej wyznaczonej rozporządzeniem Dyrektora RZGW oraz na terenie aglomeracji K. wyznaczonej uchwałą nr XLVIII/1318/20 Rady Miasta K. z dnia 18 listopada 2020 r. Po drugie, skarżący wybudowali na swoich działkach nr [...] i [...] w pełni legalnie budynek mieszkalny jednorodzinny, wolnostojący z instalacjami (...), przyłączem kanalizacji sanitarnej do projektowanej przydomowej oczyszczalni cieków (...) oraz kanalizacją opadową do szczelnego zbiornika 5 m3, zlokalizowany na działkach ewid. na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Krakowskiego o pozwoleniu na budowę z 2 kwietnia 2015 r. Budowa ww. budynku mieszkalnego z instalacjami i przydomową oczyszczalnią została ostatecznie odebrana przez PINB w Krakowie 17 lutego 2017 r. Po trzecie, Wodociągi M. Sp. z o.o. informacją z 8 lipca 2024 r. potwierdziły rozbudowę sieci kanalizacyjnej m.in. na ulicy F. w M. , informując o istnieniu technicznej możliwości przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości położonej m.in. w miejscowości M. przy ul. F. Potwierdza to jednoznacznie mapa zasadniczej z oznaczonym przebiegiem sieci kanalizacji sanitarnej na działkach nr [...], [...] oraz [...] oraz inwentaryzacja powykonawcza kanalizacji sanitarnej. Po czwarte, z jednej strony zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW, na terenie ochrony pośredniej zabrania się wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poza oczyszczonymi wodami opadowymi i roztopowymi, o których mowa w art. 9 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne, oczyszczonymi ściekami z oczyszczalni komunalnych, przydomowych i przemysłowych oraz poza ściekami pochodzącymi z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych lub ryb innych niż łososiowate, jeżeli wzrost zawartości poszczególnych substancji w wykorzystanych wodach przekracza: - Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5) 3 md O2/I, - Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) 7 mg O2/I, - Zawiesiny ogólne 6 mg/l, - Azot ogólny 1 mg N/l, - Fosfor ogólny 0,1 mg P/l. Z drugiej strony, w myśl § 4 ust. 1 pkt 13 ww. rozporządzenia, na terenie ochrony pośredniej zabrania się realizowania budownictwa mieszkalnego oraz urządzania kempingów bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, bez wyposażenia w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Po zrealizowaniu systemu kanalizacji zbiorczej wprowadza się obowiązek przyłączenia do niej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji (podkreślenie Sądu), a w przypadku urządzeń mających ważne pozwolenie wodnoprawne do czasu jego wygaśnięcia. Po piąte, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych (podkreślenie Sądu); przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Jak słusznie wskazał organ II instancji, mając na uwadze powyżej wskazane przepisy, należy stwierdzić, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: 1. istnienie takiej sieci, 2. możliwość przyłączenia do niej nieruchomości. 3. brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, 4. niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W niniejszej sprawie jedyną sporną przesłanką jest wymieniona wyżej w pkt 3. Spór w sprawie sprowadza się zatem do tego, czy organy prawidłowo ustaliły, że przyłączenie nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej jest obowiązkowe, czyli czy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zdaniem skarżących, organy w sposób nieuprawniony zastosowały § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW z dwóch powodów. Po pierwsze, według nich ww. przepis jest sprzeczny z przepisem wyższego rzędu, ustawowym, to jest art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., który w sytuacji skarżących, ich zdaniem, zwalnia ich z obowiązku przyłączenia. Po drugie skarżący zarzucili niezastosowanie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW, który ich zdaniem na terenie ochrony pośredniej dopuszcza wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków z oczyszczalni przydomowej spełniających określone w nim parametry bezterminowo i niezależnie od istniejącej na tym terenie zbiorczej kanalizacji sanitarnej. Skarżący zarzucili też naruszenie szeregu przepisów postępowania, które jednak wynikają jedynie ze sformułowanych w skardze zarzutów prawa materialnego. Z kolei według organów nakaz zawarty w § 4 ust. 1 pkt. 13 ww. rozporządzenia, dotyczy wszystkich budynków, które zostały wybudowane po wejściu w życie rozporządzenia Dyrektora RZGW, a obowiązek przyłączenia nieruchomości na terenie ochrony pośredniej ujęcia wody dotyczy wszystkich nieruchomości, również tych wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach. Sąd rację przyznaje w tym sporze organom administracji. Jak słusznie bowiem wskazał organ I instancji za wyrokiem WSA w Krakowie z 15 marca 2024 r. sygn. II SA/Kr 139/24, należy podkreślić, że § 4 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Dyrektora RZGW, który dotyczy każdej sytuacji wprowadzania ścieków do wód i do ziemi, nie stanowi lex specialis w stosunku do zapisu § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia, który reguluje wyłącznie kwestie wprowadzania ścieków w przypadku realizacji budownictwa mieszkaniowego. Nie jest również uzasadniony pogląd, by przepis nakazujący przyłączenie nieruchomości do nowopowstałej zbiorczej sieci kanalizacyjnej (§ 4 ust. 1 pkt. 13) miał mieć zastosowanie tylko w tych przypadkach gdy istniejąca przydomowa oczyszczalnia ścieków oczyszcza ścieki w taki sposób, iż nie spełniają one parametrów określonych w § 4 ust. 1 pkt 1. Trzeba bowiem wskazać, że § 4 ust. 1 pkt. 13 nie wprowadza jakichkolwiek warunków, czy też ograniczeń, co do przyłączenia do sieci kanalizacji zbiorczej. Analiza przytoczonych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że co do zasady zakazane jest na obszarze ochrony pośredniej ujęć wody realizowanie budownictwa mieszkaniowego bez przyłączenia do kanalizacji zbiorczej, o ile kanalizacja ta istnieje. Natomiast tylko wówczas, gdy kanalizacja zbiorcza nie istnieje, konieczne jest wyposażenie inwestycji w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków (zdanie pierwsze § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia). Zdanie drugie § 4 ust. 1 pkt. 13 wprowadza natomiast obowiązek przyłączenia do nowo zrealizowanej sieci zbiorczej istniejących obiektów budownictwa mieszkalnego oraz kempingów, w terminie nie dłuższym niż 2 lata od wykonania kanalizacji. Prawidłowa wykładnia zdania drugiego tego przepisu powinna polegać na odczytywaniu w powiązaniu ze zdaniem pierwszym. Przy tym zawarty w zdaniu drugim obowiązek przyłączenia istniejących obiektów do zrealizowanego następnie systemu kanalizacji zbiorczej dotyczy wyłącznie tych obiektów, które zostały zrealizowane po wejściu w życie rozporządzenia (tak jak w sprawie niniejszej). Za tym wnioskiem przemawia chociażby wykładnia literalna i gramatyczna § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia. Zdanie pierwsze dotyczy "zakazu realizowania budownictwa mieszkalnego". Przez "realizowanie" należy rozumieć budowę obiektów mieszkaniowych. Budynki te, które zostaną wybudowane, muszą być podłączone do kanalizacji zbiorczej, lub w przypadku braku takiej kanalizacji, muszą być wyposażone w szczelny zbiornik do gromadzenia ścieków lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Jeśli zatem § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 1 rozporządzenia dotyczy "realizowania" budynków, czyli ich budowy, w konsekwencji chodzi o budynki, które zostały zrealizowane (wybudowane) po wejściu w życie rozporządzenia. Nie sposób uznać, by rozporządzenie wprowadzało zakaz realizowania (budowy) już istniejących budynków mieszkalnych. Podsumowując, analiza całego § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia, a w tym relacje składniowe między zdaniem pierwszym a zdaniem drugim, prowadzą do wniosku, że przewidziany w § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 2 rozporządzenia obowiązek przyłączenia do sieci dotyczy tylko takich obiektów (budynków), które zostały zrealizowane (wybudowane) po wejściu w życie rozporządzenia. Trzeba również zwrócić uwagę, że w § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 1 rozporządzenia uregulowany jest m.in. przypadek, kiedy nie istnieje kanalizacja ("w przypadku braku kanalizacji"). To do tego przypadku odwołuje się § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 2 rozporządzenia, które rozpoczyna się od słów "po zrealizowaniu systemu kanalizacji". Jakkolwiek mogą pojawiać się wątpliwości co do tego, czy treść § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 2 rozporządzenia nie ma charakteru ogólniejszego i wykracza daleko poza dookreślenie sytuacji wskazanej w § 4 ust. 1 pkt. 13 zd. 1 rozporządzenia, kiedy nie istnieje kanalizacja, to jednakże należy odrzucić taką możliwość. Przede wszystkim z tego powodu, że – jak zaznaczono powyżej – obydwa zdania zamieszczone w § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia pozostają w określonej relacji syntaktycznej i zdanie drugie stanowi rozwinięcie zdania pierwszego w zakresie: "w przypadku braku kanalizacji". Ponadto obydwa zdania pomieszczone są w jednym punkcie, co również stanowi argument przeciwko uznaniu, że zdanie drugie stanowi niezależną od zdania pierwszego regulację i należałoby stawiać je niezależnie na równi z pozostałymi punktami zawartymi w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bezsporne w sprawie było, iż skarżący przeprowadzili budowę domu mieszkalnego z ekologiczną oczyszczalnią w latach 2015-2017, co znajduje też potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Zatem wskazany § 4 ust. 1 pkt. 13 rozporządzenia powinien mieć w sprawie zastosowanie. Brak było natomiast podstaw do zastosowania § 4 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia. W związku z powyższym, wbrew zarzutom skarżących, organy nie miały obowiązku sprawdzać, czy oczyszczalnia skarżących spełnia warunki techniczne związane ze składem chemicznym oczyszczonych ścieków przydomowych. Odnośnie natomiast zarzutów związanych ze stosowaniem w sprawie przepisów rozporządzenie Dyrektora RZGW z 2012 r., Sąd wyjaśnia, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie wówczas obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2012 r., poz. 145), a konkretnie art. 58 ust. 1 tej ustawy. Strefę ochronną ustanowił wtedy bowiem, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, na wniosek i koszt właściciela ujęcia wody, wskazując zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują, stosownie do art. 52-57. Zauważyć w związku z tym należy, że stosownie do art. 565 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r. poz. 2625), dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane na podstawie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne zachowują moc do dnia wejścia w życie aktów prawa miejscowego wydanych na podstawie nowej ustawy i mogą być zmieniane. Rozporządzenie Dyrektora RZGW ustanawiające strefę ochrony ujęć wody jest aktem prawa miejscowego wydanym na podstawie delegacji ustawowej i jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu, który go ustanowił (podkreślenie Sądu). Konstytucja RP z 1997 r. uregulowała kwestię katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa, którymi są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Akty prawa miejscowego mogą być wydawane wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Wobec braku kompleksowej definicji "aktu prawa miejscowego" należy wskazać, że w doktrynie oraz orzecznictwie został wyrażony pogląd, zgodnie z którym będąc źródłami prawa powszechnie obowiązującego, akty prawa miejscowego muszą mieć charakter normatywny, abstrakcyjny i generalny. Dodatkowo należy zauważyć, że rozporządzenia ustanawiające strefy ochrony ujęć wody są normami szczególnymi, którym w razie sprzeczności z normami ogólnymi należy przyznać pierwszeństwo, zgodnie z ogólną zasadą interpretacyjną lex specialis derogat legi generali (por. prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 6 marca 2024 r. sygn. II SA/Kr 92/24). Uwzględniając w rozpatrywanej sprawie szerszy kontekst prawny, nie można uznać, iż zachodzi sprzeczność pomiędzy przepisami prawa miejscowego a unormowaniem ustawowym. Co więcej należy stosować przepisy powszechnie obowiązujące, a zatem zarówno przepisy prawa miejscowego, jak i ustawowe. Postanowienia przepisów prawa miejscowego przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy interpretować więc w kontekście art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Co prawda powyższy przepis wyraźnie wskazuje, że jeżeli przydomowa oczyszczalnia ścieków spełnia wymogi techniczne stawiane tym urządzeniom i jej eksploatacja jest prawnie dopuszczalna, to korzystający z tego urządzenia spełnia kryteria utrzymania czystości i porządku na nieruchomości, niemniej jednak powyższe należy odczytywać łącznie z przepisami rozporządzenia Dyrektora RZGW. W związku z tym, wobec objęcia przedmiotowej nieruchomości nakazami i zakazami wynikającymi z prawa wodnego, należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły nakaz wykonania obowiązku polegającego na przyłączeniu tej nieruchomości do istniejącej od 2024 r. sieci kanalizacji sanitarnej. Wobec powyższego zarzuty stosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Dyrektora RZGW okazały się chybione. Odnosząc się z kolei do przywołanego w skardze wyroku WSA w Kielcach z 23 czerwca 2016 r. sygn. II SA/Ke 179/16, należy wskazać, że po pierwsze, ww. wyrok został uchylony wyrokiem NSA z 3 października 2017 r., sygn. II OSK 2367/16. Wyrokiem tym NSA równocześnie oddalił skargę. W uzasadnieniu ww. wyroku NSA wskazał m.in., że za chybione należy uznać odwołanie się do treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. NSA uznał też, że bez znaczenia pozostają w okolicznościach sprawy kwestie związane z ustaleniem, czy "opuszczająca przydomową oczyszczalnię ciecz nadal może być zakwalifikowana jako ścieki". Jak już bowiem wykazano wyżej, z § 4 ust 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW wynika, że obowiązek przyłączenia nieruchomości na terenie ochrony pośredniej ujęć wody dotyczy wszystkich nieruchomości, również tych wyposażonych w przydomowe oczyszczalnie ścieków, niezależnie od wartości wskaźników zanieczyszczeń w ściekach. Wobec powyższego zasadnie organy obu instancji ustaliły, że pomimo wyposażenia przedmiotowej nieruchomości w przydomową ekologiczną oczyszczalnię ścieków, nie zostały spełnione wymagania określone w przepisach odrębnych, a za takie przepisy odrębne należy uznać regulacje ustawowe dotyczące możliwości odprowadzania ścieków, wraz z ich konkretyzacją w formie przepisów prawa miejscowego. Wszystkie pozostałe podnoszone przez skarżących kwestie, to jest: - brak na rynku oczyszczalni przydomowych spełniających warunki wskazane w rozporządzeniu, - naruszenia zaufania obywatela do organów administracji, które najpierw zobligowały właścicieli nieruchomości do budowy przydomowej oczyszczalni, a tym samym poniesienia z tego tytułu wysokich kosztów, a po 8 latach nakaz przyłączenia się do zbiorczej kanalizacji będzie wiązał się z rozbiórką i zdewastowaniem zagospodarowanego ogrodu oraz podjazdu wykonanego z kostki brukowej, nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Jak bowiem trafnie wskazał organ II instancji, z art. 5 ust. 7 u.c.p.g. wynika, że decyzja, o której mowa w tym przepisie, nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa, zdrowotna, czy majątkowa osoby zobowiązanej. Ani ustawodawca ani prawodawca miejscowy nie przewidzieli takich, wskazywanych w skardze okoliczności, jako przesłanek wydania decyzji na podstawie art. art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Dyrektora RZGW. Jak słusznie wskazało Kolegium, żaden przepis prawa nie daje możliwości odstąpienia od nakazania wykonania przyłączenia, w szczególności z powodu wysokich kosztów. Obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. ma charakter powszechny i odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. Takie rozwiązanie uzasadnione jest wyższością interesu szerszej społeczności związanego z ochroną ujęcia wody nad jednostkowymi interesami właścicieli działek położonych w strefie ochronnej. Z kolei zaistnienie wszystkich przesłanek przewidzianych w ww. przepisach, organy ustaliły jednoznacznie, stwierdzając prawidłowo, nie naruszając żadnych przepisów K.p.a., że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci celem zapewnienia przez właścicieli budynku mieszkalnego należytego utrzymania czystości i porządku zgodnie z przepisami powszechnie obowiązującymi. W tych okolicznościach nie może mieć wpływu dla rozstrzygnięcia rozgoryczenie skarżących, że najpierw w latach 2015-2017 ponieśli koszty przydomowej oczyszczalni i urządzenia terenu posesji, a w 2024 r., po zrealizowaniu rozbudowy kanalizacyjnej sieci zbiorczej na działce drogowej stycznej z działką skarżących, muszą ponieść kolejne koszty, tym razem przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku poinformowania inwestorów w latach 2015-2017, że w ciągu najbliższych lat planowane jest powstanie kanalizacji zbiorczej, Sąd wskazuje, że również i ten zarzut nie mógł odnieść zamierzonego skargą skutku. Jakkolwiek niewątpliwie dobrą praktyką byłoby informowanie inwestorów w takiej sytuacji, że planowana jest rozbudowa sieci kanalizacyjnej, jednak decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana na długo po wejściu w życie rozporządzenia RZGW. Zatem już podczas wydawania pozwolenia na budowę oraz warunków technicznych dotyczących przyłącza wody inwestorzy, w swoim dobrze pojętym interesie, powinni sprawdzić stan prawny związany z ich nieruchomością, w tym również przepisy rozporządzenia Dyrektora RZGW, podobnie jak przy inwestycji bierze się pod uwagę przepisy planu miejscowego, stan prawny ksiąg wieczystych, czy też stan geologiczny działki związany z ewentualnym ryzkiem osuwiskowym lub powodziowym. Co więcej, w niniejszej sprawie pomiędzy zakończeniem inwestycji przez skarżących, a zrealizowaniem zbiorczej sieci kanalizacyjnej, upłynęło 7 lat. Skarżący nie mogliby przez ten czas użytkować budynku mieszkalnego czekając na rozbudowę sieci, bez zrealizowania rozwiązania alternatywnego (tu przydomowa oczyszczalnia ścieków). Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uchyla zaskarżony akt na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub w razie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził uchybień uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, dlatego orzekł jak w sentencji oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło