II SA/Kr 413/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 stycznia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek skarżącego A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych II. oddalić wniosek skarżącego A. F. ustanowienie adwokata W dniu 14 czerwca 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uzupełniony pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 stycznia 2012 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami. Ich miesięczny dochód wynosi 2.800 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 1.900 zł oraz świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 900 zł ( netto). W składa majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 60 m2 oraz działka o pow. 32 arów. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżący nie wykazał. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż jest po 3 zawałach serca, z miażdżyca zatorową kończyn dolnych. Został uznany za całkowicie nie zdolnego do pracy. Przyznano mu świadczenie rentowe wysokości 900 zł. Żona skarżącego pracuje w szpitalu, gdzie zarabia 1.900 zł. Dwie córki uczą się. Na leczenie, wyżywienie, utrzymanie domu oraz naukę dla dzieci przeznacza wraz z żoną cały miesięczny dochód. W ocenie referendarza informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 16 lipca 2012 r. wezwano go do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - przedłożenia zaświadczenia z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego lub osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; - zaświadczenia z Urzędu Miasta L. – Wydział Finansowy oraz Wydziału Geodezji i Katastru Starostwa Powiatowego w L. o składnicach majątku nieruchomego skarżącego i jego żony uwidocznionych we właściwych ewidencjach prowadzonych przez w/w urząd; - przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego, iż pełnoletnie córki skarżącego kontynuują naukę, w przypadku studiów podanie w jakim systemie studiów kontynuowana jest nauka- stacjonarnym czy zaocznym; - udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych potwierdzających wydatki konieczne; - zaświadczenie pracodawcy o wysokości zarobków żony skarżącego; - oświadczenie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie, które wpłynęło do tut sądu 13 sierpnia 2012 r. oświadczył, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Na wydatki konieczne składają się opłaty za prąd w wysokości 345,95 zł, za dostawę gazu za okres od maja do lipca 2012 r. – 371,12 zł, woda ze studni za darmo. Jedna z córek skarżącego został przyjęta na pierwszy rok studiów na UJ w Krakowie, druga oczekuje na końcowy egzamin zawodowy, który ma się odbyć w sierpniu 2012 r. Skarżący nie był w stanie dostarczyć zaświadczenia o wysokości dochodu żony, gdyż ta przebywa na urlopie i wyjechała do rodziny. Do pisma dołączone zostały – kserokopia karty informacyjnej ze szpitala dot. skarżącego, potwierdzenie odbioru świadczenia rentowego skarżącego, odcinki opłat za gaz i energię elektryczną. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz zważył co następuje: Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącego jak i przekazanych przez niego dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na precyzyjne wezwanie sądu dotyczące przedłożenia dokumentów obrazujących jego aktualny stan majątkowy ( zaświadczenie z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych stanowiących własność skarżącego lub pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie osób, zaświadczenie z Urzędu Miasta L. – Wydział Finansowy oraz Wydział Geodezji Gruntu i Katastru Starostwa Powiatowego w L. o składnikach majątku nieruchomego skarżącego i jego żony uwidoczniony we właściwych ewidencjach prowadzonych przez w/w urzędy) skarżący w ogóle nie odpowiedział, pomijając ten temat w swoim piśmie uzupełniającym jako nie istniejący. Skarżący uznał, iż nie musi odnosić się do wezwania w tym przedmiocie , który z kolei jest bardzo istotny dla oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Tym bardziej, iż jak wynika akt sprawy o sygn. II SA/ Kr 400/09 skarżący dysponuje majtkiem znacznych rozmiarów. W odpowiedzi na zarządzenie sędziego z dnia 22 grudnia 2009 r. skierowane do Urzędu Miasta w L., w piśmie z dnia 4 stycznia 2010 r. Starostwo Powiatowe w L. – Wydział Komunikacji ( k.284) informuje, że A. F. zamieszkały [...], ul. [...] jest właścicielem pojazdu marki [...] z 1997 r. zarejestrowany w dniu 7 kwietnia 1997 r., pojazdu [...] z 2000 r. zarejestrowany w dniu 14 sierpnia 2007 r. Jest współwłaścicielem pojazdu marki [...] z 2003 r. zarejestrowany w dniu 19 października 2003 r. oraz pojazdu marki [...] z 2004 r. zarejestrowany w dniu 22 czerwca 2009 r. Z kolei Urząd Miasta L. – Wydział Finansowy w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. ( k.285) poinformował, iż A. i M. F. posiadają dom mieszkalny przy ul. [...] z działką o powierzchni 817 m2 oraz dom przy ul. [...] w L., budynek o pow. 100m2 wydzierżawiony pod działalność gospodarczą z działką o pow. 858 m2, działkę przy ul. [...] w L. o pow. 321/1000 cz., działkę przy ul. [...] w L. o pow. 173 m2. Powyższe informacje potwierdzone zostały przez Wydział Geodezji Gruntu i Katastru Starostwa Powiatowego w L. w piśmie z dnia 5 stycznia 2010 r. ( k.286). Sytuacja ta oczywiści mogła ulec zmianie, dlatego orzekający z urzędu dodatkowo potwierdził stan majątkowy skarżącego i ustalił, że A. F. o nr PESEL [...] pozostaje w 1/3 wraz z żoną M. współwłaścicielem na prawach współwłasności małżeńskiej a dalszymi współwłaścicielami są synowie D. i R. F., nieruchomości lokalowej położonej w L. przy ul. [...] 13/ o numerze [...]. Ponadto wraz z żoną jest współwłaścicielem nieruchomości lokalowej położonej w L. przy ul. [...] i numerze [...]. Treść wyżej wymienionych ksiąg została ustalona za pomocą ogólnodostępnego Portalu Podsystemu Dostępu do centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej http://ekw.ms.gov.pl/ wg stanu na 30 sierpnia 2012 r. Nieruchomość oznaczona NSIL: [...] ma łączna pow. 901,7 m2. Składa się miedzy innymi z restauracji, 15 pokoi i 13 łazienek. Z kolei nieruchomość oznaczona NSIL : [...] ma łączną po. 181,5 m2 składa się m innymi z 7 pokoi i 7 łazienek. Nieruchomość ta ma charakter hotelowy. Nie ulega więc żadnej wątpliwości, iż skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów i czerpnie z niego wymierne korzyści. Nie prawdą wiec jest, iż utrzymuje się on wyłącznie ze świadczenia rentowego oraz wynagrodzenia za pracę żony. W takiej sytuacji, w ocenie referendarza oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku ( por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., II FZ 414/05, postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., II FZ 540/07). Należy mieć na względzie, iż udzielenie stronie prawa pomocy dotyczy wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowo - administracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pieniężnych pochodzą dochody budżetu państwa, z którego pokrywane są koszty postępowania sądowego razie zwalniania strony od obowiązku ich ponoszenia. W przedmiotowej sprawie do czasu przedstawienia przez wnioskodawcę wyczerpującej informacji o stanie majątkowym i możliwościach finansowych nie można obciążyć Skarbu Państwa jej kosztami sądowymi. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).