II SA/Kr 418/06

Sygn. akt II SA/ Kr 418/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski ( spr. ) Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości A w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala W dniu 28.04.2005 r. A.T. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad całkowicie ubezwłasnowolnioną siostrą wnioskodawcy Z.T.. Do wniosku dołączono orzeczenie o zaliczeniu Z.T. do znacznego stopnia niepełnosprawności................ oraz zaświadczenie z .......2001 r. o ustanowieniu A.T. opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej Z.T.......... Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, organ I-instancji decyzją z 2005 r. odmówił A.T. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem Z.T. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że wnioskodawca ma przyznany zasiłek rodzinny na swoje dzieci. Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje na ubezwłasnowolnioną siostrę, ale tylko na dziecko osoby starającej się o takie świadczenie. W tej sprawie Z.T. nie można było, stosownie do art. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznać jako dziecko A.T. Od tej decyzji A.T. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości A , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji lub uchylenia tej decyzji i rozstrzygnięcia sprawy na korzyść odwołującego. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ I-instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach pielęgnacyjnych. Dokonana interpretacja jest dyskryminująca i narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Odwołujący podniósł, że od dziecka opiekuje się swoją siostrą chorującą na chorobę Downa. Wprawdzie obecnie Z.T. jest w wieku 46 lat, ale jej stan zdrowia pogarsza się z roku na rok i staje się ona niebezpieczna tak dla siebie, jak i otoczenia. Odwołujący podniósł, iż formalnie od 2001 r. jest opiekunem prawnym swojej siostry, to jednak faktycznie opiekę sprawuje od znacznie wcześniejszej daty. Podniesiono przy tym, że żaden inny członek jego rodziny nie ma na tyle sił fizycznych i psychicznych, żeby skutecznie zajmować się chorą Z.T. i to skutkuje brakiem możliwości podjęcia przez odwołującego pracy zarobkowej. W odwołaniu podniesiono również, że art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych zawiera zamknięty katalog przesłanek wykluczających udzielenie świadczenia pielęgnacyjnego i w tej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w miejscowości A decyzją z 2005 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 17 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z art.6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób Sygn. akt II SA/Kr 418/06 niepełnosprawnych poza spełnieniem przesłanki polegającej na ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, dodatkowo w orzeczeniu powiatowego zespołu ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności winna być ustalona konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tej zaś sprawie w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z .........1999 r. nie wynika, aby w stosunku do Z.T. były orzeczone przesłanki wymienione w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z póżn. zm.). Tym samym nie zostało spełnione jedno z kryteriów warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy odmiennie niż organ 1-instancji ocenił spełnienie przesłanki dotyczącej sprawowania opieki nad dzieckiem. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w .............. świadczenie to przysługuje nie tylko rodzicowi lub opiekunowi dziecka, ale również opiekunowi prawnemu osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Decyzję organu odwoławczego doręczono A.T. 27.07.2005 r. i dnia 16.08.2005 r. strona ta wniosła od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w miejscowości A , domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze podniesiono, że w tej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił zaświadczenia Sądu Rejonowego w .............. z .........2001 r. zgodnie z którym skarżący jest opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej Z.T. Ponadto nie wzięto pod uwagę opinii sądowo-psychiatrycznej ............... z treści której wynika, że Z.T. jest osobą upośledzoną umysłowo w znacznym stopniu i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a przy tym koniecznym jest sprawowanie nad nią stałej opieki. Podniesiono również, że pomimo braku w orzeczeniu lekarskim z 1999 r. zapisu o konieczności sprawowania stałej opieki ten fakt jest oczywisty. W ocenie skarżącego brak w orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z 1999 r. przesłanek wymienionych w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wynika jedynie z posłużenia się przez ten Zespół wadliwym formularzem, zza co skarżący nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ...................w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podniesiono, że w postępowaniu administracyjnym nie była organowi znana treść opinii sądowo-psychiatrycznej ..........ponieważ została ona dołączona dopiero do skargi. Tym niemniej nawet po zapoznaniu się z treścią tej opinii Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw o zmiany swojej zaskarżonej decyzji. Podniesiono przy tym, że organy administracji w tej sprawie uwzględniły treść zaświadczenia Sądu Rejonowego w .............z dnia.................. Na rozprawie pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w .....................jak i skarżący podtrzymali swoje żądania jak i argumentację zawartą w złożonych przez nich pismach. Sygn. akt II SA/Kr 418/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w .......................zważył, co następuje: Skarżący A.T. w dniu 16 sierpnia 2005 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ............. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ............z dnia ............ lipca 2005 roku doręczoną skarżącemu 27 lipca 2005 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w .............., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .......... w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w ............... Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § l pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, póz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .............. obejmuje obszar Województwa ......................... W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej j ą decyzji organu I-instancji. Treść art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992 z późn. zm.) w dacie wydania zaskarżonej decyzji była następująca: Art. 17. l. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. 2. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio. 3. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie. 4. Świadczenie pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień. Należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. 5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty socjalnej, emerytury lub renty; 3) dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu; Sygn. akt II SA/Kr 418/06 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko. W tej sprawie istotą sporu między organami administracji a skarżącym jest wykładnia art. 17 ust. l ww. ustawy. Organ odwoławczy uznał bowiem, że w tej sprawie nie została spełniona przesłanka legitymowania się przez dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.). Przy czym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ................ spełnienie przesłanek wymienionych w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dotyczy tak wydania orzeczenia o niepełnosprawności jak i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w .............. nie podziela tego stanowiska. Art. 17 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera bowiem dwie grupy przesłanek. Pierwsza grupa dotyczy osoby, która ubiega się o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, która powinna spełnić następujące przesłanki: a) zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem b) być matką, ojcem takiego dziecka bądź też opiekunem faktycznym dziecka albo opiekunem prawnym dziecka, Druga grupa przesłanek obejmuje samo dziecko i są one następujące: a) samo dziecko powinno legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), albo b) powinno ono legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym w stosunku do dziecka przesłanki wymienione w art. 17 ust. l ww. ustawy są spełnione wówczas, gdy legitymuje się ono orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takim zaś orzeczeniem legitymowała się Z.T.. W aktach sprawy znajduje się bowiem orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z ......1999 r., zgodnie z którym zaliczono Z.T.do znacznego stopnia niepełnosprawności od ...................tj. od urodzenia. Orzeczony tak stopień niepełnosprawności ma charakter trwały .......................... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ................... nie dokonało trafnej oceny spełnienia jednej z ww. przesłanek zgodnie z którą świadczenie to przysługuje osobie, która jest opiekunem prawnym dziecka. Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego taka sytuacja nie obejmuje sprawowania opieki prawnej (lub faktycznej) przez brata w stosunku do swojej siostry. Na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca dokonał zdefiniowania pojęcia dziecka, niepełnosprawnego dziecka i opiekuna faktycznego dziecka. Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem dziecka rozumie się dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Z kolei niepełnosprawne dziecko to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 3 pkt 9 ww. ustawy). Opiekun faktyczny dziecka to osoba faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka (art. 3 pkt 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Sygn. akt II SA/Kr 418/06 We wszystkich ww. definicjach ustawodawca jednoznacznie określił, że prawo do świadczeń pielęgnacyjnych przysługuje tylko wówczas, gdy matka, ojciec, opiekun faktyczny lub opiekun prawny sprawuje opiekę nad dzieckiem. Podobne stanowisko wyrażono w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.09.2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1543/04, opub. w LEX nr 204653). Tym samym należy stwierdzić, iż mimo dokonania przez organ odwoławczy w tej sprawie błędnej wykładni art. 17 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji odpowiada obowiązującemu w tej sprawie prawu. Skarżący nie spełnia jednej z przesłanek uprawniających go do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, polegającej na sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Skarżący sprawuje opiekę nad swoją siostrą. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w ........... stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ...........oraz poprzedzająca ją decyzja organu I-instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie obu decyzji. Tym samym stosownie do treści art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.