II SA/Kr 425/07
WyrokWSA w Krakowie2008-01-11
Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Zimmermann, Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda, AWSA Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może prowadzić postępowanie w celu zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, gdy została na nią złożona skarga do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania w celu zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, gdy została na nią złożona skarga do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia lub kontynuowania nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, takiego jak postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone lub umorzone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zmianę decyzji ustalającej dodatkową opłatę roczną za niedotrzymanie terminu zagospodarowania terenu. Po kilku etapach postępowania administracyjnego, w tym uchyleniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i ponownym umorzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji, strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organ nieprawidłowo umorzył postępowanie, nie zawieszając go w związku ze złożoną skargą do sądu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) AWSA Inga Gołowska Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008r. sprawy ze skargi E. S.A w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej E. Spółki Akcyjnej w K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek [...] S.A. w [...] z dnia [...].2005r. ( datowany [...].2005r. ) , która w pkt 2 tego pisma domagała się zmiany w trybie art. 154 i 155 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Nr [...] o ustaleniu dodatkowej opłaty rocznej za rok 2004 z tytułu niedotrzymania przez inwestora terminu zagospodarowania terenu przeznaczonego pod budowę hotelu [...] w [...] przy ul [...] i [...], na działkach nr [...] oraz [...], przez odstąpienie od naliczenia w niej wymierzonej opłaty dodatkowej, powołując uzasadniające powyższe żądanie okoliczności.
W rozpoznaniu tego wniosku, decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2005r. Nr [...], na podstawie art. 154 § 2 i art. 155 k.p.a. odmówiono zmiany decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2004r. Nr [...] uznając , że nie zostały spełnione w przedmiotowej sprawie warunkujące uwzględnienie wniosku przesłanki wystąpienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Na skutek odwołania wnioskodawczyni powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego W [...] z dnia [...].2005r. Nr [...] z powołaniem art. 138 §2 k.p.a. jako przedwczesna i dowolna, z uwagi na nieprzeprowadzenia postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2005r. Nr [...] , na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie w przedmiotowej sprawie uznając, że wniesienie w dniu [...] .2002r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nierozpoznanej dotąd skargi na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia [...].2005r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzje Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Nr [...], czyni niedopuszczalnym prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany lub uchylenia decyzji.
Powyższa decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona przez wnioskodawczynię odwołaniem z dnia [...].2006r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które pismem z dnia [...].2006r. Nr [...], pozostawiło je bez rozpoznania, z uwagi na nieuzupełnienie w terminie - pomimo wezwania oraz pouczenia, braku środka zaskarżenia, w zakresie przedłożenia określonego w przepisach prawa pełnomocnictwa do jego wniesienia.
Następnie, postanowieniem z dnia [...].2006r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] po rozpatrzeniu wniosku [...]S.A. w [...] orzekło o przywróceniu wnioskodawczyni terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania z dnia [...].2006r. poprzez przedstawienie określonego w przepisach prawa pełnomocnictwa.
Ponadto, w związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na uznane za postanowienie pismo z dnia [...].2006r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia
[...].2006r. Nr [...], na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uznało skargę strony z uzasadnioną w całości oraz zgodnie z żądaniem, po rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2005r. Nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadnieniem dla powyższego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, naruszenie w toku dotychczasowego postępowania art. 10 k.p.a. związane z wątpliwościami co do skutecznego umocowania pełnomocnika [...] SA. w [...] w dacie złożenia wniosku , jak również doręczenia mu zaskarżonej decyzji.
Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2006r. Nr [...], na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowania w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Nr [...] o ustaleniu dodatkowej opłaty rocznej za rok 2004, wynoszącej 10 % wartości nieruchomości gruntowej, w kwocie [...] zł oraz za każdy następny rok niedotrzymania terminów rozpoczęcia i zakończenia zabudowy powyższej nieruchomości gruntowej, obciążającej [...] S.A. z siedzibą w [...] jako użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej [...], oznaczonej jako działki nr: działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, objętych księgą wieczystą Kw nr [...], położonych w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...], z tytułu nie dotrzymania dodatkowego terminu zabudowy przedmiotowej nieruchomości gruntowej.
Orzekając w ten sposób podano, że na podstawie umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania zawartej w formie aktu notarialnego [...] z dnia [...] .2004 r. [...] S.A. w [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego powyższej nieruchomości. O zobowiązaniach poprzednika – Spółka [...], co do terminów jej zagospodarowania wynikających z treści umowy o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste Rep. A nr [...] z dnia [...].1998r. , a także o ujemnych skutkach niewywiązania się z terminów, Spółka [...] została poinformowana w trakcie postępowania dotyczącego nieskorzystania z prawa pierwokupu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, zatem przed przeniesieniem na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego powyższej nieruchomości. Uwzględniając wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy, zgodnie z art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami wydano decyzję Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...] .2004r. o naliczeniu opłaty dodatkowej. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją Nr [...] z dnia [...].2005r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miast [...] w przedmiotowej sprawie. W dniu [...].2005r. [...] S. A. w [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...] z dnia [...].2005r., który do dnia wydania niniejszej decyzji, nie rozpoznał sprawy.
W dalszych wywodach nawiązano do inicjującego postępowanie w przedmiotowej sprawie wniosku z dnia [...].2005r. i wydanych dotąd decyzji. Jak wyjaśniono, wzruszenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Rozpoznając sprawę po raz kolejny, w dniu [...].2006r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami przedmiotowej nieruchomości w obecności pełnomocnika Spółki [...], który w dniu[...].2006r. przedłożył do akt sprawy stosowne pełnomocnictwo.
Zgodnie z art. 9, art. 10 § 1 k.p.a. użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości, działający przez pełnomocnika należycie umocowanego, miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków, składania wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji, przedstawiania dowodów, miał możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego również w trakcie trwania rozprawy. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono i ponownie podniesiono fakt, że rozpoznaniu podlega nadal skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożona przez [...] S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...].2004r. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. , gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania oznacza, że w danej sprawie nie będzie kontynuowane wszczęte postępowanie, a także sprawa nie zostanie rozstrzygnięta co do istoty, gdyż zaistniały w toku postępowania trwałe i nieusuwalne przeszkody, czyniące niemożliwym jego dalsze kontynuowanie. [...] S.A. w [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr [...][...]2005 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...]. 2004 r. Strona wybrała zatem drogę sądowej weryfikacji zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. Wniesienie skargi przez uprawniony podmiot powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, zatem z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone, rozpoczyna się spór o legalność, stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego ( podobnie NSA w uchwale z dnia 27.06.2000r. FSK 12/99, ONSA 2001 Nr 1, póz. 7). Zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującym skutki prawomocności orzeczeń sądu administracyjnego - prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Sformułowany w tym przepisie pozytywny skutek prawomocności orzeczeń sądowych, które mają moc erga omnes, wyłącza możliwość uruchomienia wewnątrzadministarcyjnego postępowania kontrolnego przez organy administracji publicznej także z urzędu. Nie mogłoby bowiem w tym postępowaniu zapaść inna decyzja niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygające skargę na ostateczną decyzję, zaś zakaz prowadzenia postępowania w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sytuacji wniesienia skutecznej skargi do sądu administracyjnego wynika z konieczności zapobieżenia dwutorowości postępowania administracyjnego i sądowoadministarcyjnego w stosunku do ostatecznych decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określenie "w granicach sprawy, której skarga dotyczy " jest tożsamy z określeniem "w granicach danej sprawy" występującym w art. 29 ustawy o NSA. Zatem przy ustaleniu znaczenia wspomnianego zwrotu za w pełni przydatne należy uznać orzecznictwo, jakie ukształtowało się w tym zakresie na tle art. 29 ustawy o NSA. Wskazana materia była przedmiotem wykładni w wyżej powołanej uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27.06.2000r. FSK 12/99. Stwierdzono w niej iż określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Naczelny Sąd Administracyjny, uzasadniając sformułowaną tezę, wyjaśnił, że wniesienie skargi przez uprawniony podmiot powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, zatem z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność zostały
zaskarżone, rozpoczyna się spór o legalność, stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Stwierdzono w niej następnie, że decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a., odnosząca się do decyzji ostatecznej "tworzącej prawa nabyte", jest wydana "w granicach danej sprawy" w rozumieniu art. 29 ustawy o NSA, gdyż stanowi jedynie weryfikację wcześniejszej decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. W tej sytuacji dochodzi do weryfikacji rozstrzygnięcia tej samej sprawy w znaczeniu materialnym: sprawy dotyczącej tego samego stosunku materialnoprawnego. Na tle ustaw procesowych, które regulowały postępowanie sądowoadministarcyjne przed wejściem w życie ustawy z dnia 30.08. 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmowano, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Stanowisko takie zajmował konsekwentnie Naczelny Sąd Administracyjny na tle postanowień art. 35 ust. 4 ustawy o NSA z 1995 r., który również nie zawierał unormowania w tym zakresie; por. wyrok z 20 lipca 1984 r., III SA 508/84, ONSA 1984, nr 2, póz. 63. Pogląd taki podtrzymano w wypowiedziach doktryny na gruncie obecnie obowiązujących przepisów procedury sądowoadmnistarcyjnej (por. A. Kabat (w:) B. Deuter, B. Gruszczyński, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Komentarz, Zakamycze, 2005 oraz Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Warszawa 2005).
Mając na uwadze wyżej przedstawione rozstrzygnięcia, podzielając stanowisko o niedopuszczalności prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji po wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, należało orzec o umorzeni niniejszego postępowania.
W odwołaniu od powyższej decyzji [...] S.A. w [...] domagała się jej uchylenia oraz wydania decyzji rozstrzygającej sprawę zgodnie z pkt 2 wniosku z dnia [...] 2005r. lub ewentualnie - skierowania sprawy do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zarzucając naruszenie art. 105 §1 k.p.a., art. 104 k.p.a. oraz art. 63 i art. 64 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami kwestionowała prawidłowość prezentowanej w zaskarżonej decyzji oceny prawnej oraz poglądów orzecznictwa wyrażonych na gruncie odmiennego niż w sprawie niniejszej stanu faktycznego. Podkreślała w tym zakresie, że domaga się zmiany decyzji Prezydenta Miasta [...], która nie była zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, gdyż zaskarżeniem objęta była jedynie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak również brak tożsamości przedmiotu sprawy już zakończonej oraz niniejszej.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] .2007r. Nr [...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 62, art. 63 i art. 64 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U Nr 261 z 2004r, póz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 155 k.p.a. - utrzymano w mocy zaskarżona decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2006r. Nr [...]
Uzasadniając powyższe nawiązano do wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, streszczono jego motywy, jak również wnioski i zarzuty odwołania, zaś po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie, wskazano na następujące okoliczności.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, wówczas, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać natomiast może z przyczyn o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. W szczególności chodzi tu o przyczyny uniemożliwiające prowadzenie postępowania i wydanie decyzji powstałe wskutek śmierci strony lub utraty przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zniesienie danej kategorii uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach w władczych w określonego rodzaju sprawach, względnie niedopuszczalność wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającą z przepisów odrębnych albo z oceny prawnej orzeczenia sądu administracyjnego (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 Wydanie, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2006, str. 489). Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...].2005r. [...] S.A. w [...] wystąpiła o zmianę decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Nr [...] o naliczeniu opłaty dodatkowej za użytkowanie wieczyste nieruchomości, z powodu niedotrzymania terminów jej zagospodarowania. Już zatem z tego powodu zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w tym zakresie jest prawidłowe, ponieważ przedmiotowa decyzja Prezydenta Miasta [...] została zaskarżona przez użytkownika wieczystego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które w decyzji z dnia [...] 2005r.nr [...] podzieliło pogląd organu pierwszej instancji w przedmiocie nałożenia na użytkownika wieczystego opłaty dodatkowej. Powoduje to, że decyzja Prezydenta Miasta [...] w istocie nie funkcjonuje obrocie prawnym, gdyż wskutek złożonego odwołania została ona skonsumowana przez rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ta decyzja jest zatem ostateczna ( taka wzmianka znajduje się w decyzji Kolegium) i jej może dotyczyć ewentualna zmiana, na zasadzie art. 155 k.p.a., a nie decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Prezydenta Miasta [...], która ostateczną decyzją nie była. Przepis art. 155 k.p.a. jednoznacznie zaś stanowi, że możliwość zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo i na jej wniosek, dotyczy tylko decyzji ostatecznych. W rezultacie, skoro wniosek użytkownika wieczystego dotyczył zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej, to mając na uwadze powyższe rozważania, należy przyjąć, że postępowanie wywołane tym wnioskiem rzeczywiście było bezprzedmiotowe, ponieważ przedmiot tego postępowania, czyli decyzja z dnia [...].2004r, nie funkcjonował samodzielnie w obrocie prawnym, jako rozstrzygnięcie ostateczne, gdyż ten przymiot przysługiwał jedynie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].2005r.
Drugim powodem, dla którego należy uznać rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe jest to, że [...] S.A. w [...] złożyła na decyzję Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i nie została ona dotychczas rozpatrzona. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II [...] i oczekuje dopiero na wyznaczenie terminu rozprawy. Jednocześnie należy mieć na uwadze to, że możliwość zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo i za jej zgodą (art. 155 k.p.a.) należy do nadzwyczajnych trybów postępowania zmierzających do wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, z tym jednak, że możliwość zmiany - w oparciu o powołany przepis - dotyczy ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, które są prawidłowe i nie naruszają obowiązujących przepisów. Do zbadania zgodności ostatecznej decyzji organów administracji publicznej z obowiązującym prawem, zmierza również postępowanie sądowoadministracyjne, będące wynikiem złożenia przez stronę postępowania, skargi na ostateczną decyzję
administracyjną do sądu administracyjnego, lecz w takim przypadku skarżący -poprzez wniesienie skargi -właśnie kwestionuje prawidłowość ostatecznej decyzji administracyjnej i domaga się jej weryfikacji przez sąd administracyjny. Skoro zaś w przedmiotowej sprawie odwołująca się, oprócz wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a., złożyła uprzednio skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a zatem zwróciła się o weryfikację tej decyzji, to tryb przewidziany w art. 155 k.p.a. nie może zostać zastosowany, gdyż mogłoby to nastąpić jedynie wówczas, gdyby decyzja Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2005r. nie była kwestionowana. W przypadku wniesienia w stosunku do tej samej decyzji i przed rozpoznaniem skargi przez sąd wniosku o jej zmianę na zasadzie art. 155 k.p.a., względnie o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., pojawia się także problem konkurencyjności nadzwyczajnych postępowań administracyjnych np. prowadzonych w oparciu art. 155 k.p.a. z postępowaniem sądowoadministracyjnym, wszczętym na podstawie prawnie skutecznej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmowano, na gruncie obowiązującej do dnia 1.01.2003r. ustawy z dnia 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, zaś organ administracji jest uprawniony do ewentualnego uchylenia lub zmiany swej decyzji tylko w sytuacji, gdy uzna wniesioną do sądu skargę w całości za słuszną. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uchwale 7 sędziów NSA z dnia 27.06.2000r. sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001/1/7, wskazując, iż: "decyzja ostateczna wydana w trybie art. 155 k.p.a. zmieniająca częściowo decyzją zaskarżoną wcześniej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, może być uznana za decyzję wydaną "w granicach danej sprawy" w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 póz. 368 ze zm)". Uchwała ta podjęta została w związku z wątpliwościami powstałymi na tle stosowania art. 29 dawnej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który stanowił, że sąd może podjąć przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to konieczne dla jej końcowego załatwienia. Jakkolwiek, co już wyżej wskazano, ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjny jest już aktem prawnym nieobowiązującym, to jednak obecne przepisy regulujące postępowanie sądowoadministracyjne tj. przepisy ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwłaszcza art. 135 tej ustawy, zawierają niemal analogiczne unormowanie, stanowiąc, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oznacza to w rezultacie, że w wyniku skargi wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję administracyjną, prawidłowość tego rozstrzygnięcia będzie przedmiotem rozpoznania sądu nie tylko pod względem zasadności podniesionych w skardze zarzutów, także pod względem ewentualnego istnienia przesłanek przewidzianych w nadzwyczajnych trybach postępowań administracyjnych zmierzających do wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, a mogących mieć znaczenia dla prawidłowości kwestionowanej skargą decyzji, a zatem właśnie "w granicach danej sprawy". W związku z tym nie może zostać uznane za dopuszczalne wszczynanie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, także w oparciu o przepis art. 155 k.p.a., w sytuacji, gdy na rozstrzygnięcie ostateczne jest skutecznie wniesiona skarga do sądu administracyjnego, ponieważ prowadziłoby to niejako do dublowania, uruchomionego już skargą do sądu administracyjnego, postępowania zmierzającego do weryfikacji
ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto, jeśli sąd administracyjny, uwzględniłby skargę i uznał tym samym kwestionowaną decyzję za wadliwą, to w razie dokonania przez organ administracji wcześniejszej zmiany tej decyzji, rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 155 k.p.a. byłoby również wadliwe i podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego, na zasadzie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., tj. z uwagi na to, że zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, które polegałoby właśnie na tym, że zmianie podlegałaby decyzja wadliwa.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].2007r. Nr [...][...] S.A. w [...] domagała się uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...], jak również zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzucała mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 1 k.p.a., art. 155 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 155 k.p.a. umożliwiające zmianę niekorzystnej dla niej decyzji, a także z uwagi na zawisłość przed sądem administracyjnym postępowania ze skargi kwestionującej samą zasadność naliczenia opłaty dodatkowej.
Polemizując z zasadniczymi motywami zaskarżonej decyzji [...] S.A. w [...] wskazywała, że chociaż art. 155 k.p.a. mówi o decyzji ostatecznej, to w tym przypadku decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].2005r. nie może być rozpatrywana w oderwaniu od poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Jak bowiem wskazano w wyroku NSA z dnia 15.07. 1998 r. II SA 730/98, z legalnej definicji decyzji ostatecznej wynika, że jest to "nie tylko decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej". W niniejszym przypadku, z decyzji organu drugiej instancji, jeśli jest ona rozpatrywana w całkowitym oderwaniu od decyzji zapadłej w pierwszej instancji, nic tak naprawdę nie wynika. Jakiekolwiek pojęcie o sprawie dać może dopiero zaznajomienie się z treścią obu tych decyzji, wówczas bowiem można dopiero stwierdzić, jakie obowiązki rodzi ona dla swego adresata. Jeśli nawet zatem skarżąca literalnie wnosiła o zmianę decyzji pierwszej instancji, to przyjąć należało, że chce on uzyskać zmianę niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, które wynika z dwóch decyzji łącznie - zarówno tej pierwszoinstancyjnej, jak również drugiej instancji. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości organów administracyjnych co do treści wniosku, winny one były, w zgodzie z art. 7 oraz 8 k.p.a., podjąć starania w celu ustalenia żądania skarżącej. Uznać rację tego wywodu trzeba tym bardziej, że Prezydent Miasta [...] był jak najbardziej władny dokonać odpowiedniej zmiany decyzji Kolegium (por. uchwała NSA z dnia 19 czerwca 1996 r, FPK 2/96, ONSA 1996/3/104; uchwała NSA z dnia 01 czerwca 1998 r., OPK 9/98, ONSA 1998/4/116).
Nie można również podzielić poglądów Kolegium, jakoby art. 155 k.p.a. dotyczył wyłącznie tych rozstrzygnięć administracyjnych, które są "prawidłowe i nie naruszają obowiązujących przepisów". Takiej przesłanki bowiem art. 155 k.p.a. nie przewiduje. Trudno także wyinterpretować ją z przedmiotowego przepisu jako "przesłankę niepisaną", która co prawda w wyraźny sposób nie została w nim wskazana, ale wynika pośrednio z jego sensu i brzmienia. Organ administracyjny może dokonać zmiany decyzji, bowiem zawisłe przed sądem administracyjnym postępowanie nie stoi temu w żaden sposób na przeszkodzie. Jeśli bowiem taka zmiana decyzji zostanie dokonana, wówczas to właśnie postępowanie sądowoadministracyjne zostanie
pozbawione przedmiotu, co spowoduje konieczność jego stosownego do takiej sytuacji zakończenia. Brak racjonalnych powodów dla przyznania postępowaniu przed sądem administracyjnym tak dalece idącego priorytetu, by jego zawisłość skutkowała absolutną koniecznością doprowadzenia go do końca ( tj. wydania orzeczenia normującego kwestię w sposób merytoryczny ), nawet wbrew woli stron tego postępowania oraz kompetencji organu administracyjnego ustalonej w art. 155 k.p.a. Ponadto trudno mówić o tożsamości przedmiotu rozpoznania w sprawie dotyczącej zasadności naliczenia opłaty dodatkowej, oraz w sprawie o zmianę tego niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Oba te postępowania mają bowiem różny charakter ( jedno jest postępowaniem zwykłym, drugie nadzwyczajnym), jak również inne cele (w pierwszym przypadku chodzi o podważenie zasadności rozstrzygnięcia administracyjnego, w drugim natomiast, wynikłym z ostrożności, o zmianę tego rozstrzygnięcia, bez zajmowania się kwestią jego zasadności ).
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnosiło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazywało dodatkowo na brak podstaw do ustalania w postępowaniu odwoławczym, które rozstrzygnięcie ma być przedmiotem zmiany w sytuacji, gdy złożone przez stronę będącą profesjonalistą w zakresie działalności prawniczej podanie czyniło zadość wymogom z art. 63 § 2 k.p.a. , zaś zgłoszone w nim żądanie było dla organu wiążące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,póz. 1270 z późn. zm.-oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uwzględnić, aczkolwiek z innych niż podawane w niej przyczyny.
Zgodnie z treścią art. 16 §1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.
Powołana wyżej regulacja zawiera w zdaniu pierwszym definicję decyzji ostatecznych, zaś w zdaniu drugim ustanawia zasadę ogólną trwałości takich decyzji. Decyzje ostateczne to w rozumieniu kodeksu decyzje, od których nie służy odwołanie, a zatem te decyzje, które nie mogą być weryfikowane w administracyjnym toku instancji. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin do złożenia odwołania i nie został przywrócony w
przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzję wydawaną w jednoinstancyjnym postępowaniu, ostateczną z mocy wyraźnego przepisu prawa procesowego ( art. 127§ 3 k.p.a., art. 160 § 5 k.p.a. ) oraz innych szczególnych przepisów ustawowych.
Stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Z wykładni gramatycznej powyższego przepisu wynikają przesłanki możliwości uchylenia lub zmiany decyzji oraz wymóg ich łącznego spełnienia.
Przepis art. 155 k.p.a. dotyczy decyzji ostatecznych prawidłowych oraz niedotkniętych wadami kwalifikowanymi . Zgodnie z trafnym poglądem wyrażonym w wyroku SN z dnia 6.01.1999r., III RN 101/98 ( OSNAPiUS 1999, nr 20, póz. 637 ) uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.). Przyjmuje się też słusznie, że art. 155 k.p.a. nie tworzy dla stron prawa do trzeciej instancji odwoławczej (tak niepublikowane wyroki NSA z dnia 13 grudnia 1996 r., III SA 1212/95 i z dnia 15 listopada 1996 r, III SA 1110/95, powołane w komentarzu do art. 154 k.p.a. - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).
Uwzględnienie wykładni gramatycznej art. 155 k.p.a. oraz reguły interpretacyjnej zawartej w art. 16 § 1 k.p.a. zdanie drugie, nakazuje uznać, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, co stanowi nową, odrębną sprawę administracyjną. Zgodny z tym podejściem charakter decyzji podejmowanej w trybie art. 155 w związku z art. 154 § 2 k.p.a. określony został w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 15.12.1984 r., III AZP 8/83 ( OSNCP 1985, nr 10, póz. 143), gdzie wskazano, że wymieniona w tych przepisach instytucja prawna przewiduje możliwość uchylenia lub zmiany decyzji poza postępowaniem odwoławczym, w trybie odrębnym, a decyzja podjęta między innymi na podstawie art. 155 k.p.a. jest decyzją nową, wydaną w nowej sprawie - w pierwszej instancji, stąd przysługuje od niej odwołanie, tak jak od każdej innej decyzji.
Zarówno w doktrynie , jak i orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że trybowi z art. 155 k.p.a. podlegają nie tylko decyzje uprawniające, lecz także decyzje zobowiązujące, które prowadzą do powstania swoistych materialnoprawnych uprawnień odnośnie wykonania ciążącego na stronie obowiązku w rozmiarach określonych przez to orzeczenie, nie zaś według normy wyższej, jak również, że "nowa" decyzja wydawana w tym trybie ma charakter decyzji uznaniowej, na co wskazuje użyte w komentowanym przepisie wyrażenie modalne "może" ( tak komentarz do art. 155 k.p.a. - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II., oraz tam powołana literatura i orzecznictwo).
Przy rozbieżności zapatrywań orzecznictwa na dopuszczalność wszczęcia z urzędu postępowania w trybie art. 155 k.p.a., tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie uznaje się jednak zgodnie, że przedmiotowe postępowanie wszczynane jest na wniosek ( por. komentarz do art. 155 k.p.a. - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II., oraz tam przytoczone orzecznictwo.).
Oparcie postępowania w konkretnym wypadku na zasadzie skargowości powoduje
szereg następstw. W szczególności, przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza wówczas żądanie strony i podane przez nią okoliczności faktyczne. Organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany żądania strony lub jego kwalifikacji prawnej, które należy oceniać na podstawie treści wniesionego przez nią pisma ( por. wyrok NSA z 11.06.1990r. l SA 367/90, ONSA 1990, Nr 2-3, póz. 47 ). Jak wskazano słusznie w wyroku NSA z 17.09.1992r. III SA 949/92 ( KPA z orzecznictwem NSA, SN i TK pod red. R. Hausera, W-wa 1995 , str. 154 ):" O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony " Podzielić należy także poglądy prezentowane w wyrok NSA z dnia 4.04.2006r. l OSK 1148/05 ( zam. zb. LEX nr 209133 ), w myśl których - " Artykuł 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa."
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych. Słusznie wskazuje się w doktrynie, że system ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, zaś naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ( tak komentarz do art. 154 k.p.a. B. Adamiak. J. Borkowskie, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2005, str. 687).
Poza szerszymi rozważaniami pozostają kwestie zbiegu takich nadzwyczajnych postępowań administracyjnych należących do rożnych trybów, jako niedotyczące stanu faktycznego niniejszej sprawy. Z uwagi na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzuty skargi wymaga natomiast rozważania kwestia wpływu nadzwyczajnej zewnętrznej kontroli aktów administracyjnych w wypadku złożenia skargi do sadu administracyjnego na ostateczną decyzję , której dotyczy wniosek strony o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a.
W tym zakresie należy wskazać, że ustawa z dnia 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, póz. 368 ze zmianami ), uchylona z dniem 1.01.2004r. , ustanowiła zakaz wniesienia skargi w wypadku, gdy w sprawie toczyło się postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu lub czynności, która w tej sytuacji podlegała odrzuceniu na postawie art. 27 ust. 2 w związku z art. 35 ust. 4. W okresie obowiązywania tej ustawy brak było przepisu normującego kwestię dopuszczalności wszczęcia przez organ administracji publicznej i prowadzenia po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego postępowania w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub wznowienia postępowania. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmowano, że wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, (por. np. A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. J. Borkowskiego, Warszawa 1989, s. 333; L. Żukowski, glosa do wyroku NSA z dnia 7 stycznia 1999 r., II SA/Gd 1353/98, OSP 2000, z. 5, s. 265-270; T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne..., s. 180; B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 273 i 274, a także uchwała NSA z dnia 27.06. 2000 r., FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, s. 130 i 131).
Regulacja ustanawiające zakaz wniesienia skargi w przypadku, gdy w sprawie toczyło się postępowanie administracyjne w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu lub czynności, uległa zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z treścią art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Stosownie do art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zawieszenie postępowania sądowego następuje z urzędu, zaś podjęcie zawieszonego postępowania następuje zgodnie z zasadami z art. 128 § 1 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że sąd podejmie zawieszone postępowanie z urzędu, gdy ustaną przyczyny zawieszenia, a więc gdy w sprawie, w której zawieszono postępowanie sądowe, zostanie zakończone postępowanie administracyjne, a w wypadku zaskarżenia aktu wydanego w tym postępowaniu do sądu administracyjnego - postępowanie sądowoadministracyjne. Przedmiotem podjętego postępowania będzie zaskarżony akt. Jeżeli natomiast w wyniku postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 56, dojdzie do uchylenia lub zmiany tego aktu, sąd administracyjny, umorzy podjęte postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznając za trafne argumenty doktryny i orzecznictwa przytaczane w uzasadnieniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, co przyczyn niedopuszczalności równoległego prowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a. po wniesieniu skargi, nie podziela jednak poglądów, w myśl których wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w trybie art. 155 k.p.a. W tym zakresie uwzględnia, że brak przepisu wprowadzającego zakaz wszczęcia takiego postępowania. Uprawnienia organów administracji publicznej do rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej wynikają z prawa materialnego, natomiast postępowanie przed tymi organami w sprawach należących do ich właściwości regulują w myśl art. 1 pkt 1 k.p.a. W postępowaniu, w trybie art. 155 k.p.a. jako odrębnym od zakończonego decyzją ostateczną stosuje się od ogólne zasady k.p.a., w tym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. To właśnie instytucja prawna zawieszenia postępowania służy jego wstrzymaniu z uwagi na wystąpienia czasowych przeszkód w wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia, zaś istnieją wszelkie podstawy do przyjęcia, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od wyniku w wyniku zewnętrznej kontroli sądowej, która ma za przedmiot zbadanie legalności aktu administracyjnego, przy czym fakt wniesienia skargi zwalnia od podejmowania przez organ czynności przewidzianych w art. 100 § 1 k.p.a. Zakończenie postępowania sądowego stanowi podstawę podjęcia postępowania administracyjnego ( art. 97 § 2 k.p.a. ), zaś jego dalszy bieg zależy od wydanego w postępowaniu sądowym orzeczenia. Jeżeli postępowanie sądowe zostało zakończone nie wyrokiem, a postanowieniem o ocuceniu skargi lub jego umorzeniu - nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania trybie art. 155 k.p.a., podobnie jak w sytuacji oddalenia skargi. O ile w sprawie zapadł wyrok eliminujący ostateczną decyzję z obrotu prawnego, postępowanie wszczęte na podstawie art. 155 k.p.a. staje się bezprzedmiotowe i jako takie winno zostać umorzone na podstawie art. 105 §1 k.p.a.
Prezentowana wyżej wykładnia i stosowanie obowiązujących przepisów uwzględnia je jako system spójny , ma na uwadze przedmiot oraz z nim związaną specyfikę postępowań prowadzonych przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne, nie narusza zasady trwałości decyzji ostatecznych, które korzystają z domniemania ich zgodności z prawem, a także wymogu zapewnienia stronom prawa do sądu, nie pozbawiając ich nadto możliwości poszukiwania ochrony na drodze postępowania administracyjnego. Nieuwzględnienie w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesłanek zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub
wznowienia postępowania prowadzi do wadliwości wydanego w takich warunkach wyroku. Natomiast odstąpienie przez organ od zawieszenia postępowania wszczętego na wniosek strony w trybie art. 155 k.p.a. po wniesieniu skargi, jest uchybieniem, którego waga zależy od rodzaju wydanego w postępowaniu sądowoadministracyjnym orzeczenia.
Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy uznać, że pomimo bezzasadności zarzutów skargi tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo.
Błędnie uznaje organ drugiej instancji, że uprzednie złożenie skargi na wydaną w postępowaniu rozpoznawczym ostateczną decyzję, co do zasady wyklucza wszczęcie dotyczącego tej decyzji postępowania w trybie art. 155 k.p.a, które jako niedopuszczalne podlega umorzeniu na podstawie art. 105 §1 k.p.a. W takiej bowiem sytuacji postępowanie administracyjne należałoby zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe stwierdzenie w sprawie niniejszej jest tym bardziej nieuzasadnione, że organ odwoławczy nie czyni własnych ustaleń odnośnie daty złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ostateczną administracyjną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].2005r. Nr Kol. [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2004r. Nr [...]. Z dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika natomiast, że wcześniej wszczęto przedmiotowe postępowanie administracyjne w trybie art. 155 k.p.a. Nastąpiło to bowiem na wniosek złożony dnia [...].2005r., zaś skargę wniesiono w dniu [...].2005r. W aktach administracyjnych brak dowodów dotyczących daty złożenia skargi.
Wyżej wskazane uchybienia przepisom art. 7 k.p.a, 77 k.p.a oraz 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i 105 § 1 k.p.a. mają jednak w stanie faktycznym sprawy znaczenie drugorzędne . Do takiego stwierdzenia upoważnia okoliczność, że złożony przez stronę wniosek z dnia [...] 2005r. ( datowany [...] .2005r.) zawiera żądanie zmiany decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .2004r. Nr [...], która nie jest decyzją ostateczną. Ostateczną decyzją kończącą postępowanie administracyjne rozstrzygnięciem co do istoty jest decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].2005r. Nr [...] Powyższe dostrzega słusznie organ drugiej instancji, wskazując także trafnie, że złożone w sprawie niniejszej podanie nie zawierało braków w zakresie żądania, albo wewnętrznych sprzeczności pomiędzy tymże, a jego uzasadnieniem. Nie zachodziły zatem przesłanki do stosowania w tym zakresie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 63 §1-2 k.p.a. w ramach, którego można było dokonać pouczeń trybie art. 9 k.p.a. Zgodne z wolą strony określenie przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego wyznaczonego przez zgłoszone żądanie potwierdza stanowisko Spółki już po wyjaśnieniu kwestii skuteczności jej reprezentacji w związku z decyzja kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].2006r. Nr [...], w tym wnioski i zarzuty odwołania od decyzji
Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2006r. Nr [...]. Prowadzone w oderwaniu od dyrektyw wynikających z zasady skargowości zarzuty skargi są bezzasadne. Naruszenie prawa przez organ drugiej instancji polega w tym wypadku na wydaniu rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem niespełnienie jednej z przesłanek do stosowania art. 155 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na wniosek strony stanowi podstawę merytorycznego orzekania o jego bezzasadności, a nie wydania formalnego orzeczenia z art. 105 §1 k.p.a. Wskazane naruszenie prawa ma istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi skutki powagę rzeczy osądzonej, które ustalane są na podstawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że tak zaskarżona, jak i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt " c " p.p.s.a., zaś rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie eliminacja wytkniętych uchybień oraz wydanie stosownego rozstrzygnięcia wniewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.
W sprawie nie podnoszono okoliczności dotyczących wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Nie stwierdzając w ramach kontroli z urzędu ich wystąpienia, kwestie te przy braku zarzutów pozostawia się poza szerszymi rozważaniami.
O kosztach postępowania sądowadministracyjnego orzeczono jak w pkt II. Sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło