II SA/Kr 431/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi Z. J. na decyzję Wojewody z dnia 2 lutego 2015 r. nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sygn. akt II SA/Kr 431/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 29 maja 2015 r. wniosku Z. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi Z. J. na decyzję Wojewody z dnia 2 lutego 2015 r. nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego Z. J. od kosztów sądowych. W dniu 16 marca 2015 r. Z. J. wniósł za pośrednictwem Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, na decyzję Wojewody z dnia 2 lutego 2015 r. nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych. W skardze zawarto wniosek o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia 20 sierpnia 2014 r. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że wydanie zaskarżonych decyzji prowadzi do możliwości rozpoczęcia przez inwestora realizacji projektowanej inwestycji, a tym samym istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu wskutek zmniejszenia wartości należącej do niego nieruchomości. |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: | |Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. | |270 - zwanej dalej p.p.s.a.) wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. | |61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, jeżeli zachodzi | |niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3| |p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na | |skutek uwzględnienia skargi, akt ten zostanie wzruszony. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że wniesienie skargi nie| |pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją | |przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed| |sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i n.). Wniosek skarżącego o wstrzymanie zmierza więc do zastosowania przez | |sąd wyjątkowej instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji lub postanowienia. | |Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, to wnioskodawca | |zobowiązany jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na | |okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., l FSK 983/08,| |postanowienie NSA z 2 kwietnia 2008 r., l OZ 210/08). Strona powinna zatem we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub postanowienia| |w sposób przekonujący przedstawić okoliczności świadczące o tym, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., faktycznie | |zaistnieją oraz wskazać na konkretne przyczyny uzasadniające możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z | |przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a.. Na aprobatę zasługuje także teza sformułowana przez Naczelny Sąd Administracyjny w | |postanowieniu z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11 (Lex Omega nr 948885), iż "W interesie strony leży takie sformułowanie | |wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń| |w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej | |decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich | |informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę." | |Dlatego nie spełnia funkcji uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego powołanie się na | |przesłankę ustawową niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. | |Skarżący powinien wskazać we wniosku konkretny stan faktyczny oraz materiał dowodowy na jego poparcie. Wnosząc o wstrzymanie wykonania | |zaskarżonej decyzji wnioskodawca powinien nie tylko powołać stosowne przesłanki, które wskazał ustawodawca jako umożliwiające | |wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd, ale również powinien te przesłanki uprawdopodobnić. | |W przedmiotowej sprawie skarżący wskazał, że "wydanie zaskarżonych decyzji prowadzi do możliwości rozpoczęcia przez inwestora | |realizacji projektowanej inwestycji, a tym samym istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w tym | |wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu wskutek zmniejszenia wartości należącej do niego nieruchomości." | | | |Skarżący nie podał, na czym, w jego ocenie, miałyby polegać trudne do odwrócenia skutki wykonania zaskarżonej decyzji, nie sprecyzował | |ani też nie przybliżył, jaką szkodę poniósłby w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Dla wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu | |administracyjnego decyzji nie wystarczy okoliczność, że zaskarżona decyzja będzie miała pewne konsekwencje w postaci zmiany dotychczas | |istniejącego stanu. | |Ponadto należy wyjaśnić, że ustawodawca w żaden sposób nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z | |prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o | |wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie | |lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Sama potencjalna | |możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji nie stanowi przesłanki wstrzymania jej wykonania. | Należy ponadto zważyć, ze w orzecznictwie NSA podkreśla się, że prawo zabudowy (art. 4 Prawa budowlanego) jest prawem podmiotowym każdego, kto posiada prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w rozumieniu art.3 pkt 11 Prawa budowlanego). Zdaniem NSA prawo zabudowy stanowiąc realizację konstytucyjnej zasady ochrony własności podlega szczególnej ochronie. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie (tj. wprowadzone przez prawo budowlane ograniczenia praw rzeczowych właściciela gruntu) muszą być podyktowane koniecznością ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu – np. bezpieczeństwa, zapewnienia odpowiednich warunków zdrowotnych i higienicznych, ochrony środowiska. Powoduje to, iż w każdym przypadku zarówno sama ingerencja w omawiane prawo jak i zakres tej ingerencji musi być usprawiedliwiony dobrem ogółu. (por. A.Skoczylas: "Wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonalności pozwolenia na budowę w świetle orzecznictwa NSA", w: Administracja, 2006r., nr 2, s.24-25) Należy stwierdzić, iż wykonanie decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych w zasadzie nie powoduje trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy przede wszystkim inwestora, a jedynie w niektórych przypadkach może odnosić się także do innych podmiotów. "Kontynuowanie prowadzonych przez inwestora prac budowlanych, zanim sąd rozstrzygnie wniesioną przez sąsiada skargę na decyzję o pozwoleniu na budowę, odbywa się wyłącznie ryzyko inwestora, który musi być świadomy, że niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie spowoduje konieczność poniesienia kosztów związanych z rozbiórką wznoszonego obiektu budowlanego." - postanowienie NSA z dnia 3.03.2005r., sygn. akt II OZ 22/05 W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, wnioskodawca nie uprawdopodobnił wystąpienia po jego stronie żadnej z przesłanek z art. 61 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na które się powołuje. Jak wskazano wyżej realizacja wolności zabudowy nie powoduje trudnych do odwrócenia skutków, a nadto w całości ponosi je inwestor, a nie wnioskodawca. Podsumowując należy stwierdzić, że podmiotowi korzystającemu z wolnościowego prawa zabudowy należy zapewnić realny system gwarancji przed nieuzasadnioną ingerencją innych podmiotów w tą wolność. (zob. W.Jakimowicz: "Konstrukcja i istota wolnościowego prawa zabudowy", publ. w: Samorząd Terytorialny, 2005r., nr 6, s.59) Jeżeli więc, zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę/wykonanie robót budowlanych stanowi realizację "prawa zabudowy" (art. 4 Prawa budowlanego) to należy uznać, iż wstrzymanie wykonania takiej decyzji musi być zawsze traktowane jako rozwiązanie wyjątkowe i może dotyczyć tylko tych przypadków, w których rzeczywiście zachodzi prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na względzie, skoro skarżący, na którym spoczywał ciężar uprawdopodobnienia przesłanek do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie uprawdopodobnił, że takie podstawy zachodzą, dlatego na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Sygn. akt II SA/Kr 431/15 UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia 2 lutego 2015 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych skarżący Z. J. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. oddalił ww. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący złożył w terminie sprzeciw, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów postępowania. Zarzucił, że ma 8... lat, jest ciężko chory i nie jest w stanie ponieść kosztów procesu bez uszczerbku na jego zdrowiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującym w niniejszej sprawie (w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) brzmieniem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. J.. Ich miesięczny dochód wynosi 3.340 zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości 1.758 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny w kwocie 208,17 zł) i emerytura jego żony w wysokości 1.582 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 150 m². Strona nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. J. podniósł, iż jest inwalidą [...] grupy z ogólnego stanu zdrowia. Przeszedł dwa zawały serca. Często przebywa w szpitalu i ponosi duże koszty zakupu leków. Ponadto pokrywa koszty utrzymania domu. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację osobistą (w tym wiek i stan zdrowia) oraz finansową skarżącego należy stwierdzić, że poniesienie kosztów sądowych (na tym etapie uiszczenie wymaganego wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł) nie byłoby, zdaniem Sądu, możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. W ocenie Sądu skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego, aktualnie wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych dochodów skarżącego pochodzących jedynie z emerytury, fakt, iż wnioskodawca jest osobą w zaawansowanym wieku, schorowaną, ponoszącą wydatki na utrzymanie domu - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199 tej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie przepisu art. 243 § 1, art. 244 §1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na marginesie Sąd wskazuje, że pod sygn. II SA/Kr 414/15 została zarejestrowana - opłacona wpisem w kwocie 500 zł - tożsama co do treści skargi w niniejszej sprawie skarga żony skarżącego B. J. (z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe).