II SA/Kr 433/17

WyrokWSA w Krakowie2017-06-19

Skład orzekający: Mirosław Bator, Paweł Darmoń, Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej oraz sąd są związane oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu sądu administracyjnego, jeśli nie nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej oraz sąd są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, zgodnie z art. 153 P.p.s.a. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która czyni pogląd prawny nieaktualnym. W niniejszej sprawie, pomimo przedłożenia nowego projektu budowlanego zamiennego, nie nastąpiła taka zmiana, która pozwoliłaby na odstąpienie od wcześniejszej oceny sądu, że realizowany obiekt jest zupełnie innym budynkiem niż ten objęty pozwoleniem na budowę, co uzasadnia prowadzenie postępowania w trybie dotyczącym samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego), a nie postępowania naprawczego w zakresie istotnych odstępstw od projektu (art. 50-51 Prawa budowlanego). W konsekwencji, postępowanie w przedmiocie istotnych odstępstw stało się bezprzedmiotowe i zasadnie zostało umorzone.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego rozbudowy i nadbudowy budynku warsztatu samochodowego. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w świetle wcześniejszego wyroku WSA, który stwierdził, że realizowany obiekt jest zupełnie innym budynkiem niż ten objęty pozwoleniem na budowę, co uzasadnia prowadzenie postępowania w trybie dotyczącym samowoli budowlanej. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Strony skarżące zarzuciły naruszenie art. 105 K.p.a. i art. 153 P.p.s.a., twierdząc, że przedłożenie nowego projektu budowlanego zamiennego po wyroku WSA stanowi istotną zmianę stanu faktycznego, a organ nie jest związany wcześniejszą oceną sądu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Mariusz Kotulski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W.R. i M.M. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 11 stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego skargę oddala. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powiat [...] decyzją z dnia 19 września 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego polegającego na rozbudowie i nadbudowie będącego w budowie budynku warsztatu samochodowego z częścią biurową i magazynową zlokalizowanego w K. przy ul. [...] na działce nr [...] obr. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt: II SA/Kr 1296/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zapadłą w przedmiotowej sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 sierpnia 2013 r., nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego w budowie, realizowanego jako budynek warsztatu samochodowego (diagnostyka) z częścią biurową i magazynową wraz z wewnętrznymi instalacjami, zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...], przy ul. [...] w K., wykonywanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 20 lutego 2007 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę, wobec braku wypełnienia przez inwestorów obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat [...] z dnia 26 listopada 2010 r., zreformowaną decyzją [...]WINB w K. z dnia 16 stycznia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 marca 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że trzeba zwrócić uwagę na zasadniczą odmienność budynku objętego pierwotnym pozwoleniem na budowę z 2007 r. i budynku realizowanego przez inwestorów, objętego zamiennym projektem budowlanym. W ocenie Sądu przedmiotowy budynek, realizowany w K. przy ul. [...], na działce nr [...], obr [...] jest zupełnie innym budynkiem niż budynek objęty pozwoleniem na budowę z 2007 r., a inwestorzy nie legitymują się stosowną decyzją o pozwoleniu na budowę obejmującą swym zakresem noworealizowaną inwestycję. Wobec powyższego organ uznał, że prowadzenie przez postępowania administracyjnego w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegającego na rozbudowie i nadbudowie, będącego w budowie budynku warsztatu samochodowego z częścią biurową i magazynową, zlokalizowanego w K., przy ul. [...], na działce nr [...], obr. [...], wobec potwierdzonego przez WSA w Krakowie faktu realizowania przez inwestorów innego obiektu, budynku na który wymagana jest odrębna decyzja o pozwoleniu na budowę, jest bezprzedmiotowe. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M. M. i W. R. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 105 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, art. 153 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ pozostaje związany wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1296/13 oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 51 ust. 4 w związku z art. 5-1 ust. l pkt 3 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. decyzją z dnia 11 stycznia 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podniósł, że podstawą zaskarżonej decyzji był art. 105 § 1 K.p.a. zgodnie z którym jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powyższy przepis kładzie nacisk na bezprzedmiotowość rozumianą jako brak przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., a jego bezpośrednim celem - wiążące ustalenie konsekwencji norm prawa materialnego, w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej, przez organ administracji publicznej w formie decyzji. Zatem przedmiotem postępowania administracyjnego jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeśli sprawa, która podlegała rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego, albo utraciła go już w toku postępowania. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W wyroku z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1296/13 WSA w Krakowie wskazał, że przedmiotowy budynek jest zupełnie innym budynkiem niż budynek objęty pozwoleniem na budowę z 2007 r., a inwestorzy nie legitymują się pozwoleniem na budowę realizowanego przez nich obiektu budowlanego właściwym trybem dalszego postępowania będzie tryb z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane również dającego inwestorom możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu po spełnieniu wymaganych przesłanek. Przepis art. 48 ust. 2 wskazuje przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, tj. określa sytuacje, kiedy możliwe jest odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. l). Legalizacja jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy budowa jest zgodna z określonymi w odpowiednich aktach zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Znowelizowane brzmienie ust. 2 pkt 1 uwzględnia postanowienia nowej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie dotyczącym zasad uzgadniania planowanej inwestycji z wymogami gospodarowania przestrzennego w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Biorąc pod uwagę powyższe zasadnym jest prowadzenie przez PINB postępowania w sprawie obiektu budowlanego będącego w budowie znajdującego się na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] , w trybie, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Organ I instancji wszczął w tym zakresie odrębne postępowanie pod znakiem: [...]. Zatem koniecznym jest zakończenie niniejszego postępowania w sposób przewidziany kodeksem postępowania administracyjnego tj. poprzez wydanie decyzji. Sprawa budowy budynku warsztatu samochodowego z częścią biurową i magazynową przy ul. [...] w K. prowadzona w sposób istotnie odbiegający od warunków pozwolenia na budowę stała się bezprzedmiotowa, bowiem zrealizowane przez inwestorów roboty budowlane, w świetle poczynionych ustaleń organów nadzoru budowlanego oraz wytycznych zawartych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1296/13 nie stanowią istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków pozwolenia na budowę, ale budowę nowego obiektu budowlanego. Skoro brak jest możliwości podjęcia przez organ nadzoru budowlanego władczego rozstrzygnięcia z uwagi na bezprzedmiotowość sprawy koniecznym jest jej umorzenie (art. 105 K.p.a.). Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli W. R. i M. M. zarzucając naruszenie: 1/ art. 105 § 1 K.p.a. przez umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, w związku z innym - później wszczętym postępowaniem, w sytuacji gdy zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej i powinna ona zostać rozpoznana w ramach jednego, pierwotnie wszczętego postępowania po całkowitym zgromadzeniu i rozpoznaniu materiału dowodowego, gdyż a/ dotyczy ona tych samych stron postępowania, b/ konieczność jego przeprowadzenia wynika z tego samego zdarzenia prawnego (tych samych okoliczności, tj. wykonania robót budowlanych na tej samej nieruchomości, których przedmiot i zakres jest taki sam od początku trwania niniejszego postępowania) - a prowadzenie dwóch odrębnych postępowań w tej samej sprawie nie tylko jest niecelowe, lecz również wprowadza w błąd strony postępowania, co przekłada się na możliwość obrony ich praw; c/ w ramach tego postępowania wydano uprzednio decyzje, które są ostateczne i prawomocne i wywołują nieodwracalne skutki prawne np. decyzja nakładająca obowiązek dostarczenia projektu budowlanego zamiennego, która skutkowała prawomocnym uchyleniem decyzji o pozwoleniu na budowę, co tym bardziej przemawia za koniecznością merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy; 2/ art. 153 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że PINB pozostaje związany wyrokiem WSA w Krakowie z 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1296/13, w sytuacji, gdy zmieniły się istotnie okoliczności sprawy już po wydaniu tego wyroku polegające na przedłożeniu w PINB innego niż zakwestionowany przez Sąd projektu budowlanego zamiennego pn. "dokończenie budowy budynku warsztatu samochodowego (diagnostyka)", który obejmuje wyłącznie roboty faktycznie zrealizowane oraz konieczne do wykonania, a pogląd WSA łączył się ściśle z poprzednim (już nieaktualnym) projektem zamiennym dotyczącym budynku mieszkalnego, który nigdy faktycznie nie był realizowany i w związku z tym nie może wywoływać żadnych skutków, gdyż postępowanie organów nadzoru budowlanego może dotyczyć wyłącznie robót budowlanych faktycznie wykonanych, które w niniejszej sprawie mają wyłącznie charakter istotnego odstępstwa, do którego stosuje się przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego; 3/ art. 51 ust. 4 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy inwestor przedłożył w PINB projekt zamienny pn. "dokończenie budowy budynku warsztatu samochodowego (diagnostyka)" obejmujący te roboty budowlane, które nie były objęte decyzją o pozwoleniu na budowę i mają charakter tzw. istotnego odstępstwa, o jakim mowa w art. 36a Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że PINB aktualnie nie jest już związany uzasadnieniem wyroku WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1296/13, albowiem treść tego uzasadnienia i wyrażony w nim pogląd odnosił się ściśle do uprzednio przedłożonego w PINB projektu budynku mieszkalnego czterokondygnacyjnego, a projekt ten już nie jest aktualny. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji umarzającej postępowanie prowadzone w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. W ocenie organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż zgodnie z wytycznymi sądu, który uchylił decyzję jaka w sprawie została wydana poprzednio (nakaz rozbiórki), postępowanie należy prowadzić nie w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane (dalej; ustawa), ale wobec faktu że w istocie realizowany był inny obiekt niż będący przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę, należy prowadzić postępowanie w trybie art. 48 ustawy – które to postępowanie zostało wszczęte, czyniąc bezprzedmiotowym postępowanie prowadzone dotychczas. Zdaniem strony skarżącej, fakt, iż po wydaniu wyroku przez sąd, strona przedstawiła organowi projekt budowlany zamienny - na obiekt będący przedmiotem pierwotnego pozwolenia na budowę, stanowi nową okoliczność, która ma ten skutek, że organ stanowiskiem sądu nie jest związany a co za tym idzie postępowanie prowadzone w trybie art. 51 ustawy nie stało się bezprzedmiotowe i powinno być kontynuowane. Tytułem wstępu wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, LEX 44392, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009r. IISA/Ol 443/09). Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. I FSK 1082/15 sformułowana w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie stosowne przepisy. Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej decyzji podatkowej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie podatkowym i na sądzie, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Wbrew stanowisku skarżących organ (także sąd rozpoznający niniejszą sprawę) był związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 20114 r. II SA/Kr 1296/13. Nie nastąpiła bowiem zmiana stanu prawnego ani faktycznego. W wyroku tym sąd wyraźnie wskazuje, iż "w ocenie Sądu przedmiotowy budynek jest zupełnie innym budynkiem niż budynek objęty pozwoleniem na budowę z 2007 r., a inwestorzy nie legitymują się pozwoleniem na budowę realizowanego przez nich obiektu budowlanego właściwym trybem dalszego postępowania będzie tryb z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane również dającego inwestorom możliwość legalizacji przedmiotowego obiektu po spełnieniu wymaganych przesłanek. Przepis art. 48 ust. 2 wskazuje przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, tj. określa sytuacje, kiedy możliwe jest odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 1 )" Z zaleceń tych i wskazań wynika wyraźnie, że w ocenie sądu realizowany obiekt to nie obiekt tożsamy pod względem przeznaczenia i kubatury z obiektem na jaki inwestor uzyskał pozwolenie na budowę. Pod względem przeznaczenia i kubatury jest obiekt zupełnie różny. Nie można zatem uznać, iż jego legalizacja jest dopuszczalna w postępowaniu tzw. naprawczym, w którym legalizuje się ewentualne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego ale obiektu tożsamego z obiektem na którego pozwolenie na budowę uzyskano. W ocenie sądu właściwym trybem postępowania prowadzącym do legalizacji bądź nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu jest tryb regulowany przepisami art. 48 – 49, ustawy jako tryb stosowany do obiektów które nigdy pozwolenia na budowę nie uzyskały. Jak mowa wyżej, oceną tą jest związany także sąd rozpoznający sprawę aktualnie. Nie można dopatrzyć się zmiany stanu faktycznego w ewentualnym przedłożeniu przez skarżących już po wyroku zapadłym w sprawie SA/Kr 1296/13 nowego projektu budowlanego zamiennego, dotyczącego budynku o przeznaczeniu identycznym lub zbliżonym do projektu budowlanego na który uzyskano pozwolenie na budowę. Postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 50 – 51 ustawy nie dopuszcza dowolności w zakresie przedkładanych przez inwestora projektów budowlanych zamiennych. Istnieje w tym zakresie wyraźna regulacja. Zgodnie z art 51 ust 1 pkt 3 ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Z kolei przepis art. 51 ust 5 ustawy przesądza, iż w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. To prowadzący postępowania organ nadzoru budowlanego nakazuje inwestorowi sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego określając termin w jakim nakaz ten ma być wykonany. Czynność ta przybiera formę decyzji administracyjnej a sankcją nieprzedłożenia projektu budowlanego zamiennego w zakreślonym terminie jest nakaz rozbiórki obiektu. Przepisy nie dopuszczają możliwości złożenia następnego projektu budowlanego zamiennego, jeżeli pierwszy w ocenie organu nadzoru budowlanego nie spełnia warunków legalizacji obiektu i ten wydaje nakaz rozbiórki. Tym bardziej brak podstaw prawnych do akceptacji takiego zachowania, jeżeli nakaz rozbiórki został przez organ wydany a sąd rozpoznając skargę na tą decyzję uznaje, że organ prowadził postępowanie w niewłaściwym trybie. W sytuacji takiej organ nie ma legalnych możliwości wydania decyzji w trybie art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy, co z kolei warowało by prawną możliwość dla inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, ocenianego następnie przez organ i stanowiącego podstawę do zalegalizowania odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, która to legalizacja przybiera formę decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Nakaz rozbiórki zamyka ten etap postępowania legalizacyjnego i otworzyć go na nowo może jedynie wyrok sądu uchylający decyzję rozbiórkową (uznaną przez sąd za wadliwą) i nakazujący organowi prowadzenie postępowania naprawczego. Wyrok uchylający decyzję o nakazie rozbiórki i nakazujący organowi poprowadzić postepowanie w innym trybie nie otwiera dla organu (ani też dla inwestora) prawnych możliwości kontynuowania postępowania naprawczego. Złożenie więc przez inwestora nowego projektu budowlanego zamiennego jest bez jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla dalszego bytu postępowania. Na marginesie zauważyć należy, iż skarżący byli stroną postępowania w sprawie II SA/Kr 1296/13 i jeżeli nie zgadzali się z wyrokiem zapadłym w tym postępowaniu – także co do uzasadnienia, mieli możliwość skorzystać z możliwości skarżenia tego wyroku, z której to możliwości nie skorzystali. Nadmienić można także, iż jeżeli organ wydaje nakaz rozbiórki w postępowaniu naprawczym, bo inwestor nie przedłożył projektu budowlanego zamiennego (złożony projekt dotyczy innego obiektu niż ten, na którego uzyskano pozwolenie na budowę – w ocenie organu lub sądu nie jest zatem projektem zamiennym) bezwzględną sankcją tej sytuacji jest nakaz rozbiórki obiektu stanowiącego przedmiot postępowania legalizacyjnego. Prawna ocenia zaistniałej sytuacji jakiej dokonał sąd w sprawie II SA/Kr 1296/13 była dla inwestorów – skarżących korzystna, bo bezwzględny nakaz rozbiórki zastępowała możliwością legalizacji obiektu, po spełnieniu warunków o których mowa w przepisach art. 48 – 49 ustawy. Nie sposób także nie zauważyć, iż niewątpliwie skarżący nie mieli zamiaru realizowania obiektu, na który uzyskali pozwolenie na budowę. Świadczy o tym choćby ta okoliczność, że uzyskali wcześniej decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla obiektu mieszkalnego a nie warsztatu samochodowego. Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy właściwy organ wydaje wyłącznie na wyraźny wniosek inwestora tj. nie jest prawnie dopuszczalna sytuacja, że inwertor składa wniosek o ustalenie warunków zabudowy na obiekt o charakterze warsztatowym a organ ustala mu warunki zabudowy dla obiektu mieszkalnego. Prawnie nie jest istotnym na jakim etapie inwestor zmienił zamiar przeznaczenia a także wielkości obiektu na który miał pozwolenie na budowę ani co nim powodowało. Istotnym jest, że w postępowaniu naprawczym dążył do zalegalizowania obiektu zupełnie różnego od tego, na jaki uzyskał pozwolenie na budowę a okoliczność ta nie budzi wątpliwości. Sąd miał zatem wystarczające podstawy, by dokonać takiej właśnie kwalifikacji prawnej zaistniałej sytuacji a regulacja o której mowa wyżej tj. art. 153 p.p.s.a. nie pozwala tak organowi jak i sądowi rozpoznającemu sprawę ponownie, dokonać odmiennej oceny niż ta wyrażona w sprawie II SA/Kr 1296/13. Na koniec wskazać należy na wzajemną regulację przepisów art. 50 – 51 ustawy do art. 48 – 49 ustawy. Mianowicie zgodnie z art. 48 ust 1 pkt 1 ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis art. 50 ust 1 pkt 1 ustawy (regulujący kwestię przedmiotowego zakresu postępowania naprawczego) stanowi z kolei, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Zestawienie tych przepisów musi prowadzić do wniosku, że trybem naprawczym (art. 50 – 51 ustawy) objęte są wszystkie te przypadki, kiedy wykonano roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę a prace te nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Obydwa postępowania zmierzające do legalizacji bądź rozbiórki obiektów realizowanych nielegalnie, wszczyna się tak do obiektów już zrealizowanych jak i będących w trakcie realizacji. Z całą pewnością w przedmiotowej sprawie inwestorzy rywalizowali część obiektu budowlanego, bo tylko tak zakwalifikować można budowę kondygnacji, których pierwotny projekt budowlany nie obejmował. Od początku zatem, organ powinien prowadzić sprawę w trybie art. 48 - 49 ustawy, bo jak mowa wyżej realizowane roboty budowlane na które wymagane było pozwolenie na budowę nie były pracami budowlanymi odmiennymi, niż te o których mowa w tych właśnie przepisach (art. 48 – 49 ustawy) a podstawa do prowadzenia postępowania naprawczego istnieje jedynie wtedy, gdy zachodzi przypadek inny niż określony dyspozycją art. 48 tj. nie podlegający na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Okoliczność ta przemawia tym bardziej za słusznością wytycznych przekazanych w sprawie II SA/Kr 1296/13. Konkludując stwierdzić należy, iż organ wobec wiążących zaleceń sądu wydanych w sprawie II SA/Kr 1296/13 wszczął odrębną sprawę w przedmiocie samowoli budowlanej prowadzone według reguł o których mowa w art. 48 - 49 ustawy, wobec czego postępowanie prowadzone na podstawie art. 50 – 51 ustawy stało się bezprzedmiotowe. Decyzja umarzająca to postępowanie była zatem jak najbardziej zasadna a w jej wydaniu sąd nie dopatruje się jakichkolwiek uchybień. Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło