II SA/Kr 439/15
WyrokWSA w Krakowie2015-06-25
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Jacek Bursa, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka akcyjna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości od podmiotu dominowanego przez Skarb Państwa, ma prawo do przekształcenia tego prawa w prawo własności na podstawie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości?Ratio decidendi
Prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje osobom fizycznym i prawnym, które były użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 13 października 2005 r., z wyłączeniem nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym oraz spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym. Zakaz ten dotyczy również następców prawnych tych podmiotów. W związku z tym spółka akcyjna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego od podmiotu dominowanego przez Skarb Państwa, nie ma prawa do przekształcenia tego prawa w prawo własności.Stan faktyczny
Spółka akcyjna z siedzibą w B. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa w prawo własności. Prawo to pierwotnie przysługiwało przedsiębiorstwu państwowemu, które zostało przekształcone w spółkę akcyjną kontrolowaną przez Skarb Państwa. Następnie prawo użytkowania wieczystego zostało sprzedane spółce akcyjnej będącej stroną skargi. Organ odmówił przekształcenia, wskazując, że spółka jest następcą prawnym podmiotu dominowanego przez Skarb Państwa i nie przysługuje jej prawo do przekształcenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę spółki akcyjnej na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy odmowę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie WSA Jacek Bursa WSA Renata Czeluśniak Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "S" Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 21 października 2014 r., na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
(tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 83), po rozpatrzeniu wniosku [....] S.A. z siedzibą w B. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 1.1197 ha, obręb [....] , obj. [....] w prawo własności.
W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem ww. podmiotu z dnia 3 lipca 2014 r. (uzupełnionym 25 września 2014 r.).
Organ ustalił, że pierwotnie prawo użytkowania wieczystego działki nr [....] o pow. 2.8989 ha, obręb [....] na podstawie decyzji Wojewody [....] z 29 maja 2000 r. znak [....] , przysługiwało przedsiębiorstwu państwowemu "Zespół Uzdrowisk [....] " w K. , które aktem notarialnym z dnia [....] grudnia 1998 r. nr rep. [....] zostało skomercjalizowane i przekształcone w spółkę akcyjną, której jedynym akcjonariuszem stał się Skarb Państwa.
Następnie na mocy umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego z dnia 27 lipca 2006 r. Rep. A nr [....] spółka Zespół Uzdrowisk [....] S.A. w K. zbyła prawo użytkowania wieczystego działki nr [....] o pow. 1.1197 ha, obręb [....] na rzecz spółki pod firmą [....] S.A.
Na podstawie uchwały nr 6 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Zespół Uzdrowisk [....] S.A. podjętej w dniu 31 maja 2007 r. Rep. A nr [....] spółka ta przekształciła się w sp. z o.o. działającą pod firmą Uzdrowisko [....] . Przedmiotowa zmiana została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 29 czerwca 2007 r.
W dniu 30 marca 2010 r. większość udziałów w spółce nabyła od Skarbu Państwa spółka [....] S.A. z siedzibą w B. , stając się podmiotem dominującym wobec "[....] " sp. z o.o.
Z kolei w drodze umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego z dnia 1 września 2010 r. Rep. A nr [....] [....] S.A. sprzedała "[....] " S.A. z siedzibą w B. użytkowanie wieczyste ww. nieruchomości.
Organ przytoczył treść art. 1 ust. 1 i ust. 1b ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 4 pkt 14 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, w którym zdefiniowano pojęcie podmiotu dominującego. Wskazał, że w dniu 13 października 2005 r. Skarb Państwa pozostawał dominującym podmiotem spółki "Zespół Uzdrowisk [....] " S.A., co oznacza, że spółka należała do kategorii określonej w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy. Niezależnie zatem od późniejszych zmian użytkownika wieczystego, prawo użytkowania wieczystego nie może zostać przekształcone w prawo własności. Przedstawioną argumentację potwierdza także brzmienie przepisu art. 1 ust. 3 ustawy, który nie wymienia następców prawnych podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 1b. Przyjęcie w rozpatrywanym przypadku rozszerzającej wykładni przedmiotowych przepisów stanowiłoby niedozwoloną ingerencję w prawo własności, przysługujące podmiotom publicznoprawnym tj. Skarbowi Państwa czy jednostkom samorządu terytorialnego, naruszając przepisy Konstytucji RP tj. art. 21 w zw. z art. 64 w zw. z art. 165.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta K. wniosła [....] S.A. z siedzibą w B. , zarzucając jej:
- naruszenie art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez jego błędną interpretację skutkującą przyjęciem, że wnioskodawca jako spółka akcyjna kontrolowana przez osoby prywatne nie jest ani podmiotem państwowym bądź samorządową osobą prawną, ani też spółką handlową, w odniesieniu do której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym, nie jest legitymowany do wystąpienia z roszczeniem o przekształcenie prawa;
- naruszenie art. 1 ust. i ust. 3 ww. ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności, mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki podmiotowej, jak i przesłanki przedmiotowej;
- naruszenie art.6, 7, 8, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy poprzez ich niezastosowanie skutkujące nienależytym przedstawieniem stronie przez organ I instancji podstaw swojego rozstrzygnięcia i brakiem odniesienia się do złożonych w sprawie twierdzeń i materiałów, w tym w szczególności wskazywaną przez stronę odwołującą się odmienną od zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji linią orzeczniczą sądów administracyjnych.
Wojewoda [....] decyzją z dnia 23 stycznia 2015 r., znak: [....] , na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w przepisie art. 1 ww. ustawy określony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania przepisów tej ustawy. Postanowienia art. 1 decydują zatem o faktycznym zasięgu przekształcenia użytkowania wieczystego. Ustawa wskazuje kryteria podmiotowe (odnoszące się do użytkownika wieczystego) oraz przedmiotowe (odnoszące się do nieruchomości), których łączne spełnienie warunkuje możliwość skorzystania z prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dodatkowo ustawa zakreśla datę, w której prawo użytkowania musiało istnieć, aby mogło być objęte przekształceniem. Możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność dotyczy jedynie tych użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 13 października 2005 r. oraz ich następców prawnych.
Z tak określonych przez ustawodawcę przesłanek przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organ prowadzący postępowanie administracyjne powinien zbadać, czy ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, że zostały zrealizowane zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe przesłanki takiego przekształcenia.
Organ przytoczył art. 1 ust. 1 i 1b oraz art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej, podnosząc, że z ich treści wynika, iż kluczowe znaczenie ma istniejący w dniu wejścia w życie powołanej ustawy stan prawny przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [....] , bowiem art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej odsyła do regulacji zawartej w art. 1 ust. 1, tj. przewiduje prawo następców prawnych podmiotów, o których mowa w art. 1 ust. 1, do występowania z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a zatem takich podmiotów, którym w dacie 13 października 2005 r. przysługiwało ww. roszczenie.
W związku z powyższym, w przypadku następców prawnych, o których mowa w art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej, należy mieć na uwadze treść art. 1 ust. 1b tej ustawy, który wprowadza negatywne przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i który - odnosząc te negatywne przesłanki do roszczenia wskazanego w art. 1 ust. 1 - determinuje możliwość takiego przekształcenia również w sytuacji określonej w art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej.
W kontekście przedstawionych uwag organ II instancji wskazał, że przepis art. 1 ust. 1b ustawy przekształceniowej, statuujący negatywną przesłankę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wyklucza możliwość takiego przekształcenia również w stosunku do następców prawnych podmiotów wskazanych w pkt. 1 i 2 tego przepisu oraz w sytuacji określonej w art. 1 ust. 1b pkt 3 ww. ustawy.
W przedmiotowej sprawie ustalono, że w dniu wejścia w życie ustawy przekształceniowej przedmiotowa nieruchomość stanowiła przedmiot użytkowania wieczystego skomercjalizowanego przedsiębiorstwa państwowego - "Zespołu Uzdrowisk [....] " S.A. w K. , której to spółki jedynym akcjonariuszem był wówczas Skarb Państwa, zaś w wyniku kolejnych umów sprzedaży prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości nabyła spółka akcyjna "[....] " z siedzibą w B. Spółce tej, której jedynym akcjonariuszem (a więc podmiotem dominującym, o którym mowa w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy przekształceniowej) był Skarb Państwa, nie przysługiwało roszczenie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości i tym samym roszczenie takie nie przysługuje również obecnie spółce akcyjnej "[....] " z siedzibą w B.
Organ odwoławczy podkreślił, że zaprezentowana interpretacja przepisów ustawy przekształceniowej stanowi wyraz ich literalnej wykładni, zaś powoływane w odwołaniu poglądy orzecznictwa odwołujące się do wykładni systemowej i celowościowej ww. regulacji nie mogły zostać uwzględnione w przedmiotowej sprawie, bowiem już z ogólnych zasad wykładni prawa wynika, iż odwoływanie się do innych niż gramatyczna (literalna) metod wykładni (systemowej czy też celowościowej) przepisów prawa jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy interpretacja dosłowna przepisów prowadziłaby do wniosków niejednoznacznych lub oczywiście sprzecznych z podstawowymi zasadami prawnymi. Powyższe potwierdza stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Krakowie z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1298/14.
[....] Spółka Akcyjna z siedzibą w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [....] , domagając się jej uchylenia, jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 138 ust. 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego;
- naruszenie art. 6, 7, 8, 107 § 1 K.p.a. w zw. art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy poprzez ich
niezastosowanie skutkujące oparcie decyzji administracyjnej na zakazanej rozszerzającej wykładni przepisów prawa;
- naruszenie art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zw. z art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 o ofercie publicznej i warunkach wprowadzenia instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych poprzez jego błędną interpretację, skutkującą przyjęciem, iż skarżący, mimo iż jako spółka akcyjna kontrolowana przez osoby prywatne nie jest ani podmiotem państwowym, bądź samorządową osoba prawną, ani także spółką handlową, w odniesieniu do której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym nie jest legitymowany do wystąpienia z roszczeniem o przekształcenie prawa;
- naruszenie art. 1 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
skutkujące odmową przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości
gruntowej w prawo własności, mimo spełnienia przez stronę skarżącą tak przesłanki
podmiotowej (w postaci posiadania statusu osoby prawnej i nie wyłączonej na podstawie art. 1 ust. 1b pkt 2 Ustawy od wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa), jak i przesłanki przedmiotowej (przekształcenia prawa w postaci przysługiwania poprzednikowi prawnemu prawa użytkowania wieczystego, które istniało w dniu 13 października 2005 roku).
W uzasadnieniu strona skarżąca nie zgodziła się z zaprezentowaną przez organ wykładnią art. 1 ust. 1b ustawy, że gramatyczna (literalna) wykładania przepisów prawa jest w przedmiotowym stanie faktycznym wystarczająca, wskazując, że oparcie się wyłącznie na wykładni literalnej, prowadzi bowiem do wniosków niejednoznacznych i z sprzecznych z podstawowymi zasadami prawnymi.
Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej wynika, że podstawą wprowadzenia wyłączenia w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy było przekonanie, że prawo użytkowania wieczystego jest na tyle silnym prawem do nieruchomości, że umożliwia podmiotom publicznym realizację celów gospodarczych, do których zostały powołane. Zatem celem normy jest ograniczenie uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego względem istniejących podmiotów publicznych, a nie względem użytkowników wieczystych, którzy podmiotami publicznymi byli w przeszłości oraz ich następców prawnych. Zastosowanie wyjątku od uprawnienia do żądania przekształcenia prawa nie może być oderwane od głównego celu ustawy zmieniającej wskazanego w art. 1 ust. 1, tj. wyeliminowania instytucji użytkowania wieczystego na rzecz prawa własności poprzez uwłaszczenie szerokiego katalogu podmiotów prywatnych. Wbrew twierdzeniu organu, strona skarżąca nie jest następcą prawnym podmiotu wskazanego w art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy, tj. podmiotu nieuprawnionego do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, gdyż przesłanka art. 1 ust. 1b ustawy nie ma zastosowania. Prawo użytkowanie wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [....] w dniu 13 października 2005 roku przysługiwało "Zespól Uzdrowisk [....] S.A.", której dominującym wspólnikiem w tym dniu pozostawał Skarb Państwa, jednak od dnia 30 marca 2010 roku, tj. od dnia, kiedy większość udziałów w spółce nabyła od Skarbu Państwa skarżąca spółka, "Zespól Uzdrowisk [....] S.A." przestała być podmiotem, wobec którego Skarb Państwa jest podmiotem dominującym.
Zdaniem spółki uprzedni status podmiotu zależnego wobec Skarbu Państwa pozostaje bez wpływu na ocenę prawna złożonego wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego poszczególnych nieruchomości. Stosowanie wyłączenia z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy w stosunku do następcy prawnego podmiotu będącego w okresie do 29 czerwca- 2007 roku spółką handlową, w odniesieniu do której Skarb Państwa był podmiotem dominującym jest zabronioną wykładnią rozszerzającą przepisu stanowiącego o wyjątku od prawa do przekształcenia. Spółka w chwili złożenia wniosku nie był podmiotem, o jakim mowa w art. 1 ust. 1b ustawy, lecz jest następcą prawnym podmiotu, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 ustawy. Nieuprawnione było więc badanie stanu prawnego nieruchomości w zakresie podmiotowym w dniu wejścia w życie ustawy. Dla poparcia swojego stanowiska strona skarżąca odwołała się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie, w szczególności przez: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/GI 993/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 803/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt l SA/Wa 770/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt l SA/Wa 770/13.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny niniejszej sprawy jest bezsporny. Strona skarżąca sama podniosła w skardze, że prawo użytkowanie wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [....] w dniu 13 października 2005 roku przysługiwało "Zespołowi Uzdrowisk [....] S.A.", której dominującym wspólnikiem w tym dniu pozostawał Skarb Państwa. Przyznała też, że dopiero od dnia 30 marca 2010 roku, w którym większość udziałów w spółce nabyła od Skarbu Państwa skarżąca spółka, "Zespól Uzdrowisk [....] S.A." przestała być podmiotem, wobec którego Skarb Państwa jest podmiotem dominującym.
Istota sporu w niniejszej sprawie wynika z odmiennej oceny prawnej przepisów ustawy i w konsekwencji odmiennego wniosku co do przysługiwania stronie skarżącej roszczenia o przekształcenie prawa użytkowanie wieczystego nieruchomości w prawo własności.
Sąd podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co czyni skargę niezasadną.
Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U.2012.83 - tekst jednolity) osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.
Jak wynika natomiast z przepisu art.1 ust.1 b pkt 2) ustawy przepisu ust. 1 nie stosuje się do: nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129). Przepis ten formułuje zatem negatywną przesłankę przekształcenia, wyłączając z jego zakresu nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, spółkom handlowym w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym.
Z kolei w myśl przepisu art.1 ust.3 ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2.
Zestawienie treści norm zamieszczonych w dwóch kolejnych ustępach (ust. 1 oraz ust.1 b) artykułu 1 ustawy, a odnoszących się do osób prawnych, pozwala wyłożyć ich treść w następujący sposób: osoby prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności, z wyłączeniem jednakże nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste pewnym podmiotom: państwowym i samorządowym osobom prawnym, a także spółkom handlowym, w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym.
Jeżeli zatem w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie, to żądanie przekształcenia nie przysługuje.
Dlatego też przepis art.1 ust.3 ustawy, stanowiąc o następstwie osób prawnych, o których mowa w ust.1, musi się odnosić do takiego rozumienia przepisu ust.1, jak przedstawione wyżej, czyli z uwzględnieniem wyłączenia określonego w ust.1b.
Zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez podmiot określony w ust. 1b na rzecz innego podmiotu nie wyłącza zatem zakazu przekształcenia wynikającego z art. 1 ust. 1b ustawy. Za taką wykładnią przepisów przemawia również istota zmian wprowadzonych w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, obowiązującej od dnia 9 października 2011 r. W wyniku tej nowelizacji w art. 1 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy rozszerzono zakres podmiotowy oraz przedmiotowy działania ustawy. Zgodnie z ust. 1 art. 1 przyjęto, że uprawnienie do przekształcenia obejmie każdą nieruchomość będącą w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych w dniu 13 października 2005 r. – z wyłączeniem nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 1b. Odpowiednio do tych zmian dostosowano przepis ust. 3, stanowiący o uprawnieniach następców prawnych osób wymienionych 1a w ust. 1, ust. 1a i ust. 2. Redagując nowe brzmienie ust. 3 nie musiano powtarzać wykluczenia z ust. 1b, bowiem zabieg taki był zbędny wobec jednoznacznej intencji ustawodawcy, który uprawnienie do przekształcenia wiąże ze statusem nieruchomości i jej użytkownika w dniu 13 października 2005 r.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 358/15, w którym stwierdzono, że "ustawodawca dokonał wyraźnego wyłączenia z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności takich nieruchomości, które w dniu 13 października 2005 r. były w użytkowaniu wieczystym podmiotów publicznych. Za takim założeniem przemawiają również stenogramy z posiedzeń komisji sejmowych – Komisji Infrastruktury, Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, z których wynika, że celem zmian ostatecznie uchwalonych w dniu 28 lipca 2011 r. było danie prawa do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym – z paroma wyjątkami – którzy w dniu 13 października 2005 r. byli już użytkownikami wieczystymi nieruchomości (sprawozdanie posła Stanisława Huskowskiego - przewodniczącego podkomisji powołanej przez trzy ww. Komisje –Biuletyn nr 5364/VI – posiedzenie Komisji w dniu 14 lipca 2011r.). Nowelizacja ustawy miała na celu dostosowanie jej przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 stycznia 2010r. sygn. akt K 9/08, w którym Trybunał orzekł, że art. 4 ust. 8 i 9 ustawy w zakresie, w jakim wskazuje, że udzielenie bonifikaty jest obowiązkiem organu jednostki samorządu terytorialnego właściwego do wydania decyzji przekształceniowej, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Nowelizacja dostosowuje brzmienie ustawy do powyższego wyroku uchylając art. 4 ust. 8 i modyfikując odpowiednio ust. 9 ustawy, tak by zastrzeżona przepisami ustawy bonifikata w wysokości 50% nie dotyczyła nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Jak wyżej wskazano, nowelizacja rozszerzyła również zakres podmiotowy i przedmiotowy działania ustawy, wprowadzając zarazem wyłączenia w tym zakresie, określone w przepisie art. 1 ust. 1b ustawy. Przeprowadzona w ten sposób wykładnia historyczna omawianych norm wprost prowadzi do wniosku, iż dokonanie zmiany art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie miało na celu poszerzenia zakresu tego przepisu o następców prawnych podmiotów, którym uprawnienie do przekształcenia nie przysługiwało przed nowelizacją i w świetle wprowadzenia do ustawy wyłączenia z art. 1 ust. 1b nadal nie przysługuje. Nie bez znaczenia dla tej oceny jest również brak przepisów intertemporalnych, bowiem zgodnie z art.5 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych, a prowadzonych na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. W tych uwarunkowaniach pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Ustalając jednakże znaczenie językowe przepisu, należy brać pod uwagę także jego kontekst systemowy i funkcjonalny, a więc na przykład inne przepisy prawne, wolę prawodawcy oraz cel regulacji (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74)."
Również prokonstytucyjna wykladnia omawianych przepisów prowadzi do identycznego wniosku, pozostając w zgodzie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. K 29/13 (Dz. U. z 2015 r. poz. 373), że art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku skutkiem stwierdzenia przez Trybunał zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. z art. 2 Konstytucji jest brak podstawy prawnej dla przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skutek ten jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których – do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów – użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia (taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie). Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym – jako właścicielom lokali – służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją.
Mając powyższe na uwadze, uprawniona jest konstatacja, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka przekształcenia określona w art. 1 ust. 1 b ustawy i żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 3 stronie skarżącej nie przysługuje.
Tym samym Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi oraz przedstawionego w niej stanowiska odnośnie wykładni przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Podsumowując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji podjęły w toku postępowania wszelkie wymagane przez ustawodawcę czynności i wywiązały się z obowiązków nałożonych na nie przepisami art. 6,7,8 i 107 § 1 K.p.a.
W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło