II SA/Kr 45/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego skargę oddala. Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 23 września 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 1, art. 104 w związku z art. 105 § 1 K.p.a. umorzył w stosunku do zmarłego C.G. postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości położonej w miejscowości B. utworzonej z działki nr [...] o pow. 0,29 ha w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania i zbycie wskazanej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia 6 kwietnia 2006 r. S. i C.G. zbyli na rzecz K. i M.P. nieruchomość położoną w miejscowości B. gmina Z. składającą się z działki nr [...] o pow. 0,29 ha. Stosownie do treści art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbyciem nieruchomości. W trakcie postępowania strona wniosła o zawieszenie postępowania ze względu na fakt, że do sądu zostało złożone pismo o unieważnienie aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 2006 r. Wójt Gminy Z. postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. zawiesił postępowanie, do czasu rozstrzygnięcia przez sąd czy akt notarialny będący dowodem w postępowaniu został zawarty zgodnie z prawem. W dniu 8 grudnia 2010 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego w K. I Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia 8 marca 2010 r. z którego wynika, że postępowanie z powództwa S. i C.G. zostało umorzone. Wójt Gminy Z. postanowieniem z dnia 15 grudnia 2010 r. podjął postępowanie w sprawie określenia wysokości jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości. Zaznaczyć należy, że organ I instancji jeszcze raz zawieszał niniejsze postępowanie, które zostało podjęte postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r W dniu 6 sierpnia 2013 r. do organu wpłynęło pismo S.G. z którego wynika, że strona postępowania C.G. zmarł (dowód kserokopia aktu zgonu nr [...] ). W związku z powyższym organ przyjął, że fakt niezakończenia postępowania ustalającego jednorazową opłatę (rentę planistyczną) powoduje, że wydanie decyzji wobec zmarłej w trakcie postępowania strony stało się bezprzedmiotowe. Od tej decyzji odwołanie wniosła S.G. domagając się jej uchylenia. Podniosła, że jest osobą starszą, samotną, schorowaną i uboga. Zmuszona jest korzystać z pomocy osób trzecich. Jednocześnie wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że śmierć strony postępowania C.G. musiała spowodować określone konsekwencje procesowe. Z chwilą śmierci osoby fizycznej wygasają jej osobiste zobowiązania majątkowe. W niniejszej sprawie takie zobowiązanie wygasło po stronie zmarłego lecz nie jego żyjącej małżonki, która jest również strona postępowania. S.G. jako współwłaściciel zbytej nieruchomości była i jest osoba zobowiązaną do uiszczenia opłaty jednorazowej o ile taka zostanie ustalona w toczącym się postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że na tym etapie postępowania nie można rozstrzygać o ewentualnej uldze w zapłacie renty planistycznej. Kolejność postępowań administracyjnych jest taka, że musi zostać zakończone rozstrzygnięciem merytorycznym postępowanie w sprawie opłaty, a następnie będzie rozpatrywany w odrębnym postępowaniu wniosek strony o umorzenie. Postępowanie w sprawie ustalenia renty planistycznej wobec zmarłego C.G. stało się bezprzedmiotowe, to zaś stanowiło przesłankę jego częściowego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła S.G. , domagają się jej zmiany w taki sposób aby postępowanie zostało umorzone. Wskazała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej. Skarżąca jest osobą starszą, samotną, bezdzietną i zmuszona jest do korzystania z pomocy osób trzecich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej powoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawując kontrolę działalności administracyjnej sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny bada więc legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Oceniając zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 listopada 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 23 września 2014 r. umarzającą w stosunku do zmarłego C.G. postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,29 ha położonej w miejscowości B. w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbyciem przedmiotowej nieruchomości. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że stronami toczącego się przed Wójtem Gminy Z. postępowania w sprawie renty planistycznej byli małżonkowie C. i S.G. . W aktach sprawy znajduje się kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu z którego wynika, że C.G. zmarł w dniu 19 lutego 2013 r. W tej sytuacji organ administracyjny postąpił właściwie umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 K.p.a. w stosunku do zmarłego C.G,. . W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. możemy mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 K.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem, że w sprawie występują tego typu przeszkody, które uniemożliwiają wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tak rozumiana przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, może również powstać w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym (por. B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", 12. wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2012, str. 415; Andrzej Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego" Baza Orzeczeń LEX; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 maja 2013 r., sygn. II SA/Gl 1474/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1316747; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2013 r., sygn. II SA/Wa 62/13, Baza Orzeczeń LEX nr 1321520; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 6 marca 2013 r., sygn. II SA/Gl 1392/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1305644; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 4 marca 2013 r., sygn. II SA/Wr 776/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1303627). Bezprzedmiotowość postępowania związana jest zatem z wystąpieniem w sprawie obiektywnych przeszkód uniemożliwiających jej dalsze prowadzenie. Bezprzedmiotowość będzie zachodziła np. w przypadku: śmierci strony w toku postępowania dotyczącego praw ściśle związanych z osobą zmarłej strony, ustania bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zniesienia uprawnień lub obowiązków, uchylenia podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, prowadzenia postępowania przez organ niewłaściwy. Sprawa administracyjna jest zatem bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 6 marca 2013 r., sygn. II SA/Gl 1392/12, Baza Orzeczeń LEX nr 1305644). W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania nastąpiła tylko i wyłącznie w stosunku do zmarłego C.G. . Przypomnieć bowiem należy, że postępowanie administracyjne prowadzone przez Wójta Gminy Z. dotyczy określenia wartości jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości. Opłata ta, zwana w doktrynie i orzecznictwie również rentą planistyczną, przybiera w praktyce postać daniny publicznej należnej danej gminie, płatnej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wskutek uchwalenia lub zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowe świadczenie publicznoprawne wywiera zatem skutki prawne w ramach stosunku administracyjnego, bowiem pomiędzy organem administracji publicznej (wójtem, burmistrzem bądź prezydentem miasta) a właścicielem nieruchomości istnieje stosunek prawny oparty na nierównorzędności i podporządkowaniu. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że renta planistyczna jest obowiązkiem publicznoprawnym, wywołującym skutki prawne w ramach stosunku administracyjnego. Źródłem obowiązku żądanej należności na rzecz gminy przez zbywającego nieruchomość jest decyzja administracyjna (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1504/05). Zatem nieustalony obowiązek uiszczenia renty planistycznej nie podlega dziedziczeniu bowiem, zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa spadek nie obejmuje praw i obowiązków wynikających ze stosunków o charakterze prawnoadminisatrcyjnym, prawnofinansowym czy prawnokarnym (tak np.: Elżbieta Skowrońska-Bocian - Komentarz do kodeksu cywilnego Księga czwarta Spadki. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 str. 10, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r. - sygn. akt: IV CK 215/03 - poglądy przywołane za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, stanowisko zawarte w wyżej przywołanym wyroku z dnia 2 lutego 2006 r. i w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 2359/06). Z powyższego wynika, że organ prawidłowo umorzył postępowanie w stosunku do C.G. . W tym miejscu zasadnym wydaje się odniesienie do argumentów sformułowanych w treści skargi S.G. . Skarżąca domagała się umorzenia postępowania administracyjnego w całości. Takie żądanie pozbawione jest uzasadnionej podstawy prawnej. Przede wszystkim dlatego, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte zarówno w stosunku do C.G. jak i S.G. . Skoro strona postępowania żyje i nie wystąpiła inna przyczyna uzasadniająca konieczność umorzenia postępowania, to musi się ono toczyć nadal w stosunku do żyjącej strony postępowania. Na tym etapie przedwczesne jest rozstrzyganie o ewentualnym umorzeniu renty planistycznej w stosunku do S.G. gdyż opłata taka nie została ustalona. Trudna sytuacja życiowa i materialna, na tym etapie postępowania nie miała żadnego wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Argumenty te mogą zostać ewentualnie rozpatrzone w momencie ustalania konieczności zapłaty renty planistycznej. Biorąc pod uwagę powyższe skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.