II SA/Kr 460/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec sprawozdawca Sędziowie: A WSA Dorota Dąbek WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2005 r sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Ś.o z dnia [...] 2003 r Nr : [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II orzeka , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu IISA/Kr 460/03 UZASADNIENIE Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] 2003r. ([...]) uchylił decyzję starosty K. z dnia [...] 2002r.([...]) zobowiązującą A. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] 1999r. do [...] 2000 r. w kwocie [...] orzekając równocześnie o obowiązku zwrotu przez skarżącego jako nienależnie pobranego, świadczenia za okres od [...] .1999r. do[...] .2000r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał treść art. 28 ust. 1 i ust.2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Według organu odwoławczego przedłożone przez A. K. świadectwo pracy wystawione przez Spółdzielnię obrotu Artykułami Przemysłu Lekkiego w K. w dniu [...] 2001 r., potwierdzające jego zatrudnienie w okresie od [...] 1990r. do[...] .2001 r., będące efektem przywrócenia skarżącego do pracy na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] 2001r. sygn.[...], uzasadnia żądanie zwrotu zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego za okres 6 miesięcy licząc od dnia [...] 1999r.tj. od dnia przywrócenia do pracy. Jest to bowiem okres za który przyznano od pracodawcy, powołanym wyżej wyrokiem, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Odpowiada to dyspozycji art.28 ust.2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu, stanowiącego iż zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres za który, w związku z orzeczeniem sądu , wpłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę, jest nienależnym świadczeniem w rozumieniu ust. 1. W skardze na powyższą decyzję A. K. wnosząc o jej uchylenie ,podniósł, że w dniu [...] 1999r. został zwolniony z pracy, dlatego zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K., gdzie został zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Równocześnie wystąpił z pozwem przeciwko pracodawcy, a sprawa została ostatecznie zakończona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] 2001r.oddalającym apelację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia[...] .2001r. Przez cały ten okres pozostawał bez pracy. W wyniku przywrócenia podjął faktycznie pracę dopiero z dniem [...] 2001 r., po czym został zwolniony w trybie art. 184 ust. 1 Prawa spółdzielczego, po przepracowaniu zaledwie 1 miesiąca i 9 dni. Żądanie zwrotu pobranego zasiłku dla bezrobotnych jest zdaniem skarżącego krzywdzące , gdyż zasiłek mu został przyznany właśnie po uzyskaniu wyroku sądowego i stanowił wyrównanie zasiłku za ten okres kiedy wskutek wadliwego i niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 Kodeksu pracy , pozostawał bezrobotnym bez prawa do zasiłku. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Ustalony przez organy stan sprawy nie jest sporny i przedstawia się następująco: A. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. i uzyskał status osoby bezrobotnej od [...] 1999r. z prawem do zasiłku od [...] .2000r. - w związku z treścią art. 27 ust. 2 pkt.3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w/w ), gdyż rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z dniem [...] 1999r. Jak wynikało z treści świadectwa pracy, z winy pracownika (decyzja z dnia [...] 1999r) Równolegle toczyła się przed Sądem Okręgowym w K. sprawa z powództwa A. K. Wyrokiem z dnia [...] 2001r.sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. uwzględnił powództwo i przywrócił A. K. do pracy w Spółdzielni Obrotu Artykułami Przemysłu Lekkiego w K. oraz zasądził na jego rzecz kwotę [...] tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Apelacja Spółdzielni od tego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w dniu [...] 2001r. A. K. dostarczył w dniu [...] 2001 r. do PUP w K. odpisy wyżej opisanych orzeczeń, co spowodowało wznowienie postępowania w wyniku którego uchylono decyzję z dnia [...] 1999r. w części dotyczącej prawa do zasiłku, przyznając prawo od dnia [...] 1999r. do [...] 2000r.oraz orzeczono o utracie z dniem [...] 2000r. statusu osoby bezrobotnej" z powodu otrzymania odszkodowania w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy ( decyzja Starosty K. dnia [...] 2001r.). W dniu [...]2002r. przedkładając świadectwo pracy z dnia[...] .2001r. potwierdzające okres zatrudnienia w Spółdzielni Obrotu Artykułami Przemysłu Lekkiego od [...] 1999r. do[...] .2001 r., oraz wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] .2002r. o uznaniu za zdolnego do pracy, A. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku ( decyzja z dnia[...] 2002r.). Przedłożenie świadectwa pracy, będącego konsekwencją orzeczenia o przywróceniu skarżącego do pracy, spowodowało ponowne wznowienie postępowania (postanowienie Starosty K. dnia [...] 2002r) i wydanie w dniu [...]2 002r. decyzji uchylającej decyzję z dnia [...] 2001r.o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] 2000r. oraz decyzję z dnia[...] .1999r. w części dotyczącej uznania skarżącego za osobę bezrobotną. Uchylając te decyzje organ orzekł o odmowie uznania A. K. za osobę bezrobotną z dniem [...] 1999r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od[...].1999r. Zapadła w wyniku wznowienia postępowania decyzja Starosty K. z daty [...] 2002r. została przez Wojewodę o decyzją z dnia [...] 2002r. uchylona w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...] 2001r. i zmodyfikowana w ten sposób, że decyzje tą uchylono w części dotyczącej przyznania prawdo zasiłku od dnia [...] 1999r. do [...] 2000r. i pozbawienia statusu osoby bezrobotnej od [...] 2000r. oraz uchylono decyzję z dnia [...] 1999r. w części dotyczącej uznania skarżącego za osobą bezrobotną od dnia [...] 1999r. W mocy utrzymano decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy uznania A. K. za bezrobotnego od [...] 1999r. ł odmowy przyznania prawa do zasiłku od [...] 1999r. Ta decyzja organu odwoławczego nie została zaskarżona i nie była przedmiotem postępowania sądowo administracyjnego. Jak należy domniemywać z uwagi na przytoczenie treści tych orzeczeń w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tak rozumiane uporządkowanie stanu zaistniałego w wyniku przedłożenia w dniu powtórnej rejestracji świadectwa pracy z dnia [...] 2001r. uzasadniało podjecie przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] 2002r. orzekającej obowiązek zwrotu całego pobranego przez A. K. zasiłku - za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r. Od tej decyzji skarżący wniósł, domagając się zwolnienia od obowiązku zwrotu, odwołanie do Wojewody Ś., który w wyniku rozpatrzenia odwołania wydał w dniu [...] 2003r. opisaną na wstępie decyzję, stanowiącą przedmiot skargi rozpatrywanej w niniejszym postępowaniu sądowo administracyjnym. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przepis art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( w/w ) stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli bezrobotny pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach ( art.28 ust. 2 pkt 1 w związku z treścią art. 26 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ). Stanowisko takie zostało potwierdzone w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5.10. 2000r. IIIRN20/00 - OSNP z 2001 r. 12/403 ). Istotą rozstrzygnięcia skargi jest zatem ocena czy organ prawidłowo pouczenia takiego dokonał tj. czy skarżący został pouczony o treści art. 28 ust.2 pkt 5 ustawy p zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powołanego jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji. Przepis ten ( ust 5 ) został wprowadzony przez art.3 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu...( Dz. U. Nr 154, poz. 1793 ), która weszła w życie z dniem 1.01.2002r. Oznacza to, że do tej daty system prawa nie zawierał regulacji, według której nienależnym świadczeniem ( w rozumieniu art. 28 ust. 1) jest zasiłek lub świadczenie przedemerytalne wypłacone za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Tym samym brak było podstaw do zastosowania tego przepisu jako podstawy żądania zwrotu świadczenia stanowiącego zasiłek wypłacony przed datą wejścia w życie tej regulacji. Zauważyć należy, że wobec późniejszego wejścia w życie zasad dotyczących zwrotu świadczenia w przypadku określonym ust.5 - art.28 pkt 2 , skarżący nie mógł być pouczony o konsekwencjach związanych z obowiązkiem zwrotu zasiłku w sytuacji, gdy wypłacone zostanie odszkodowanie za czas pozostawania bez pracy. Zastosowanie art.28 ust.2 pkt 5 ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiło złamanie zakazu nieretroaktywnego stosowania przepisów prawa. Trafnie natomiast przyjął organ odwoławczy iż fakt, że skarżący , który w wyniku procesu został przywrócony do pracy i pracę tę podjął dopiero [...] 2001 r , uzasadnia przyjęcie ,że cały ten czas po dokonaniu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę, pozostawał bez pracy, spełniał warunki uzasadniające status osoby bezrobotnej oraz wypłatę zasiłku. Zważywszy jednak, że kwestia statusu osoby bezrobotnej i uprawnień do zasiłku nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji, Sąd uznał iż analiza decyzji objętych postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Wojewody z dnia [...] 2002r. ([...]) jak i zasadności samego wznowienia postępowania w dniu [...] 2002r., wykraczaj ą poza uprawnienia Sądu określone art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) -ppsa. W ustalonych okolicznościach brak było podstaw do uznania, że wypłacony zasiłek był świadczeniem nienależnym. Wypłacony za okres od [...] 1999r. do [...] 2000r. zasiłek dla bezrobotnych nie może być uznany za świadczenie nienależne gdyż w okresie tym, jak i w okresie późniejszym ( do[...] 2001 r.), A. K. nie podjął pracy, nie mógł jej również świadczyć na rzecz pracodawcy przeciwko któremu wytoczył powództwo o przywrócenie do pracy. Nie można też w stosunku do skarżącego zastosować przepisu szczególnego tj. ust. 5 pkt 2 art.28 (op. cit.)., gdyż wprowadzony został dopiero od [...] 2002r., a warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu jest wcześniejsze pouczenie o okolicznościach powodujących utratę uprawnień. Pouczenia takiego skarżący nie mógł uzyskać, co jest oczywiste ze względu na datę wprowadzenia tego przepisu. Z podanych wyżej względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, orzekając jak w sentencji wyroku , na podstawie art.145 § 1 pkt 1 ppsa i art.152 ppsa, których zastosowanie do rozpatrzenia sprawy niniejszej oparto o przepis art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. Nr 153, poz. 1271 ).