II SA/Kr 463/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Kazimierz Bandarzewski SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 lipca 2015 roku, znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej Zakładu [...] S.A. w Krakowie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2015 roku Marszałek Województwa, działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 kpa w związku z art. 17 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 90, poz. 607 ze zm.) oraz w związku z art. 72 i 73 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 888) zawiesił postępowanie w sprawie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007-2012 dla Zakładu [...] S.A. w K.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż pismem Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 15 października 2013 r. został poinformowany o wszczęciu śledztwa o sygn. [...] w sprawie poświadczenia nieprawdy w dokumentach potwierdzających odzysk i recykling odpadów opakowaniowych ze szkła przez członków zarządu PPUH "[...]" sp. z o.o. w S., w okresie od grudnia 2007 r. do grudnia 2011, tj. o czyn z art. 271 § 1 ustawy Kodeks karny. Przedmiotowe śledztwo zostało zakończone wniesieniem do Sądu Okręgowego w K. Wydział XXI [...], aktu oskarżenia z dnia [...] lutego 2014 roku, który został zarejestrowany pod sygn. [...]. Organ I instancji wskazał, że w odpowiedzi na jego pismo, Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. udostępnił akta śledztwa o sygn. akt [...] upoważnionym pracownikom Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...]. Jedno z ustaleń dokonanych w postępowaniu karnym na podstawie zebranego materiału dowodowego wskazuje, że dokumenty DPO i DPR dotyczące wykonania usługi odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych ze szkła o łącznej wadze 16 850,00 ton, o łącznej wartości netto 1 011 000,00 zł wystawione przez spółkę "[...]" z siedzibą w S. do Zakładu [...] S.A. z siedzibą w K., nie odzwierciedlają faktycznego procesu zbiórki i przeprowadzenia recyklingu odpadów szklanych. Marszałek Województwa został poinformowany przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K., iż od wskazanych powyżej ilości odpadów opakowaniowych ze szkła o kodzie 15 01 07, które w rzeczywistości nie zostały zebrane i poddane odzyskowi, winna zostać wniesiona opłata produktowa do poszczególnych Urzędów Marszałkowskich. Wobec tego w dniu 2 grudnia 2013 r. Marszałek Województwa [...], działając na podstawie art. 61 § 4 kpa wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007 - 2012. Organ przedstawił następnie przebieg postępowania, uwagi i zastrzeżenia wniesione w toku postępowania przez strony w tym wnioski o zawieszenie w tym podnoszone okoliczności, iż kontrola PPUH "[...]" Sp. z o.o. przeprowadzona w 2010 roku przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. nie stwierdziła nieprawidłowości co do dokumentów DPO i DPR dotyczących odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych za szkła o kodzie 15 01 07 wystawionych przez spółkę "[...]" Sp. z o.o., a także, iż na obecnym etapie postępowania sprawozdania OŚ-OP1 złożone za lata 2008-2012 zostały wypełnione zgodnie z prawem na podstawie dokumentów potwierdzających odzysk i recykling wystawionych przez K. Sp. z o.o. i nie ma podstaw faktycznych i prawnych do ich korygowania z uwagi na to, że szkło dostarczane było przez kilkanaście podmiotów, a rzekomy brak dotyczył jedynie kilku z nich i w związku z tym nie ma możliwości jednoznacznego przypisania zbiórki odpadów szklanych do wystawionych przez spółkę "[...]" dokumentów DPO i DPR na rzecz poszczególnych organizacji odzysku. Z uwagi na to Zakładu [...] S.A. w K. wniósł o przeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego na okoliczność wielkości zbiórki i recyklingu wykonanego przez K. Sp. z o.o. oraz wielkości sprzedaży kruszyw i piasku na rzecz wskazanych przez organizację przedsiębiorców, gdyż może to mieć wpływ na ustalenie w jakim zakresie dokumenty DPO/DPR wystawione przez spółkę "[...]" nie odzwierciedlają faktycznego procesu zbiórki i recyklingu odpadów szklanych. Podniesiono także, iż dowody z przesłuchania świadków i podejrzanych w postępowaniu karnym nie spełniają wymagań przewidzianych w art. 75 i następnych kpa, gdyż w szczególności stronie nie został zapewniony czynny udział w tych czynnościach. Stron wskazała również, że wniosek Prokuratora o wydanie wyroku i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonymi kar bez przeprowadzenia rozprawy nie został przez Sąd uwzględniony. Zgodnie z ustnym uzasadnieniem Sądu, istotne okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione. Wyjaśnienie sprawy będzie przedmiotem postępowania sądowego, w wyniku którego może zostać stwierdzone, iż dokumenty DPO/DPR nie poświadczały nieprawdy lub nie poświadczały nieprawdę w pełnym zakresie lub też może się okazać, że pokrzywdzonym w sprawie jest Skarb Państwa, a nie organizacje odzysku, szczególnie w zakresie opłaty produktowej. Na gruncie powyższych zastrzeżeń strona wskazała, iż wynik postępowania karnego oraz dokonane w nim ustalenia faktyczne i prawne może warunkować rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, co uzasadnia zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu prawnym organ I instancji wskazał, iż nie jest w stanie samodzielnie ustalić czy dokumenty DPO/DPR za lata 2007 - 2008 wystawione na rzecz Zakładu [...] S.A. odzwierciedlają faktyczny proces zbiórki i recyklingu odpadów szklanych. Marszałek uznał, iż rozstrzygnięcie kwestii czy wykorzystane przez organizację, a wystawione przez spółkę "[...]" dokumenty DPO i DPR poświadczają nieprawdę należy do sądu karnego. Jak podkreślił organ, dopiero rozstrzygnięcie tej kwestii w rezultacie przeprowadzonego postępowania karnego będzie stanowiło dla niego podstawę do ewentualnego zakwestionowania prawdziwości danych zawartych w tych dokumentach, a następnie rozstrzygnięcia w zakresie należnej opłaty produktowej. W ocenie organu zachodzi również ścisły związek pomiędzy ustaleniem prawdziwości danych wskazanych w przedłożonych przez skarżącą sprawozdaniach OŚ-OP1, a określeniem w drodze decyzji administracyjnej wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007-2012. W ocenie organu ustalenie w toku postępowania sądowego prawdziwości danych zawartych w dokumentach DPO i DPR wystawionych dla organizacji przez PPUH "[...]" Sp. z o.o. stanowi zagadnienie wstępne. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł Prokurator Okręgowy w K. zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu podał, iż uznanie sądowych ustaleń odnośnie prawdziwości danych zawartych w dokumentach za zagadnienie wstępne jest błędne ze względu na to, że sam wniosek, iż wyniki postępowania dowodowego w sprawie karnej mogą implikować ustalenia faktyczne w postępowaniu administracyjnym ma znaczenie jedynie faktyczne i nie odpowiada konstrukcji przesłanki, którą wymienia art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Podniósł również, iż organ przy ustalaniu stanu faktycznego może wykorzystać dotychczasowe dowody, zebrane w toku postępowania przygotowawczego i dokonać ich oceny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 kpa i art. 123 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia uchyliło zaskarżone postanowienie w całości. Zdaniem Kolegium, organ I instancji nieprawidłowo przyjął, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tj., że rozpatrzenie tej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Kolegium wskazało, że zgodnie z poglądem przyjętym w doktrynie, "zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie". Ponadto Kolegium podkreśliło, iż samo to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji administracyjnej nie jest wystarczające do uznania, że stanowi on zagadnienie wstępne. Wyjaśniono, że taka zależność musi wynikać z bezpośredniego związku przyczynowego, przejawiającego się w tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest bezwzględnie uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Jak wskazano, powołując się na wyrok NSA z dnia 16 lutego 2012 roku, sygn. akt II OSK 2274/10, zagadnienie wstępne stanowić może tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Kolegium wyjaśniło także, że zawieszenie postępowania może nastąpić jedynie po ustaleniu konkretnego przepisu prawa materialnego, który uzależniałby wydanie rozstrzygnięcia w sprawie od rozstrzygnięcia sprawy wszczętej na wniosek strony. Podkreślono także, iż okoliczność, że ustalenia dokonywane w innym postępowaniu mogą posłużyć za dowód w sprawie nie jest zagadnieniem wstępnym. Skargę na postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Krakowie złożył Zakład [...] S.A z siedzibą w K., zarzucając naruszenie: – art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez brak uzasadnienia spełniającego wymagania przewidziane w art. 107 § 3 kpa przemawiającego za uchyleniem postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego i tym samym uzasadniającego odmowę zawieszenia postępowania, gdyż w szczególności organ II instancji nie uzasadnił w wymagany sposób braku bezpośredniego związku pomiędzy prawomocnym wyrokiem sądu karnego, a rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie określenia skarżącemu wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007-2012, – art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez przypuszczalne przyjęcie przez organ II instancji, że brak jest bezpośredniego związku pomiędzy wyrokiem sądu karnego w przedmiocie fałszerstwa intelektualnego dokumentów, a rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w przedmiocie określenia skarżącemu wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007-2012, w sytuacji, gdy kwestionowane w postępowaniu karnym dokumenty DPO/DPR oraz zawarte w nich informacje mają istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów, wskazano na nieprawidłowości w sporządzeniu uzasadnienia - z uzasadnienia nie wynika, czy Marszałek zbadał, czy zachodzi przypadek braku bezpośredniego związku pomiędzy prawomocnym wyrokiem sądu karnego, a rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej w tej indywidualnej i konkretnej sprawie. Zdaniem skarżącego, na podstawie uzasadnienia nie można ustalić, czy Kolegium zapoznało się z aktem oskarżenia, przedmiotem prowadzonego postępowania karnego, materialnoprawną podstawą rozstrzygania niniejszej sprawy administracyjnej i wskazaną sprawą karną. Dlatego skarżący stwierdził, że organ II instancji zaniechał stosowania prawa zadowalając się jedynie dokonaniem doktrynalnej wykładni art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Uzasadniając drugi zarzut wskazano, powołując się na wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2014 roku, sygn. akt II FSK 93/14, że sąd administracyjny jest związany ustaleniami co do popełnienia przestępstwa zawartymi w sentencji wyroku wydanego w postępowaniu karnym – w sentencji wyroku znalazłoby się rozstrzygnięcie co do sfałszowania i jego zakresu, gdyż stanowi ono opis strony przedmiotowej przestępstwa fałszerstwa dokumentu. Oznacza to, że organ administracji oraz sądy administracyjne będą związane ww. rozstrzygnięciem. Ponadto bez zawiadomienia prokuratury o rzekomym fałszerstwie dokumentów DPO/DPR, postępowanie administracyjne nie zostałoby wszczęte, a sprawa o określenie opłaty produktowej za lata 2007-2012 byłaby bezprzedmiotowa. Wskazano także, że błędny jest pogląd organu II instancji o możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ administracyjny na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania karnego. Organ ma bowiem obowiązek przeprowadzić wszystkie dowody ponownie z zachowaniem zasad przewidzianych w kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyło art. 97 § 1 pkt 4 kpa poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że brak jest zagadnienia wstępnego do rozstrzygnięcia przez sąd karny od którego zależy wynik sprawy określenia wobec Zakładu [...] S.A. w K. wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za lata 2007-2012. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż o zależności z art. 97 § 1 pkt 4 kpa obligującej organ do zawieszenia postępowania przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia - wyłoniła się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i jednocześnie do rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Innymi słowy treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ. W kontrolowanej sprawie toczące się postępowanie karne w przedmiocie fałszerstwa intelektualnego dokumentów i wydany w nim skazujący wyrok sądu karnego ma bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w przedmiocie określenia stronie skarżącej zaległości z tytułu opłaty produktowej, gdyż wiążące ustalenie faktu i zakresu fałszerstwa intelektualnego dokumentów DPO/DPR jest konieczne do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wynika to z faktu, iż ustalenie czy dokumenty DPO/DPR za lata 2007 - 2008 wystawione na rzecz Zakładu [...] S.A. odzwierciedlają faktyczny proces zbiórki i recyklingu odpadów szklanych oraz czy poświadczają one nieprawdę, będzie miało wpływ na treść decyzji administracyjnej - podstawę do ewentualnego zakwestionowania prawdziwości danych zawartych w tych dokumentach, w tym w przedłożonych przez skarżącą sprawozdaniach OŚ-OP1, a następnie rozstrzygnięcia w zakresie należnej opłaty produktowej. Stwierdzenie popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy czy fałszerstwa dokumentów należy zaś wyłącznie do sądu karnego – bez rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Dodatkowo jak wyżej wskazano zgodnie z art. 11 ppsa taki wyrok skazujący będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie organu administracyjnego. Zatem o tym czy i w jakim zakresie doszło do sfałszowania konkretnego dokumentu urzędowego DPO/DPR będzie rozstrzygał sąd karny, co wiązać będzie organ administracyjny. Tym samym sąd karny będzie dokonywał rozstrzygnięć co do fałszowania lub poświadczania nieprawdy konkretnych dokumentów DPO/DPR (czy zostały sfałszowane i w jakim zakresie), co będzie wiążące dla organu administracji i sądów administracyjnych. Rozstrzygnięcie co do dokumentów DPO/DPR stanowić będzie opis przestępstwa fałszerstwa dokumentu w sentencji wyroku sądowego - tj. co do osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia (por. wyrok NSA z dnia 13.06.2014 r. sygn. II FSK 93/14). W sentencji wyroku sądu karnego będą wskazane dokumenty DPO/DPR, które zostały sfałszowane, a także zostanie ustalony zakres tego fałszerstwa. Odmienne ustalenia w zakresie nieuznania sfałszowanych lub poświadczających nieprawdę dokumentów DPO/DPR dokonane przez organ administracyjny przed wydaniem wyroku sądowego, oznaczać będą de facto wkroczenie organu w sferę kompetencji sądu karnego, co nie zawsze będzie możliwe do usunięcia w ramach wznowienia postępowania. Nadto o bezpośrednim związku w niniejszej sprawie, świadczy okoliczność, iż bez zakwestionowania dokumentów DPO/DPR wystawionych przez K. Sp. z o.o. objętych postępowaniem karnym sprawa o określenie opłaty produktowej za lata 2007-2012 nie byłaby prowadzona. Powyższe wynika wprost z akt postępowania i jego przebiegu, w tym zawiadomienia z prokuratury o podejrzeniu fałszerstwa dokumentów DPO/DPR wykorzystanych przez stronę skarżącą do rozliczenia wykonania obowiązku odzysku i recyklingu za lata 2007 i 2008, bez którego to postępowanie administracyjne w ogóle nie byłoby wszczęte i prowadzone. Dodatkowo istotna w kontrolowanym postępowaniu jest okoliczność, iż Sąd Okręgowy w K. XXI Wydział Karny postanowieniem z dnia [...].05.2015r. odmówił dobrowolnego poddaniu się karze wskazując na wątpliwości co do okoliczności popełnienia zarzucanych przestępstw. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.