II SA/Kr 469/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 listopada 2000 r. Nr: [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu motywowany zamiarem złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 17 kwietnia 2013 roku oddalającego skargę W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 listopada 2000 roku w przedmiocie pozwolenia na budowę. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości 1.564,38 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi budynek parterowy o powierzchni 31 m², budynek jednopiętrowy o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o areale 1.92 ha. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Dochody z emerytury nie wystarczają na pokrycie jego kosztów utrzymania. Po uregulowaniu wszystkich zobowiązań pieniężnych, które na nim ciążą, trudno jest mu przeżyć na następnej emerytury. W. S. liczy 7.. lat i pozostaje w stałym leczeniu. Jest osobą z orzeczoną na stałe niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym. Mieszka w urągających warunkach w domu o powierzchni 31 m², który wymaga kapitalnego remontu. Z tych względów domaga się pomocy. Do wniosku skarżący załączył następujące dokumenty: pięć faktur za węgiel: z dnia 31 grudnia 2012 roku na kwotę 630 zł, z dnia 30 października 2012 roku na 500 zł, z dnia 6 grudnia 2012 roku na 820 zł, z dnia 9 marca 2012 roku na 222 zł oraz z dnia 20 lutego 2012 roku na 1.432,40 zł wraz z trzema dokumentami dostawy wyrobów węglowych, potwierdzenie płatności raty podatku od nieruchomości w kwocie 72 zł z dnia 23 maja 2013 roku, wyciąg z rachunku bankowego za marzec 2013 roku (saldo ujemne 1.000 zł), dwie faktury za energię elektryczną z dnia 17 stycznia 2013 roku na kwoty 297,18 zł i 300,80 zł wraz z trzema odcinkami płatności, potwierdzenie z dnia 6 maja 2013 roku wpłaty kwoty 272,82 zł na konto W. S., dwie faktury za leki: z dnia 4 kwietnia 2013 roku na 170 zł i z dnia 10 maja 2013 roku na 155,09 zł, potwierdzenia spłaty rat kredytów w kwotach 58,76 zł i 81,06 zł oraz fakturę za usługi telekomunikacyjne z dnia 16 maja 2013 roku na kwotę 61,13 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że obecnie rozpoznawany wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 lutego 2006 roku sygn.. akt II SA/Kr 3221/00 W. S. został zwolniony w połowie od wpisu sądowego należnego od zażalenia, a w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony. Następnie składane wnioski skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu były oddalane postanowieniami referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 20 marca 2009 roku sygn. akt II SA/Kr 1278/08 i z dnia 25 stycznia 2013 roku sygn.. akt II SA/Kr 1594/12. Zgodnie z art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) postanowienia referendarza sądowego, od których nie wniesiono sprzeciwu mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy winno zatem nastąpić w kontekście art. 165 p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Dane zawarte w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczące stanu majątkowego W. S. nie uległy znaczącej zmianie (aktualnie wysokość emerytury skarżącego jest nawet wyższa o kwotę 57,82 zł w stosunku do tej z daty rozpoznawania ostatniego wniosku skarżącego). Należy jednak odnotować, iż zmianie uległy okoliczności sprawy ze względu na fakt, iż zapadł wyrok Sądu I instancji, a ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata motywowany jest chęcią złożenia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia. Art. 175 p.p.s.a. przewiduje zaś obligatoryjne sporządzenie skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Z uwzględnieniem tego właśnie aspektu został rozpoznany obecnie złożony wniosek skarżącego. Fakt wystąpienia przymusu działania przez profesjonalnego pełnomocnika jest zmianą okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej strony skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 roku, sygn. akt II FZ 492/05, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się, iż sąd nie może odmówić przyznania prawa pomocy, jeżeli następstwem takiego rozstrzygnięcia byłoby istotne ograniczenie prawa strony do sądu, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie złożenia skargi kasacyjnej ze względu na obligatoryjne jej sporządzenie przez profesjonalnego pełnomocnika (teza postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2005 roku, sygn. akt II FZ 651/05). Z tych względów przychylono się do wniosku skarżącego i przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie został uwzględniony z następujących powodów. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia, nie posiadające żadnego majątku). W ocenie orzekającego skarżący do żadnej z tych grup nie należy. W. S. dysponuje bowiem stałym miesięcznym dochodem z emerytury w wysokości 1.564,38 zł. Dochód ten przypada tylko na skarżącego, z akt sprawy nie wynika bowiem, aby wnioskodawca miał kogoś na utrzymaniu. Strona dysponuje ponadto majątkiem nieruchomym w postaci dwóch domów oraz nieruchomości rolnej o areale 1,92 ha. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, gruntów) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Nieruchomość rolna daje także możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 p.p.s.a.