II SA/Kr 476/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014r. znak. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny celem przymuszenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 lutego 2015r. J.S. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie WINB w K. z dnia 24 stycznia 2014r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty leczenia i utrzymania. Podnosi, iż jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura. Nie ma żadnych nieruchomości, zamieszkuje w namiocie z folii w lesie. Jest kloszardem. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury po opodatkowaniu - w wysokości 1211,57 zł ( wysokość świadczenia od 1 marca 2015 wynosi [...] zł pomniejszona jest o 522,56 zł z powodu egzekucji administracyjnej ), z czego spłaca kredyt w racie miesięcznej w wysokości [...] zł w miesiącu kwietniu 2015r. – kolejne raty po [...] zł. Na rękę pozostaje mu zatem 391,39 zł. Nie uzyskuje świadczeń z tytułu zasiłków, pomocy społecznej, doraźnych dochodów z umów cywilnych. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada nieruchomości lokalowych, zamieszkuje w namiocie w lesie. Wyjaśnia, iż nie wie do kogo należy lokal mieszkalny w Z. , który podaje jako adres do korespondencji. Wykazuje, iż jest właścicielem pasa drogi w ½ części. Jak wynika z akt sprawy, z małżonką pozostaje w rozdzielności majątkowej, otrzymuje ona świadczenia emerytalne w wysokości [...] zł. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania wartościowych ruchomości, samochodów czy też oszczędności. Jednocześnie wnioskodawca dołącza umowę kredytową zaciągniętą na kwotę [...] zł, z pierwszą miesięczną ratą do zapłacenia na dzień 10 kwietnia 2015r. w wysokości 820,18 zł. Jak dodaje, kredyt ten jest zaciągnięty na koszty leczenia. Skarżący cierpi na chorobę nowotworową . Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Należy zaznaczyć, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek – postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 maja 2014r. został rozpoznany odmownie. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawca nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej jego sytuacji majątkowo – bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia. Z akt sprawy wynika, iż sytuacja wnioskodawcy nie tylko nie uległa zmianie, która uzasadniałaby odmienną od uprzedniej tezę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, ale zmieniła się w zasadzie na korzyść skarżącego. Skarżący wykazuje aktualny dochód w wysokości 1211,57 zł w porównaniu do uprzedniego – 1 173 zł. Jest to niewątpliwie dochód niski, jednakże budzi wątpliwości ogólna sytuacja życiowa i rodzinna skarżącego. Rozdzielność majątkowa z małżonką nie wpływa na wzajemny obowiązek pomocy, który wynika jednoznacznie z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżący wykazuje kredyt jako obciążenie dochodu miesięcznego. Fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi tymczasem przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu tychże nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy. ( post. NSA z 28.06.2005r.II GZ 56/05 ). Skarżący jako adres do korespondencji podaje dane - [...] , wskazując, iż nie ma wiedzy do kogo aktualnie należy ten lokal. Nie wyjaśnia natomiast co go w takim razie łączy z tym adresem. Tymczasem jak wynika z powszechnie dostępnych źródeł informacji, w Z. , pod adresem. [...] prowadzona jest działalność –J.S. - wynajem pokoi – [...] Skarżący w żaden sposób do tego się nie odnosi. Z dołączonej aktualnie umowy kredytowej wynika , iż strona podaje tam adres [...] . Nie wyjaśnia charakteru własności tejże nieruchomości. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający ma wątpliwości, czy skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób należy. Orzekający bowiem przy ocenie, czy stronie należy przyznać prawo pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno - bytową strony, a ona, zdaniem orzekającego, budzi wątpliwości i nie wskazuje jednoznacznie również aktualnie na niemożność poczynienia przez wnioskodawcę stosownych oszczędności w celu wygenerowania środków finansowych koniecznych do zapłaty aktualnie wymaganych należności sądowych w wysokości 100,00 zł, jako opłaty za sporządzenie uzasadnienia do wyroku . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).