II SA/Kr 495/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt II SA / Kr 495 / 07. Uzasadnienie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go w całości od kosztów sądowych, wskazując w oświadczeniu, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką R. S. i małoletnim synem M. Stały miesięczny dochód rodziny wynosi 1.580 zł i składa się nań świadczenie skarżącego w wysokości 780 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego córki w wysokości 800 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom (brak danych o powierzchni), garaż, budynek gospodarczy i gospodarstwo rolne o areale l ha oraz samochód osobowy marki C. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. S. podniósł, że jest rencistą mającym na utrzymaniu żonę i syna, a prowadzone gospodarstwo rolne przynosi niewielki dochód, wystarczający jedynie na skromne życie. Postanowieniem referendarza z dnia [...] czerwca 2007r., sygn. akt II SA/Kr 495/07 Wojewódzki Sądu Administracyjny w Krakowie zwolnił skarżącego od wpisu sądowego w 1/2 części, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Od powyższego postanowienia w terminie sprzeciw wniósł uczestnik postępowania A. R., w którym domagał się oddalenia w całości wniosku skarżącego o zwolnienia od kosztów. W uzasadnieniu sprzeciwu podał, iż J. S. uprawia truskawki i tytoń, otrzymuje dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, hoduje również trzodę chlewną, a żona skarżącego otrzymuje rentę strukturalną w wysokości około 1.500 zł miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu skarżący podał, że przebył 2 zawały serca i koronarografię, a jego żona leczy się kardiologicznie i endokrynologicznie. Lekarstwa dla skarżącego kosztują około 150 zł miesięcznie, a dla jego żony około 200 zł miesięcznie. Z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa J. S. otrzymuje dopłaty bezpośrednie w kwocie 700 zł. Żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący zakupił węgiel za kwotę 1.683 zł, które pożyczył w BSR K. Ponadto rodzina skarżącego opłaca światło - ok. 150 zł, gaz - ok. 70 - 80 zł, KRUS - ok. 200 zł. Do pisma dołączono kartę informacyjną leczenia szpitalnego J. S. w dniach 9-15 marca 2005 r., skierowanie dla jego żony na operację w październiku 2007 r., a także kserokopie zeznań podatkowych za rok 2006. Postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił skarżącego od wpisu sądowego w połowie, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalając. Postanowienie to zostało uchylone mocą postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r., który wskazał, że Wojewódzki Sądu Administracyjny w Krakowie powinien wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do wszystkich okoliczności przytoczonych we wniosku oraz do całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a także uzasadnić dlaczego uzyskiwany dochód nie uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, lecz jednakowoż umożliwia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozpatrując ponownie sprawę Sąd celem weryfikacji okoliczności powoływanych przez uczestnika A. R. wezwał J. S. do złożenia dodatkowego oświadczenia majątkowego. Wykonując wezwanie wnioskodawca podał, że uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 889,81 zł oraz płatności przysługujące producentowi surowca tytoniowego w wysokości 6.325,08 zł. w wymiarze rocznym. Ponadto oświadczył, że ze sprzedaży tytoniu uzyskuje przychód w wysokości 3.000 zł, a z uprawy truskawek -100 zł. Prowadzi również przyzagrodowy chów 2-3 sztuk trzody chlewnej. J. S. podał również koszty opału, paliwa, ubezpieczenia, nawozów na kwotę około 3.500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący J. S. wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go w całości od ponoszenia kosztów sądowych. Analizując zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy stwierdzić należy, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, w szczególności nie jest uprawnione stanowisko jakoby skarżący nie był w stanie ponieść pełnych kosztów, a ich uiszczenie spowodowałoby dla niego uszczerbek koniecznego utrzymania. Po pierwsze z oświadczeń skarżącego wynika, że jego 4-osobowa rodzina osiąga stałe miesięczne dochody w wysokości 1.580 zł (renta skarżącego oraz wynagrodzenie córki). Ten stały miesięczny dochód powiększony jest o roczne dopłaty do prowadzonych upraw, w ramach gospodarstwa rolnego, w tym tytoniu w wysokości rzędu około 7.200 zł. Ponadto skarżący wskazał, że uzyskuje około 3.000 zł z tytułu wyprodukowanego tytoniu. Dodatkowo z racji prowadzonego gospodarstwa rolnego rodzina wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu przydomowej hodowli trzody chlewnej, częściowo też powyższe pożytki naturalne przeznacza na własne spożycie. Dotyczy to rzecz jasna także innych płodów rolnych. Powyższe łączne korzyści z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w sposób ewidentny poprawiają sytuację materialną skarżącego i uprawniają do oceny, iż wnioskodawca nie jest ubogą osobą pozbawioną środków, które może przeznaczyć na koszty sądowe. W związku z tymi dochodami wskazywanie przez wnioskodawcę na koszty utrzymania, leczenia oraz koszty prowadzonej działalności rolniczej, nie może prowadzić do konstatacji, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny. Podnieść przy tym należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, albowiem koszty te są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Prawo pomocy jest zatem stosowane tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie). W przedstawionej powyżej sytuacji materialnej skarżącego zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej wnioskującego pozostawać musi także okoliczność nie ujawnienia jego pełnych dochodów w pierwotnie złożonym oświadczeniu majątkowym. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 p.p.s.a.