II SA/Kr 499/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 marca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006r. sygn. akt [...] w przedmiocie przekazania podania zgodnie z właściwością I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. K. ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. kwotę 292,80zł. ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej skarżącemu z urzędu w niniejszym postępowaniu. UZASADNIENIE. Postanowieniem Starosty B. z dnia [...] 2006 r. znak [...], na podstawie art.65 § 1 oraz art.123 k.p.a. orzeczono o przekazaniu według właściwości Wojewodzie M. pisma W. O. z dnia [...] 2006r., zamieszkałego w K. wraz z załączonymi do wniosku kserokopiami: postanowień Sądu Rejonowego. z dnia [...] 1988r. sygn. [...] i z dnia [...] 2001r. sygn. [...], pisma Starostwa Powiatowego. z dnia [...] 2003r. znak [...], pisma Urzędu Rejonowego. z dnia [...] 1998r. znak [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że w dniu [...] 2006r. do Starostwa Powiatowego. wpłynęło pismo W. O. w sprawie realizacji roszczeń z tytułu rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. przez jego ojca W. O. Uprzednio, postanowieniem z dnia [...] 2004r. znak [...] Starosta zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 12.12.2003r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego ( Dz. U z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ) wszystkie złożone w Urzędzie, a dotyczące tej sprawy dokumenty przekazał Wojewodzie M. Wobec faktu iż organem pierwszej instancji w sprawach postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa jest wojewoda również niniejszy wniosek przekazano Wojewodzie M. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł w terminie W. O., który zadając pytanie dlaczego nie został poinformowany przez S. B., że należy mu się prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez jego ojca W. O. zamieszkałego. poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. przedstawiał swe roszczenia co do formy takiej rekompensaty. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. z dnia [...] 2006r. sygn.[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., a także art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8.07.2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2005r. Nr 165, poz. 1418) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17.11.2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925 ), po rozpatrzeniu zażalenia W. O. na postanowienie S. B. z dnia[...] 2006r. [...] - utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organu drugiej instancji nawiązano do zaskarżonego postanowienia i treści zażalenia, zaś w wyniku jego rozpatrzenia wskazano na następujące okoliczności. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8.07.2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1.09.1939r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2 ) posiada obywatelstwo polskie. Z art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31.12.2008r., zaś właściwość organów określa jej art. 5 ust. 3 , zgodnie z którym prawo do rekompensaty potwierdza w drodze decyzji : 1) wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy będącego właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, albo 2) wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby, albo 3) wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania jednego z wnioskodawców wskazanego przez pozostałych, jeżeli współwłaściciele nieruchomości mieszkają lub mieszkali w różnych województwach, albo 4) wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku, jeżeli nie można określić właściwości zgodnie z pkt 1- 3. Z uwagi zatem na fakt, że W. O. złożył podanie dotyczące rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP do organu niewłaściwego, Starosta Powiatu. zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. prawidłowo przekazał je organowi właściwemu, tj. Wojewodzie, zaś wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu Starosta. nie mógł udzielić informacji dotyczących prawa do rekompensaty, bowiem nie jest w tej sprawie organem właściwym. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2006r. sygn. akt [...] W. O. kwestionował jego zasadność. Precyzując ostatecznie swe stanowisko w piśmie z dnia [...] 2006r. skarżący zarzucał naruszenie przez organy pierwszej i drugiej instancji art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co spowodowało kolejne przekazanie wniosku o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP do Wojewody ( Odział Zamiejscowy. ), mimo iż w dniu [...] .2004r. taki wniosek był już przez Starostę przekazany Wojewodzie , jak również naruszenie zasady z art. 9 k.p.a. przez brak poinformowania skarżącego w chwili składania ponownego wniosku do Starosty o wcześniejszym przekazaniu jego wniosku w tej samej sprawie do Wojewody i brak wyjaśnienia dlaczego do dnia dzisiejszego decyzja w sprawie nabycia prawa do rekompensaty nie została przez Wojewodę wydana. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji zasądzenie od strony przeciwnej na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie. Uzasadniając powyższe podawał, że od kilku lat ubiega się o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W tym celu złożył w 2003r. wniosek do Starosty , który był wówczas właściwym do załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...].2004r. Starosta i przekazał wniosek wraz z załącznikami Wojewodzie jako właściwemu w związku z wejściem w życie w dniu 30.01.2004r. ustawy z dnia 12.12.2003r. o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, która przewidywała, że właściwym do załatwienia tego typu wniosków jest wojewoda. Wobec niewydania przez Wojewodę decyzji o przyznaniu rekompensaty i braku informacji o przebiegu dotychczasowej sprawy skarżący ponownie złożył wniosek o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] 2006r. do Starosty, który jednakże nie wyjaśnił, dlaczego wcześniejszy wniosek przekazany do Wojewody nie został jeszcze rozpoznany i ponownie postanowieniem z dnia [...] 2006r. przekazał wniosek z dnia [...] 2006r. wraz z załącznikami Wojewodzie jako właściwemu w tej sprawie. Nie kwestionując w sprawie niniejszej właściwości tego organu skarżący uznawał za nieprawidłowe niewyjaśnienie mu przez organy pierwszej i drugiej instancji jak ma dalej postępować w sytuacji, gdy wniosek o rekompensatę został już wcześniej złożony i przekazany Wojewodzie do rozpatrzenia. Skarżący powoływał w tym zakresie art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinny udzielać niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek. Organy mniejszego postępowania zaniechały udzielenia takich informacji skarżącemu przez co prowadzona jest kolejne postępowanie w tej samej sprawie. W myśl art. 7 k.p.a. na Staroście , a następnie na Samorządowym Kolegium Odwoławczym. ciążył obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z czego organy te się nie wywiązały nie biorąc pod uwagę faktu, że wniosek w tej samej sprawie był już przez skarżącego składany i był przekazany Wojewodzie przez Starostę w dniu [...] 2004r. Postanowienie Starosty z dnia [...] 2006r. o przekazaniu kolejnego wniosku skarżącego Wojewodzie jest bezzasadne, bowiem Wojewoda już taki jego wniosek rozpatruje. W sprawie tej do chwili obecnej nie wydano decyzji, co świadczy o bezczynności Wojewody i powinno być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze. wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazując nadto, że w kwestii niewyjaśnienia dotąd sprawy rekompensaty W. O. winien zwrócić się ze stosownym podaniem do organu właściwego, tj. Wojewody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje . Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. -oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sytuacji, gdy w przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. postanowienie organu administracji publicznej nie rozstrzygające o istocie sprawy kontrola ta ogranicza się zasadniczo do badania prawidłowości orzekana w kwestii incydentalnej. Nie może ona dotyczyć niezwiązanych z nią bezpośrednio materii – w tym zagadnień materialnoprawnych, odrębnie zaskarżalnych zdarzeń związanych z bezczynnością tego lub innego organu lub kontroli aktów nie mieszczących się w granicach sprawy. Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń, przepisy obowiązujące w datach ich wydania oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych, skargę w niniejszej sprawie należy uznać za bezzasadną. Poza rozważaniami jako nie mieszczące się w granicach sprawy pozostają zarzuty W. O. dotyczące bezczynności Starosty Powiatu w udzieleniu skarżącemu informacji o przekazaniu zgodnie z właściwością jego wniosku dotyczącego rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. postanowieniem z dnia [...] 2004r., czy bezczynności Wojewody w jego rozpatrzeniu, które winny być kontrolowane w odrębnym trybie. Stosownie art. 19 k.p.a. - organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, zaś w myśl art. 65 § 1 k.p.a. zdanie pierwsze - jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w pierwszym rzędzie dokonać oceny podania strony pod kątem swojej właściwości w sprawie będącej przedmiotem żądania, zaś negatywne ustalenia w tym zakresie obligują go do niezwłocznego przekazania pisma zgodnie z właściwością. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznaje za trafne te poglądy doktryny i orzecznictwa , w których przyjmuje się, że złożenie podawania do organu niewłaściwego nie skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie ( tak A. Gili artykuł RPEiS 2003/2/27 -1.3 Pozycja procesowa strony na etapie wszczęcia postępowania administracyjnego; R. Hauser artykuł RPEiS 1998/1/3-t.3 Wszczęcie postępowania administracyjnego; komentarze do art. 65 k.p.a. - B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2005r) przekazaniu podlega w istocie podanie, a nie sprawa, organ niewłaściwy nie jest uprawniony do ustalania podmiotów będących stronami stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z błędnie skierowanego do niego żądania lub też podejmowania innych wstępnych czynności procesowych, takich jak terminowość złożenia podania, występowanie braków w rozumieniu art. 64 k.p.a., które to czynności należą do organu właściwego ( por. komentarze do art. 65 k.p.a. - B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2005r; G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l i II, Zakamycze, 2005; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000 ;wyrok WSA w Warszawie z 21.04.2005r. VII SA/Wa 585/04, zam. zb. LEX nr 169358; postanów. NSA w Warszawie z 14.12.2000r, zam zb. II SA 2308/00 LEXnr55315). Dokonana przez organ pierwszej, a potem drugiej instancji w sprawie niniejszej kwalifikacja pisma W. O. z dnia [...] 2006r. oraz ustalenia w sprawie właściwości poparte powołaniem stosownych przepisów prawa są prawidłowe w świetle okoliczności ujawnionych w tym podaniu, przy czym także w skardze nie kwestionuje on, że jego przedmiotem jest ustalenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jego ojca W. O. zamieszkałego. poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną 1939r, zaś właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Wojewoda M. Wbrew temu, co zarzuca skarżący nie było rzeczą Starosty B. prowadzenie nawet w ograniczonym zakresie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, które nie zostało skuteczne przed tym organem wszczęte przez złożone niezgodnie z właściwością podanie z daty [...] 2006r., albo czynienie ustaleń w zakresie trybu załatwienia przez Wojewodę M. wniosku przekazanego temu organowi postanowieniem z dnia [...] 2004r. znak [....], albo też realizacja związanych z rozpatrzeniem sprawy obowiązków z art. 9 k.p.a., które winien wykonywać w toku postępowania administracyjnego organ właściwy, a zarzucaną w skardze bezczynność organów mógł on kwestionować na zasadach przewidzianych w art. 37 §1 -2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowadministracyjnego orzeczono jak w pkt II. sentencji wyroku zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 c, § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).