II SA/Kr 51/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2012 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia wniosek oddalić. ZARZĄDZENIE Dnia 12 października 2012 r. Sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2012 r. wniosku J.F. o przedłużenie terminu sądowego w przedmiocie złożenia wyjaśnień celem ustalenia stanu majątkowego objętego wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2011 r. znak:[...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przedłużenia wyznaczonego czternastodniowego terminu sądowego Dnia 27 lutego 2012 r. J.F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku złożonego na formularzu skarżący podniósł, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Wnioskodawca oświadczył jedynie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną B.F. i synami: M. urodzonym [...] 1992 roku i S. urodzonym 1998 roku. Rubryki formularza dotyczące majątku i dochodów pozostały niewypełnione. W związku z brakami wniosku, uniemożliwiającymi jego merytoryczne rozpoznanie, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2012 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie o swoim stanie majątkowym, wysokości dochodów, wydatków, posiadanego majątku. W otwartym terminie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył wniosek o przedłużenie 7 - dniowego terminu z uwagi na wielość okoliczności, o których wykazanie został wezwany oraz konieczność uzyskania stosownych zaświadczeń, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 marca 2012 r. termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Zarządzeniem z dnia 11 maja 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pozostawił wniosek bez rozpoznania z uwagi na jego braki uniemożliwiające jego ocenę merytoryczną. Powyższe zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 20 czerwca 2012 r. Dnia 27 czerwca 2012 r. J.F., wniósł od tego zarządzenia sprzeciw zarzucając brak rzeczywistego ustalenia stanu faktycznego. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2012 r. Sąd wezwał J.F. do przedłożenia szeregu dokumentów i szczegółowych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji finansowej w terminie 14 dni. Nadto Sąd zwrócił się do Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta K. o informacje celem ustalenia czy wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości i pojazdów. W otwartym terminie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył wniosek o przedłużenie 14 - dniowego terminu z uwagi na wielość okoliczności, o których wykazanie został wezwany oraz konieczność uzyskania stosownych zaświadczeń. Nie wskazał do kiedy będzie w stanie zgromadzić stosowne dokumenty. Na wezwanie Sądu o wskazanie przyczyn niedochowania terminu oraz podanie, jakie czynności podjął skarżący celem uzyskania wnioskowanych dokumentów, J.F. nie udzielił żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu wynika, że J.F. domaga się przyznania mu pomocy prawnej w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sadowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. Zauważyć należy, że zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od powszechnie obowiązującej zasady ponoszenia tych kosztów przez tą stronę postępowania, która wnosi pisma wszczynające postępowanie sądowe. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na osobie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Wnioskodawca J.F. nie podał żadnych danych dotyczących jego sytuacji finansowej umożliwiających merytoryczne rozpoznanie jego wniosku, i chociaż ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, Sąd przeprowadził postępowanie w tym przedmiocie. Ustalono, że J.F. jest współwłaścicielem pięciu działek w K. oraz siedmiu samochodów (pisma Urzędu Miasta K. z dnia 13 lipca 2012 r. i dnia 9 lipca 2012 r.). Nie jest więc prawdą podana w formularzu przez skarżącego informacja o braku prawa przez skarżącego do jakichkolwiek nieruchomości. Należy podkreślić, że przesłanką otrzymania pomocy prawnej na gruncie P.p.s.a. w formie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych jest tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, na gruncie niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że już sam fakt, że wniosek J.F. o zwolnienie go od kosztów sądowych nie zawiera żadnej informacji o jego stanie majątkowym, powoduje z oczywistych względów brak możliwości uzyskania zwolnienia. Wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących jego dochodów, ani nie wskazał na jakikolwiek majątek będący własnością jego lub innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Z użycia w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bezsprzecznie, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie (tak postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 5/10, opub. w LEX Nr 663546). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 84/11, opub. w Lex Nr 783925). W orzecznictwie wskazuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać dokładane dane o stanie majątkowym wnioskodawcy. Przepis art. 252 § 1 P.p.s.a. nakłada właśnie taki obowiązek w celu możliwości pełnego wglądu sądu w sytuację finansową wnioskodawcy. Tylko i wyłącznie taki ogląd może pozwolić na prawidłową ocenę, czy wnioskodawca jest (i w jakim stopniu) zdolny partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (postanowienie NSA z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 158/10, opub. w LEX Nr 663316). Nadto wskazać należy, że przeprowadzone postępowanie przez Sąd ujawniło, że J.F. jest osobą zamożną i posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości gruntowych oraz samochodów, co stanowczo przemawia za tym, że może ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza, iż domaga się zwolnienia od ponoszenia opłaty od zażalenia w kwocie 100 zł. Biorąc powyższe pod uwagę przedmiotowy wniosek należało oddalić.