II SA/Kr 513/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz Kancelarii Adwokackiej L. P. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Prezydent Miasta K. decyzją z [...] listopada 2008 r. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew krzewów oraz kar za niszczenie zieleni na rok 2008 (Monitor Polski nr 77, poz. 828), wymierzył R. B. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew, gatunek sosna [...], w wysokości 72663,33 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniach 1- 2 września 2008 r. w K. z działki nr "1", obr. [...], przy ul. K. zostały usunięte drzewa ozdobne w ilości [...] sztuk, gatunek sosna [...] o najmniejszej średnicy pnia na wysokości ścięcia 26, 30, 24, 16, 24 cm, w wieku co najmniej 20 lat. Drzewa zostały usunięte przez współwłaściciela nieruchomości. Organ wskazał, że sosny zwyczajne są drzewami zakwalifikowanymi do kategorii drzew ozdobnych, nadto ich wiek przekraczał 5 lat, zatem na ich usunięcie wymagane jest zezwolenie. Wg tabel wiekowych drzew sporządzonych przez prof. Longina Majdeckiego, sosna [...] o średnicy 12 cm, na wysokości 130 cm, ma ok. 20 lat. Z uwagi na silne zabrudzenie ziemią powierzchni pniaków po ściętych drzewach nie było możliwości odczytania wieku drzew na podstawie zliczenia słoi przyrostu rocznego. Organ wskazał, że ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od wymierzenia kary w sytuacji usunięcia bez zezwolenia drzew obumarłych, czy też zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Wyjaśnienia strony, że w miejsce usuniętych drzew zostały nasadzone nowe drzewa również nie stanowi okoliczności skutkującej nie wymierzeniem kary. Odwołanie od wyżej opisanej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł R. B., domagając się uchylenia nałożonej kary. Podniósł, że drzewa zostały przez niego zasadzone z nasion znalezionych szyszek, pielęgnował je przez wiele lat i płacił za działkę, na której się znajdowały podatek gruntowy. Nie przedstawiały one większej wartości przyrodniczej i materialnej. Ich usunięcie miało na celu wyeliminowanie zagrożenia jakie stanowiły dla zdrowia ludzi i mienia ze względu na ich przechylenie w kierunku sieci energetycznej. Podał, że nie miał świadomości konieczności uzyskania stosownego zezwolenia. W miejsce wyciętych drzew posadził [...] jodeł i [...] bukszpanów. Nadto na jego działce znajduje się około [...] drzew. Wskazał, że nie będzie w stanie spłacić nałożonej na niego kary do końca życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 23 lutego 2009 r. (znak: [...]), na podstawie art. 88 ust. 1, art. 89 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r., Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że okolicznością bezsporną jest, że przedmiotowe drzewa zostały usunięte przez R. B. bez stosownego zezwolenia. Wskazał, że przepisy ustawy o ochronie przyrody ustanawiają bezwzględny obowiązek wymierzenia kary pieniężnej, jeżeli zostanie stwierdzony fakt usunięcia drzewa bez zezwolenia. Kara nie jest uznaniowa, ale ściśle uzależniona od faktu stwierdzenia wycięcia drzewa, rodzaju drzewa, wieku, średnicy pnia. Kara ta jest również niezależna od winy sprawcy, dlatego organ ma obowiązek wymierzyć ją w ustawowej wysokości bez względu na motywy, nawet uzasadnione indywidualnie, czy społecznie. Przepisy nie przewidują odstąpienia od wymierzenia kary, nawet jeśli sytuacja osobista, czy finansowa osoby, która dokonała wycięcia jest bardzo trudna. Powołując się na treść art. 86 ust.1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody wskazał, że czym innym jest zwolnienie od opłaty, a czym innym obowiązek uzyskania zezwolenia, które jest wymagane także wówczas, gdy nie jest wymagana opłata za usunięcie drzewa. Natomiast przypadki, gdy zezwolenie nie jest wymagane określone są w sposób wyczerpujący w art. 83 ust. 6 ustawy. Nadto organ odnosząc się do argumentów o trudnej sytuacji odwołującego się wskazał na brzmienie art. 88 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody oraz na treść art. 43 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2114 z późn. zm.). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 23 lutego 2009 r. złożył R. B.. Podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił jego argumentów dotyczących stanu pochylających się drzew, stwarzających realne zagrożenie dla sieci energetycznej, posadzenia innych drzew w miejsce wyciętych, możliwości finansowych skarżącego, ilości zieleni jaka znajduje się na jego działce, posadzenia przedmiotowych drzew przez skarżącego, ich pielęgnowania i płacenia podatku od gruntu, na którym rosły. Podał, że nie ma możliwości uiszczenia kary w orzeczonej wysokości. Wniósł o wymierzenie kary w postaci nakazania posadzenia określonej ilości drzew na wskazanym miejscu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podniósł, że zarzuty skargi są tożsame z zarzutami odwołania, do których organ odniósł się wyczerpująco w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 ustawy). Sąd rozpoznając sprawę nie stwierdził, aby organy administracji wydając decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego, czy przepisy postępowania administracyjnego w stopniu przesądzającym o niezgodności z prawem tych decyzji. Kwestię dopuszczalności usuwania drzew i krzewów, zezwoleń, zasad uiszczania opłat oraz nakładania kar reguluje ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.). Zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia w stosunku do drzew i krzewów: w lasach, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową, na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu, a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu, stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Wymienione wyżej przypadki, w których usunięcie drzewa nie wymaga zezwolenia określone są w art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Jest to katalog zamknięty, stanowiący listę wyjątków od zasady wprowadzającej obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Żadna z powyższych okoliczności zwalniających z obowiązku uzyskania zezwolenia nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Natomiast unormowania zawarte w art.86 ust.1 pkt 1-13 ustawy o ochronie przyrody regulują sytuacje, w których nie pobiera się opłaty za usunięcie drzew lub krzewów w związku z uzyskaniem zezwolenia, o którym mowa w art.88 ust.1 pkt 2 ustawy. Wynika to wprost z przepisów art.84 ust.1-3 ustawy o ochronie przyrody. Tak więc przepis art. 86 ust.1 pkt 4 ustawy, według którego nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, nie zwalnia od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie takich drzew. Za taką wykładnią przepisów art.86 ust.1 ustawy, a co za tym idzie za brakiem przeszkód do zastosowania art.88 ust.1 pkt 2 ustawy i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadkach określonych w art.86 ust.1 ustawy, opowiada się orzecznictwo i piśmiennictwo (wyrok NSA z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1970/06, niepubl., wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2034/06, niepubl.). W związku z powyższym argumentacja skarżącego zmierzająca do wykazania, że usunięcie drzew było usprawiedliwione ze względu na zagrożenie jakie stwarzały usunięte drzewa dla ludzi i mienia w związku z ich nachyleniem w kierunku sieci energetycznej, nie może odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 88 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a w myśl art. 89 ust. 1 ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawie, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy, zaś jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % (art. 89 ust. 3). Co się tyczy pozostałych okoliczności podniesionych w skardze, a wcześniej w odwołaniu, wskazujących na sytuację finansową skarżącego, jego brak świadomości wymogu uzyskania zezwolenia na usuniecie drzew oraz stanu zadrzewienia działki to należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie zawiera przepisów wyłączających bezprawności deliktu administracyjnego polegającego na usunięciu drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia. Kara administracyjna nie ma charakteru odszkodowawczego. Jest to odpowiedzialność za delikt administracyjny, przy której wartość przyrodnicza usuwanego drzewa nie ma znaczenia, ponieważ jest to odpowiedzialność za działanie bez zezwolenia właściwego organu administracji publicznej, którego uzyskanie w danych okolicznościach jest wymagane. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie uzależniają nałożenia kary za naruszenie w/w przepisów od ustalenia winy sprawcy wycięcia drzewa. Organ administracji dokonuje jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustali naruszenie prawa, ma obowiązek zastosować ściśle określone sankcje. Dlatego bez znaczenia są przyczyny usunięcia drzew. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący dokonał wycinki drzew, z gatunku sosna [...], bez wymaganego zezwolenia, jak również, że skarżący jest współwłaścicielem działki nr "1" obr. [...], na której na której rosły w/w drzewa. W świetle przytoczonych regulacji prawnych i przedstawionego stanu sprawy istniały wszelkie podstawy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie spornych drzew bez zezwolenia. Również kara została ustalona zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody i rozporządzeń: Ministra Środowiska z 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229) i z 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 16 października 2007r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 (M.P. nr 77, poz. 828). Wysokość kary stanowiąca trzykrotność opłaty za usunięcie [...] sztuk sosny [...] została naliczona prawidłowo, tj. jako iloczyn obwodu pnia za 1 cm i współczynników różnicujących stawki w zależności od obwodu pnia usuniętych i zniszczonych drzew. Organ pierwszej instancji w decyzji wskazał gatunek drzew, obwód pnia, stawkę za 1 cm obwodu pnia, współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia, oraz wysokość opłaty i wysokość kary, a także podstawę prawną i sposób wyliczenia. W ocenie Sądu przedstawiony sposób obliczenia administracyjnej kary pieniężnej należało uznać za odpowiadający wymogom ustawy o ochronie przyrody. Mając zatem na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając skargę za nieuzasadnioną, w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wynagrodzenie adwokata świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na zasadzie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 2 w zw. § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).