II SA/Kr 516/03
WyrokWSA w Krakowie2006-08-23
Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Renata Czeluśniak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości sąsiednich oraz gmina mają interes prawny w postępowaniu o wydanie zezwolenia na odzysk odpadów innych niż niebezpieczne, uzasadniający ich status strony?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając brak interesu prawnego właścicieli sąsiednich nieruchomości i Gminy Pacanów w postępowaniu o wydanie zezwolenia na odzysk odpadów. Sąd uznał, że ustawa o odpadach, jako ustawa środowiskowa, powinna być interpretowana w świetle przepisów Prawa ochrony środowiska, które ustanawia ogólne zasady ochrony środowiska. Naruszenie tych zasad może wpływać na nieruchomości sąsiednie, a zatem istnieje potencjalny związek między decyzją administracyjną a sferą praw i obowiązków właścicieli nieruchomości oraz gminy, co uzasadnia ich status strony.Stan faktyczny
Starosta wydał zezwolenie na odzysk odpadów innych niż niebezpieczne dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "K.". Wójt Gminy Pacanów oraz inni mieszkańcy, których nieruchomości graniczą z miejscem prowadzenia działalności, wnieśli odwołania, zarzucając brak wezwania do udziału w postępowaniu i potencjalne negatywne skutki dla środowiska i zdrowia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że odwołujący się nie posiadają interesu prawnego. Gmina Pacanów wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach i zasądził od SKO na rzecz Gminy Pacanów zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Gminy Pacanów na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz skarżącej Gminy Pacanów kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...], na podstawie art. 26, 27 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach(Dz. U. Nr 62, poz. 628) Starosta zezwolił Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu "K." na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne(popiołów lotnych z Elektrowni) do rekultywacji poeksploatacyjnych obszarów górniczych w Cegielni w S. gm. P.
Z decyzją tą nie zgodzili się: Wójt Gminy Pacanów, J. i S. D., H. S., B. i J. K., B. i W. L., H. i Z. K. wnosząc odwołania.
Wójt Gminy Pacanów zarzucił, że Gmina Pacanów nie była wezwana ani dopuszczona do udziału w toczącym się postępowaniu jako strona. Nie brała zatem czynnego udziału. Zarzucił także decyzji organu I instancji, że została ona wydana mimo negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego i braku stanowiska Wójta Gminy. Wójt przedstawił argumentację, iż interes prawny Gminy Pacanów w niniejszej sprawie wynika z przepisów art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 11 ust. 9 a i b ustawy o odpadach. Podniósł także aspekty negatywnych skutków rekultywacji wyrobiska popiołami lotnymi dla okolicznych producentów warzyw i owoców, posiadających pola uprawne i sadu w sąsiedztwie wyrobiska, a także wskazał na aspekty zagrożenia zdrowia z tytułu przedmiotowej działalności. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Pozostali odwołujący się w odwołaniach zarzucili także, że nie zostali wezwani i nie brali udziału w toczącym się w tej sprawie postępowaniu mimo, że ich nieruchomości graniczą bezpośrednią z przedmiotowym wyrobiskiem. Podnieśli również aspekty związane z pogorszeniem się warunków uprawowych z uwagi na zanieczyszczenie pyłami lotnymi oraz związane z narażeniem ich na problemy zdrowotne. Złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W wyniku rozpatrzenia tych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 stycznia 2003 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wskazało, że stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Według dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawowe znaczenie dla ustalenia, czy ktoś jest stroną, ma ocena czy zainteresowana osoba ma "interes prawny" w załatwieniu sprawy. O ocenie takiej nie decyduje jednak wewnętrzne przekonanie danej osoby, lecz konkretny przepis prawa materialnego, który może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu.
Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji I instancji stanowiły przepisy art. 26 i 27 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62 poz. 628 z późn. zmian.) dotyczące wydawania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.
Przepisy te określają kto może ubiegać się o takie zezwolenie, jakie wymogi musi spełniać wniosek o zezwolenie, organ właściwy do wydania zezwolenia oraz co zezwolenie musi określać.
Przepisy ustawy o odpadach nie zawierają natomiast sformułowań dotyczących praw lub obowiązków osób trzecich, dających podstawę prawną do uznania ich za stronę w postępowaniu o uzyskanie zezwolenia na odzysk odpadów.
Należy także zaznaczyć, że obowiązująca od 1 października 2001 r. ustawa Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 z późn. zmian.) określa zasady udziału społeczeństwa w rozwiązywaniu problemów środowiskowych.
W oparciu o art. 10 tej ustawy każdy w przypadkach w niej określonych ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji z zakresu ochrony środowiska.
O tym, który z rodzajów postępowań wymienionych w ustawie jest "prowadzonym z udziałem społeczeństwa" rozstrzygają każdorazowo przepisy regulujące dany rodzaj postępowań.
W świetle tej ustawy prawo uczestniczenia w postępowaniu, o którym mowa w art. 10 dotyczy następujących procedur decyzyjnych:
- opracowanie polityk, strategii planów i programów wymagających postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko,
- podejmowanie rozstrzygnięć wymagających wykonania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
- wydawania zintegrowanych pozwoleń ekologicznych (nastawianych głównie na kontrolę emisji),
- opracowania zewnętrznego planu operacyjno - ratowniczego związanego z ryzykiem awarii przemysłowych.
Wśród wyżej wymienionych nie ma postępowania o wydanie pozwolenia w trybie art. 26 ust. 1, 3 pkt 2 ustawy z dnia 27.04.2002r. o odpadach
Stosownie do art. 53 Prawa ochrony środowiska organ właściwy do wydania jedynie takich decyzji jak: decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzja o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego oraz decyzja o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, koncesja na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, na wydobywanie kopalin ze złóż i inne (art. 46 ust. 4 pkt 3), pozwolenie wodnoprawne (art. 46 ust. 4 pkt 4), decyzja ustalająca warunki prowadzenia robót polegających na regulacji wód oraz wałów przeciwpowodziowych, a także robót melioracyjnych i inne (art. 46 ust. 4 pkt 5), decyzja zatwierdzająca projekt scalenia lub wymiany gruntów, decyzja o zmianie lasu na użytek rolny, decyzja o ustaleniu lokalizacji autostrady, ma obowiązek zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu,
w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W sprawach natomiast z zakresu ustawy o odpadach, organy administracji na podstawie art. 19. ust. 1 i 2 pkt 25b ustawy Prawo ochrony środowiska, są obowiązane udostępnić każdemu informacje o środowisku i jego ochronie, znajdujące się w ich posiadaniu, między innymi dotyczące wniosków o wydanie zezwolenia oraz zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania, transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w świetle powołanych przepisów brak jest podstaw do uznania właścicieli nieruchomości sąsiednich, za strony w postępowaniu o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów innych niż niebezpieczne przez G. Ś.
Właściciele nieruchomości przylegających do miejsca prowadzenia wyżej wymienionych działalności nie wskazali, zdaniem Kolegium konkretnych norm prawnych, z których wynikałyby ich uprawnienia do udziału w postępowaniu o wydanie zezwolenia na prowadzenie tej działalności.
Stosownie do ustawy prawo ochrony środowiska organem ochrony środowiska jest między innymi starosta, który jest także właściwy do wydawania zezwoleń w zakresie ustawy o odpadach.
Artykuł 29 powyższej ustawy daje staroście prawo odmowy zezwolenia na prowadzenie działalności między innymi odzysku odpadów, jeżeli zamierzony sposób gospodarki odpadami jest niezgodny z wymaganiami ustawy, mógłby powodować zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, jest niezgodny z planami gospodarki odpadami.
W przypadku zaś naruszenia przez wnioskodawcę przepisów ustawy o odpadach lub działania niezgodnego z zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów, starosta cofa to zezwolenie bez odszkodowania (art. 30).
Z powyższego wynika, że organ wydający przedmiotowe zezwolenia posiada środki prawne, które może stosować w sytuacjach, gdy działalność polegająca na odzysku zagrażać będzie środowisku, w tym zdrowiu ludzi.
Powyższe wywody mają również zastosowanie w kwestii uznania Gminy Pacanów jako strony w postępowaniu o wydanie przedmiotowego zezwolenia.
Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego gminie przysługuje w postępowaniu administracyjnym status strony tylko wówczas, gdy zakres rozstrzygnięcia obejmuje strefę jej interesu prawnego wynikającego z konkretnego przepisu prawa.
Powołany przez Wójta Gminy Pacanów art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym określa zadania publiczne, których wykonanie należy do gminy. Przepis ten bowiem stanowi, że zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki terenami i ochrony środowiska.
Z przepisu tego nie wynika jednak to, że Gmina Pacanów ma interes prawny w postępowaniu o wydanie pozwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku na terenie stanowiącym własność wnioskodawcy, polegającej na wykorzystaniu odpadów do rekultywacji gleby i ziemi.
Wydane przez Starostę na podstawie art. 26 ustawy o odpadach zezwolenie nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej Gminy Pacanów.
Jak wywodzi NSA w wyroku z dnia 14.04.2000r. sygn. akt III SA 1876/99 "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym mówiąc inaczej znaczy to samo co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby."
W związku z powyższym należy także zaznaczyć, że tekst ustawy z dnia 27.04.2001 r. o odpadach nie zawiera powołanych przez Wójta Gminy artykułów 9a i 9b. Przewidziany w tej ustawie art. 9 ust. 1 stanowi, że: "Odpady powinny być w pierwszej kolejności poddawane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstania." Z kolei ustęp 2 art. 9 stanowi, że: "Odpady, które nie mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, powinny być, uwzględniając najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, przekazywane do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być poddane odzyskowi lub unieszkodliwione."
Z treści powyższych przepisów nie można wywieść, aby Gmina Pacanów miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w omawianej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach orzekło jak w sentencji decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniosła Gmina Pacanów.
Podniosła w niej, że nie zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach, iż nie ma ona interesu prawnego w niniejszej sprawie.
W ocenie Gminy zakres rozstrzygnięcia tej sprawy dotyczy w sposób bezpośredni sfery interesu prawnego Gminy Pacanów. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym do zadań własnych gminy nalezą między innymi sprawy z zakresu szeroko rozumianej ochrony środowiska i przyrody. Niewątpliwie odzysk odpadów zgodnie z decyzją Starosty polegający na wbudowaniu ich w przygotowane w tym celu wyrobisko będzie ingerencją w środowisko. W bezpośrednim sąsiedztwie miejsca składowania przedmiotowych odpadów znajdują się gospodarstwa rolne rolników indywidualnych, uprawiających warzywa i owoce, a także stawy rybne. Odpady, stanowiące lotne popioły, będą musiały być transportowane na miejsce wyrobiska. Z uwagi na ich strukturę będzie to powodowało przenikanie ich do atmosfery. Nie ulega zatem wątpliwości, mając na względzie opracowania naukowe (opracowania prof. dr hab. A. S. z Akademii Rolniczej oraz badania Akademii Medycznej), że przedmiotowe popioły będą w sposób szkodliwy oddziaływać na zdrowie ludzi. Zawierają one bowiem tzw. wolną krystaliczną krzemionkę, która stwarza zagrożenie zachorowalnością na choroby laryngologiczne, okulistyczne i dermatologiczne. Będą także wpływać negatywnie na starodrzew znajdujący się obok Domu Pomocy Społecznej usytuowany nieopodal wyrobiska. Swój interes prawny Gmina wywodzi również z tego, że będące w jej władaniu grunty komunalne znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie wyrobiska. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o odpadach Rada Gminy może podejmować uchwały o obowiązku składania informacji o wytwarzanych na terenie jej działania odpadów także innych niż niebezpieczne, jeżeli ich ilość przekracza 5 ton w skali rocznej. Wszelkie zatem działania dotyczące ingerencji w środowisko danej gminy nie powinny następować bez jej udziału. Gmina powołała się także na orzecznictwo sądowoadministracyjne odnośnie statusu gminy jako strony postępowania administracyjnego.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej, w jej ocenie, z prawem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. art. 7, 77 § 1 i 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Organ odwoławczy wydaje decyzję z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. o umorzeniu postępowania odwoławczego w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.). Po drugie, gdy odwołanie wniósł podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Wówczas to, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać odwołanie tego podmiotu. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że pomiot ten nie ma w danej sprawie interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach stanęło na stanowisku, że odwołujący się właściciele nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie wyrobiska nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie administracyjnej. Zdaniem Kolegium nie wskazali oni bowiem, konkretnych norm prawnych, z których wynikałyby ich uprawnienia do udziału w postępowaniu o wydanie zezwolenia na prowadzenie przedmiotowej działalności. Nadto, tego interesu prawnego nie można wywieźć nie tylko i z regulacji ustawy o odpadach ale także i z Prawa ochrony środowiska. W odniesieniu natomiast do skarżącej Gminy Pacanów, Kolegium stwierdziło, że nie może ona się powołać na przepis prawa chroniący jej interes prawny w tej sprawie. W żaden sposób, zdaniem Kolegium, źródłem tego interesu prawnego nie może być art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Określa on zadania publiczne, których wykonanie należy do gminy. Przepis ten stanowi jedynie, że zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, które to obejmują sprawy: ładu przestrzennego, gospodarki terenami i ochrony środowiska. Nadto, zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego gminie przysługuje w postępowaniu administracyjnym status strony tylko wówczas, gdy zakres rozstrzygnięcia obejmuje strefę jej interesu prawnego wynikającego z konkretnego przepisu prawa. W tym przypadku tak nie jest i Gmina Pacanów interesu prawnego w niniejszej sprawie nie posiada. W związku z powyższym Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze.
W ocenie składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie nie można kategorycznie twierdzić, że zarówno właściciele nieruchomości położonych w sąsiedztwie wyrobiska, na którym ma być prowadzona przedmiotowa działalność, jak i skarżąca Gmina Pacanów władającą nieruchomościami znajdującymi się w pobliżu wyrobiska takiego interesu prawnego w tej sprawie nie posiadają. To, że odwołujące się osoby fizyczne nie wskazały konkretnego przepisu prawa materialnego, dającego im ochronę, nie przesądza jeszcze o braku ich indywidualnego interesu prawnego w tej sprawie. Nie można również zgodzić się z argumentacją dotyczącą braku interesu oprawnego w tej sprawie przez skarżącą Gminę Pacanów.
Zauważyć należy, że ustawa o odpadach należy bowiem do tzw. ustaw środowiskowych., tj. należących do systemu prawa ochrony środowiska, w którym to ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska pełni rolę "ustawy - matki". Z jednej strony wytycza ona generalne zasady oraz tworzy pewne wspólne instytucje ochrony środowiska, z drugiej zaś strony zawiera wyczerpującą regulację ustawową w odniesieniu do pewnych zagadnień związanych z prawem emisyjnym. (Ustawa - Prawo ochrony środowiska – komentarz pod red. Jerzego Jędrośki, Wrocław 2001, s. 25). Zawarte w tytule I ustawy przepisy ogólne mają w istocie charakter przepisów ogólnych nie tylko w odniesieniu do tej ustawy, ale do całej regulacji prawnej ochrony środowiska. Dla sytemu prawa ochrony środowiska wiodącą rolę powinny odgrywać przede wszystkim przepisy zawarte w dziale II tytułu I Prawa ochrony środowiska, tj. zasady ogólne oraz definicje podstawowych pojęć, zawarte w słowniczku ustawy. Przepisy tego działu powinny być brane pod uwagę przy interpretowaniu i stosowaniu także przepisów tych ustaw szczegółowych, związanych z ochroną środowiska, w których zawarto normę takie założenie konstytuującą. Przykładem jest tutaj właśnie ustawa o odpadach. Wyraźnie wynika to z treści art. 1 ust. 2 ustawy o odpadach, iż: "przepisy ustawy nie naruszają postanowień działu II w tytule I ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (...)". Interpretacja i stosowanie zatem ustawy o odpadach nie może naruszać postanowień wskazanego działu ustawy prawo ochrony środowiska (Ustawa - Prawo ochrony środowiska – komentarz pod red. Jerzego Jędrośki, Wrocław 2001, s. 25 i następne).
Trzeba jeszcze podkreślić, że stworzony przez ustawę Prawo ochrony środowiska system środków administracyjnoprawnych (także i cywilnych i karnych), zapewniających przestrzeganie ochrony środowiska, ściśle wiąże się z pojęciem strony jako podmiotu uprawnionego do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego i biorącego udział w tym charakterze w całym jego przebiegu.
Przepis art. 28 k.p.a. stanowi, iż: "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".
Podstawową zatem kwestią było dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach rozważenie, czy decyzja administracyjna organu I instancji, podjęta w tej sprawie na gruncie ustawy o odpadach, należącej do ustaw środowiskowych, wkracza w sferę praw i obowiązków właścicieli sąsiednich nieruchomości i Gminy Pacanów.
Skoro ustawa Prawo ochrony środowiska ustala podstawowe zasady ochrony środowiska rozciągające się na wszystkie ustawy należące do systemu, takie jak: ochrona powierzchni ziemi i kopalin, wód, środowiska morskiego, powietrza, świata roślinnego i zwierzęcego, walorów krajobrazowych oraz wypoczynkowych, zieleni w miastach i wsiach, ochrony przed hałasem, to nie ulega wątpliwości, że naruszenie tych zasad ochrony środowiska może oddziaływać na nieruchomości położone w pobliżu obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska czynniki lub w zasięgu szkodliwego jego oddziaływania. Gospodarka odpadami może powodować oddziaływanie na grunt sąsiednich nieruchomości, utrudniać, czy wręcz nawet uniemożliwiać korzystanie z nich zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 k.c.).
Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. oznacza w istocie rzeczy występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sferą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja uprawnień i obowiązków. Związek ten musi być bezpośredni.
Interes prawny właściciela nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, może pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie. Wiele jest przykładów na to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, choćby dotyczącym postępowania, w którym wydawana jest decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Może ona wpływać na sposób wykonywania własności nieruchomości sąsiednich, a tym samym właściciele tych nieruchomości są stronami tego postępowania (uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 25.09.1995 r., sygn. VI S.A. 13/95, publik. w ONSA 1995, z. 4, poz. 154).
Przenosząc to na grunt ustawy środowiskowej – ustawy o odpadach - można stwierdzić, że na prawo właściciela sąsiedniej nieruchomości może mieć wpływ decyzja administracyjna dotycząca gospodarki odpadami i zezwalająca na prowadzenie ich odzysku. Wszystkie powyższe okoliczności winno wziąć pod uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie poczyniło precyzyjnych ustaleń w kontekście wyżej przytoczonych rozważań, co do możliwości istnienia związku decyzji administracyjnej, wydawanej na gruncie ustawy środowiskowej – o odpadach – ze sferą prawną osób, których to rozstrzygnięcie administracyjne dotyczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie wykazało w sposób dostateczny, że nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy indywidualną sferą praw właścicieli sąsiednich nieruchomości i Gminy Pacanów a sferą praw i obowiązków podmiotu, którego prawa lub obowiązki ( w tym wypadku Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego "K."), ulegały konkretyzacji w kwestionowanej przez te podmioty decyzji administracyjnej.
Rekapitulując stwierdzić należy, że całokształt powyższych rozważań prowadzi do wniosku, iż uchybienia przepisom postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, 138 § 1 pkt 3, 157 § 3 k.p.a.) mogły mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło