II SA/Kr 516/09

WyrokWSA w Krakowie2009-09-08

Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Izabela Dobosz, Janusz Kasprzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego, która opiera się na nieobowiązującym już rozporządzeniu, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Decyzja organu odwoławczego, która opiera się na nieobowiązującym już rozporządzeniu, jest wadliwa i narusza prawo materialne. Organ odwoławczy powinien rozstrzygać sprawę w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania decyzji drugiej instancji. W przypadku zmiany stanu prawnego, organ odwoławczy powinien uwzględnić te zmiany lub, jeśli to konieczne, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej likwidację otworów okiennych w ścianie budynku mieszkalnego. Organ pierwszej instancji nakazał wypełnienie otworów luksferami lub cegłą szklaną. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, zmieniając jedynie termin wykonania. Skarżący zarzucił organom oparcie rozstrzygnięcia na błędnej podstawie prawnej oraz naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących terminów rozpatrywania spraw. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy oparł się na nieaktualnym rozporządzeniu, a także że długi czas postępowania spowodował utrwalenie się stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji, określenie, że decyzja nie może być wykonywana, umorzenie postępowania w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: NSA Izabela Dobosz WSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 lutego 2009 r. nr [....] w przedmiocie nakazu zlikwidowania otworów okiennych; I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. umarza postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji; IV. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego J.B. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] września 2002 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał J. B. zlikwidowanie dwóch otworów okiennych w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego położonej w S. orzekając, że: 1) otwory okienne w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego należy wypełnić luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach zgodnie z § 234 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 10, poz. 46 ze zm.), 2) nakazaną czynność należy wykonać w terminie do 30 listopada 2002 r., 3) przy realizacji robót należy zachować następujące warunki: a) roboty budowlane prowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami. Polskimi Normami i zasadami sztuki budowlanej oraz pod nadzorem osoby uprawnionej, b) Po wykonaniu robót należy zawiadomić Inspektorat w ciągu 7 dni przedkładając oświadczenie o prawidłowości ich wykonania sporządzone przez osobę uprawnioną. Organ I instancji oparł decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, póz. 1118 ze zm.). Organ ten uznał, że roboty wykonane przez J. B. są przypadkiem innym niż określone w art. 48 Prawa budowlanego. Jako, iż roboty budowlane zostały ukończone przed wydaniem decyzji znalazł zastosowanie przepis art. 51 Prawa Budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wskazał, że wykonanie otworów okiennych przez J. B. narusza treść odpowiednich przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46, tekst jednolity z dnia 4 lutego 1999 r., Dz. U. z 1999 r. Nr 15, póz. 140). Organ przytoczył treść przepisów § 12 ust. 4 i § 12 ust. 6 tego rozporządzenia. Od powyższej decyzji odwołanie, z zachowaniem ustawowego terminu, wniósł J. B.. W odwołaniu skarżący wskazał na właściwości techniczne, jakimi różnią się zastosowane okna od luksferów. Zwrócił się także do organu odwoławczego, aby uwzględnił koszt wstawienia okien w miejscu dotychczasowych luksferów. Powołał się także na treść art. § 234 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 14 grudnia 1994 r. Decyzją z dnia 2 lutego 2009 r., znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 2, tj. w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania nakazanej czynności i wyznaczył nowy termin dla wykonania nakazanych czynności do dnia 31 maja 2009 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy - Prawo budowlane. Organ podniósł, iż kwestię umieszczenia otworów okiennych w ścianach reguluje dokładnie Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 14 grudnia 1994 r. Są one uregulowane w przytoczonych dosłownie przez organ I instancji przepisach § 12 ust. 4 i § 12 ust. 6. Zastosowane wcześniej luksfery nie są uznawane za okna, toteż powyższe przepisy nie znajdują do nich zastosowania. Z tego powodu luksfery mogą być użyte do wypełnienia przedmiotowych otworów w ścianie. Organ wskazał, iż okna, nawet z szybą matową nie stanowią "innego materiału o podobnych właściwościach" w rozumieniu § 234 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem otwory w ścianie mogą zostać wypełnione luksferami lub cegłą szklaną albo materiałem do tych podobnym. Luksfery oraz cegła szklana charakteryzują się tym, że powodują wypełnienie i zamknięcie otworu w ścianie, natomiast okna, ze swej istoty mogą być otwierane oraz stanowią materiał o wiele słabszy od luksfer lub cegły szklanej, w zakresie ich odporności na ogień, co ma znaczenie z punktu widzenia ochrony przeciwpożarowej, a ta jest przedmiotem ochrony normą § 234 ust. 2 przywołanego rozporządzenia. Ponadto organ stwierdził, iż na prowadzenie robót budowlanych J. B. nie posiadał pozwolenia, jak również nie dokonał stosownego zgłoszenia. Roboty wykonane przez inwestora nie mieszą się w dyspozycji art. 48 Prawa budowlanego. Zastosowanie w niniejszej sprawie znalazły art. 51 ust. 1 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, a zwłaszcza nie było podstaw do wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonania robót budowlanych w sytuacji, gdy roboty te zostały już zrealizowane. Organ zmienił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, gdyż termin wykonania prac określony przez organ I instancji upłynął przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. B.. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie prawa przez oparcie rozstrzygnięcia na błędnej podstawie prawnej oraz naruszeniu art. 35 § 1, § 2 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji poza terminami określonymi w ustawie. Ze względu na powyższe wniósł o wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podał, iż organy administracyjne obu instancji błędnie określiły podstawę prawną wydawanych decyzji. Podstawa prawna decyzji administracyjnej musi być powołana dokładnie, tj. ze wskazaniem mających zastosowanie w sprawie przepisów zarówno prawa formalnego, jak i materialnego, oraz wraz z powołaniem źródeł jego publikacji. Skarżący wskazał, iż organy orzekające w sprawie powołały za podstawę prawną ogólne przepisy prawa tj. ustawę - kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawę - Prawo budowlane, podczas gdy w rzeczywistości podstawą prawną wydania przedmiotowej decyzji jest rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa. Akt ten całkowicie został pominięty przy ustalaniu podstawy prawnej, zaś wszystkie rozstrzygnięcia merytoryczne zawarte w decyzji znajdują swoje źródło w tymże rozporządzeniu. Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą podstawę prawną decyzji mogą stanowić wyłącznie przepisy ustaw oraz aktów wykonawczych do ustaw. Uchybienie w postaci błędnej podstawy prawnej miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym powinno ono skutkować uchyleniem przedmiotowej decyzji. Ponadto skarżący zaznaczył, iż organ II instancji w uzasadnieniu opierał się na nieaktualnym stanie prawnym, ponieważ wskazane w nim rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa utraciło moc w skutek uchylenia przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący podniósł, iż decyzja organu odwoławczego zapadła po 7 latach od decyzji organu I instancji. Tak długi upływ czasu spowodował, iż powstały w budynku skarżącego stan faktyczny nabrał charakteru trwałego. W ten sposób u stron postępowania wystąpiło przekonanie, że stan ten jest zgodny z prawem. Skarżący podniósł, iż utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji narazi go na szkody materialne związane z zakupem materiałów budowlanych oraz zleceniu prac firmie budowlanej. Skarżący nie powinien ponosić finansowych skutków zaniedbania organów administracji, których opieszałość doprowadziła do utrwalenia się stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 lutego 2009 r. znak; [...]. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest norma zawarta w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zgodnie z którą decyzję nakładającą obowiązek w postępowaniu naprawczym dotyczącym samowoli budowlanej właściwy organ jest władny wydać przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 cytowanej ustawy. W postępowaniu, w którym zapadła zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zasadnie nie wydał postanowienia w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego może mieć bowiem miejsce jedynie w sytuacji, gdy roboty te są wykonywane w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu, a jak wynika z akt sprawy już w chwili oględzin dokonanych w dniu 17 września 2009 r. przedmiotowe roboty budowlane były zrealizowane. Jak podkreśla się w orzecznictwie NSA, jeżeli roboty budowlane zostały już zakończone, to organ nadzoru budowlanego nie może postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego wstrzymać prowadzenia robót budowlanych, gdyż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe, a tak wydane postanowienie dotknięte jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a. W takiej sytuacji zastosowanie ma art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., II OSK 629/07, Lex 347905, por. też: wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r., II OSK967/08). Zasadnie organy obu instancji przyjęły, iż skarżący dokonał samowoli budowlanej. Okoliczność ta nie jest również kwestionowana przez samego skarżącego. Przeprowadzenie robót budowlanych polegających na wstawieniu otworów okiennych w miejsce otworów w ścianie przeciwpożarowej wypełnionych luksferami, wymagało zgłoszenia właściwemu organowi, czego skarżący nie uczynił. Również prawidłowo organy przyjęły, iż przeprowadzenie przez skarżącego robót budowlanych nie należy do dyspozycji art. 48 Prawa budowlanego. Zatem prawidłowo również zastosowały w sprawie reżim z art. 51 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została wydana po upływie sześciu lat od dnia wydania decyzji organu pierwszej instancji. Okoliczność ta - słusznie podkreślana przez skarżącego jako uchybienie procesowe w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy - ma istotne znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że istota jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego polega na kreowaniu indywidualnych norm prawnych w wyniku stosowania ogólnych i abstrakcyjnych norm prawa administracyjnego, przy czym dopuszczalność tego stosowania zdeterminowana jest zaistnieniem określonego stanu faktycznego. Indywidualny związek określonej sfery faktycznej ze sferą prawną wyznacza przedmiot jurysdykcji administracyjnej, który określa się mianem sprawy administracyjnej stanowiącej podstawowy łącznik między administracyjnym prawem materialnym i procesowym. Mająca materialnoprawny charakter sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą wszczęcia tego postępowania uzyskując jednocześnie walor sprawy w znaczeniu procesowym. Jurysdykcyjne postępowanie administracyjne ma więc na celu wiążące ustalenie przez organ administracji publicznej konsekwencji norm prawa materialnego w stosunku do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej. Innymi słowy, postępowanie jurysdykcyjne zmierza do skonkretyzowania i zindywidualizowania ogólnej i abstrakcyjnej normy prawnej, a jego celem jest załatwienie sprawy administracyjnej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Kształt sprawy administracyjnej i tym samym decyzji administracyjnej determinują normy prawa materialnego. Jedną z konsekwencji tego stanu rzeczy jest to, że w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, w myśl której organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę administracyjną z uwzględnieniem wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych istniejących w chwili orzekania. Zaistnienie niezbędnej sfery faktów i sfery okoliczności prawnych obliguje organ administracji do podjęcia rozstrzygnięcia, nawet wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmiany tych okoliczności w przyszłości. Ponieważ normy prawa administracyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący, to z zasady powinny być stosowane wg dnia, w którym akt administracyjny zostaje wydany. Organ bada sprawę na bieżąco mając na względzie, że sprawa administracyjna w toku jej załatwiania może się zmieniać. Organ drugiej instancji też orzeka w sprawie czyli uwzględnia stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wydawania decyzji drugiej instancji. W okresie od wydania decyzji pierwszej instancji do wydania decyzji drugiej instancji stan faktyczny i stan prawny mogą zmienić się tak bardzo, że powstaje nowa sprawa administracyjna. Wtedy organ drugiej instancji jest zobowiązany wydać decyzję kasacyjną z art. 138 § 2 k.p.a., chyba że ustawa zawiera przepisy przejściowe i porządkowe i ustawodawca mówi, że pomimo zmiany stanu prawnego należy stosować przepisy dotychczasowe. Pogląd o tym, że organ administracji (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji) powinien rozstrzygać sprawy według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej znajduje również aprobatę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., II SA 2057/01, LEX nr 121774, wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, LEX nr 78936, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., IV SA 396/99, LEX nr 54143). Wnioski powyższe wynikają z określonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 1992 r., II SA 49/92 (niepubl.): "W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (art. 136 i 138 k.p.a.". Należy także podkreślić, że decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji - a taki charakter ma w istocie zaskarżona decyzja, poza określeniem terminu wykonania nakazanych czynności - nie jest decyzją o zatwierdzeniu decyzji pierwszoinstancyjnej przez organ odwoławczy powodującą, że w obrocie prawnym pozostaje zatwierdzona decyzja organu pierwszej instancji. W sytuacji, gdy przepisy szczególne przewidują obowiązek zatwierdzania decyzji organu pierwszej instancji w drodze decyzji organu wyższej instancji, to owo zatwierdzenie stanowi jedynie przesłankę prawidłowości decyzji i nie stanowi szczególnego rodzaju postępowania odwoławczego; do zatwierdzania decyzji nie mają zatem zastosowania przepisy o odwołaniach (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Komentarz do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Zwrot art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy (techniczny) oznacza zatem, iż organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Komentarz do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), w: G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II.). Decyzja administracyjna pierwszej instancji nie obowiązuje ("upada") z chwilą kiedy zdecydowano się na powtórzenie postępowania w sprawie, które musi się zakończyć nową decyzją (J. Zimmermann: Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 186). "Utrzymanie w mocy" nie jest jedynie efektem kontroli decyzji pierwszej instancji, ale wynika z przeprowadzonego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej nowego postępowania w sprawie, a decyzja organu odwoławczego ma charakter merytoryczny - "dlatego nie obowiązuje decyzja "utrzymania w mocy", ale decyzja ostateczna od momentu jej wydania (doręczenia)" (J. Zimmermann: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, s. 293). Organ "utrzymuje w mocy" decyzję nie z powodu jej zalet, ale dlatego, że doszedł do takiego samego rozstrzygnięcia (J. Zimmermann: Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 187). Uwagi powyższe potwierdzają zasadność zarzutów skarżącego wykazującego wadliwość zaskarżonej decyzji spowodowaną jej oparciem o niekatulane w chwili orzekania normy prawne. Zasadnie skarżący wykazuje, że organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na nieaktualnym stanie prawnym i w niewłaściwy sposób określił podstawę prawną decyzji. W dacie wydania decyzji organu I instancji, tj. w dniu 30 września 2002 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 1994 r. Nr 10. poz. 46 z późn. zm.). Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o przepis § 12 ust. 4 , który stanowił, że jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz w § 13, § 271, § 272 ust. 4, nie wynikają inne wymagania, należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej: 1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m, 2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji - na skutek złożonego odwołania - straciło jednak moc prawną, a w chwili podejmowania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy obowiązywało już nowe rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r. Nr 75, poz. 690), które weszło w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. od dnia 15 czerwca 2002 r., a zatem obowiązywało od dnia 16 grudnia 2002 r. Rozporządzenie to uchyliło wcześniejsze Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznym, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przy czym nie zawierało unormowania pozwalającego do spraw będących w toku stosować przepisów "starego" rozporządzenia z 1994 r. W tym stanie rzeczy organ drugiej instancji nie miał podstaw do opierania swojego rozstrzygnięcia na nieobowiązującym już rozporządzeniu z 1994 r., a powinien uwzględnić zmieniony stan prawny sprawy i jako podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjąć i podać w treści decyzji poza powołanymi przepisami k.p.a. i Prawa budowlanego odpowiednie przepisy powołanego Rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygnięcia. Zaznaczyć również należy, że brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego uległo zmianie od czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, co wymagało zbadania - w świetle przepisów przejściowych kolejnych nowelizacji Prawa budowlanego - aktualnej podstawy prawna rozstrzygnięcia i wpływu ewentualnej zmiany na dopuszczalność merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy z uwzględnieniem konieczności poszanowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem prawa materialnego polegającego na wadliwej subsumcji stanu faktycznego pod niekatulany stan prawny określony rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także na niewyjaśnieniu aktualnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia zawartej w ustawie Prawo budowlane z 1994 r. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonej decyzji. Z tego powodu zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270), zgodnie z którym sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy powinien zbadać sprawę opierając się na przepisach obowiązujących w dacie orzekania w drugiej instancji. W przypadku, gdy organ stwierdzi, iż na skutek zmiany stanu prawnego rozstrzygnięcie sprawy wymagać będzie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części albo uzna, iż przepisy zmieniły się na tyle, iż należy przyjąć, że doszło do zmiany tożsamości sprawy administracyjnej, to stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. winien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. W związku z wyrzeczeniem, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, Sąd umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło