II SA/Kr 52/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-17
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Mirosław Bator, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany o wymiarach 13,3 m x 7,3 m i głębokości 1,4 m, z betonowym dnem i kamiennymi ścianami, służący do gromadzenia wody, może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury (wodotrysk) czy też jako budowla podlegająca obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę, a w przypadku samowoli budowlanej, czy jest możliwe jego zalegalizowanie pomimo niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt budowlany o znacznych rozmiarach, służący do gromadzenia wody, z betonowym dnem i kamiennymi ścianami, nie może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury (wodotrysk), lecz jako budowla podlegająca obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia i jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie ma możliwości jego legalizacji, a zatem organ zasadnie orzekł nakaz rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego – tzw. oczka wodnego – wybudowanego przez J.F. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji uznał obiekt za budowlę i nakazał rozbiórkę ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając kwalifikację obiektu jako budowli. Skarżący J.F. twierdził, że obiekt jest wodotryskiem, a nie oczkiem wodnym, i jako obiekt małej architektury nie wymagał pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J.F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
Decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...]– ziemskiego w K. nakazał J.F. jako inwestorowi wykonanie rozbiórki budowli służącej do gromadzenia wody - tzw. oczko wodne o ścianach murowanych z kamienia i betonowym dnie i głębokości piętrzenia wody 1,0 m, oznaczonej na potrzeby niniejszego postępowania nr [...] , zlokalizowanej na działce nr [...] w Z. . Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 i art. 81 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) i na podst. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w czasie przeprowadzonych w dniu 11.09.2008 r. oględzin ustalono, że na terenie działki nr [...], której właścicielem jest J.F. - wybudowanych jest kilka obiektów o konstrukcji drewnianej w tym obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania - oznaczony w protokole oględzin - jako zbiornik wodny - oczko wodne nr [...]. . Przedmiotowa budowla to zbiornik służący do gromadzenia wody, który posiada betonowe dno i ściany wymurowane kamieniami rzecznymi. Wymiary obiektu to: długość - 13,30 m, szerokość - 7,30 m i głębokość - 1,40 m przy czym w zbiorniku można gromadzić wodę do wysokości 1,0 m - tj. pow. 97,1 m2. Zbiornik wodny zasilany jest w wodę ze studni wykonanej na terenie inwestora i posiada przelew zgromadzonej wody z odprowadzeniem do pobliskiego rowu, wykonany z rury kanalizacyjnej o średnicy 110 mm. Budowla ta została wykonana w okresie od września 2007 do lipca 2008 r. Organ zaznaczył, że w stosunku do innych obiektów prowadzone są odrębne postępowania. W toku postępowania ustalono także, że działka [...] w Z. ujęta jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Z. zatwierdzonym uchwałą z dnia 30 maja 2003 r. nr [...], w terenach lasów i zieleni ochronnej - "ZŁ". Jednocześnie stwierdzono, że działka nr [...] ujęta jest w strefie ochrony najwyższych walorów krajobrazowych i strefie zachowania ciągłości ekologicznej (węzły i korytarze ekologiczne). Zgodnie z § 43 pkt 2 planu obszary położone w obrębie strefy podlegają ochronie przed wprowadzaniem nowych form zagospodarowania. W szczególności w granicach strefy nie dopuszcza się wprowadzanie nowej zabudowy. Organ zwrócił także uwagę na znajdujące się w aktach sprawy pismo Zespołu Parków [...] w K. z dnia 31 lipca 2008 r., które informuje, że realizacja obiektów budowlanych stoi w sprzeczności z zawartym w Rozporządzeniu Wojewody [...] (Dz.Urz. Woj. [...]), zakazem budowania nowych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów R. W związku z powyższym, uznając, iż nie ma możliwości legalizacji wykonanej samowoli budowlanej w myśl art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z uwagi na niezgodność inwestycji z zapisami miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego, organ orzekał o nakazie wykonania rozbiórki.
Odwołanie od tej decyzji wniósł J.F. podnosząc, że obiekt będący przedmiotem zaskarżonej decyzji został całkowicie błędnie uznany przez organ I instancji za tzw. oczko wodne. Przedmiotowy obiekt jest nie jest "oczkiem wodnym" lecz obiektem małej architektury – wodotryskiem, nie wymagającym pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Co więcej wodotrysk został umieszczony w istniejącym naturalnym zagłębieniu terenu. Zagłębienie to istniało jeszcze przed 1 stycznia 1995 r. W tej sytuacji nawet gdyby przyjąć, iż jest to oczko wodne - nie wymaga ono zgłoszenia albowiem powierzchnia przy lustrze wody jest mniejsza niż 30 metrów kwadratowych. Niemniej jednak przedmiotowy obiekt nie jest oczkiem wodnym lecz wodotryskiem, składającym się z naturalnego obniżenia terenu wypełnionego wodą opadową, pompą oraz dyszą spryskującą. Organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do zamontowanego urządzenia do wytryskiwania wody pod ciśnieniem. Pomimo przeprowadzonej wizji lokalnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jakiejkolwiek wzmianki o zamontowanej w przedmiotowym wodotrysku dyszy do wyrzucania wody pod ciśnieniem. Obecność dyszy jednoznacznie wskazuje, iż organ I instancji dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K, uchylił decyzję organu I instancji i nakazał J.F. jako inwestorowi, właścicielowi działki nr [...] w Z. wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego budowli służącej do gromadzenia wody tzw. oczka wodnego o ścianach murowanych z kamienia i betonowym dnie oraz głębokości 1,0 m oznaczonego na potrzeby niniejszego postępowania przez organ nr [...], wybudowanego na działce nr [...] w Z. . Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, obejmujące w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy m. in. oględziny terenu inwestycji, przeprowadzone w dniu 19 sierpnia 2010 r. W toku oględzin sporządzono na nowo szkic sytuacyjny zabudowań "Rogatego rancza", obejmujący m. in. położenie i identyfikację weryfikowanego obecnie obiektu, któremu nadano oznaczenie "nr [...]". Organ odwoławczy doszedł bowiem do przekonania, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji wykazywał częściowe rozbieżności w zakresie nadanej numeracji poszczególnym weryfikowanym obiektom. Tytułem przykładu wskazano, że "oczko wodne" zostało w zaskarżonej decyzji oznaczone jako nr [...] – na podstawie sporządzonej przez organ I instancji notatki służbowej, nie zaś zgodnie z numeracja nadaną w opisie szkicu sytuacyjnego sporządzonego w toku oględzin z dnia 11 września 2008 r. Organ odwoławczy uznał, że ujednolicenie numeracji zabudowań "Rogatego rancza" przyczyni się do dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez usunięcie ewentualnych wątpliwości w zakresie identyfikacji przedmiotu postępowania wedle rzeczywistego stanu na gruncie. W związku z treścią rozstrzygnięcia umożliwi nadto sprawniejsze jego wykonanie. Dalej organ wskazał, że w związku z powziętą przez organ odwoławczy informacją o pożarze na terenie "Rogatego rancza" organ odwoławczy, zlecił (na zasadzie art. 136 k.p.a.) weryfikację stanu zachowania poszczególnych analizowanych obiektów w następstwie pożaru. Organ I instancji w dniu 7 marca 2011 r. dokonał kontroli na przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził wówczas, że analizowany w niniejszej sprawie obiekt w dalszym ciągu istnieje. Rozpoznając przedmiotowa sprawę organ odwoławczy, podzielił w całości stanowisko organu I instancji wyrażające się w kwalifikacji spornego obiektu budowlanego jako budowli (art. 3 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane), a nie jak wskazuje skarżący wyłącznie jako obiektu małej architektury (art. 3 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 pkt 4 ustawy). Kwestia ta ma o tyle ważkie znaczenie, że decyduje o przyjęciu właściwego trybu postępowania w sprawie i warunkuje prawidłową subsumpcję przepisów ustawy Prawo budowlane pod ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy. Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane przez obiekty małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty kultu religijnego (jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury), posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej albo użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wyliczenie to ma charakter przykładowy, jednak wszystkie wymienione tam obiekty charakteryzują się nie tylko małą wielkością, ale również tym, że trudno jest je nazwać budynkami lub budowlami. Prawidłowa wykładnia tego określenia nie pozwala więc na zakwalifikowanie do "obiektów małej architektury" obiektów mających określone, znaczne wymiary. Takim właśnie obiektem jest zbiornik wybudowany przez skarżącego. Uznanie konkretnego obiektu budowlanego za obiekt małej architektury ma charakter oceny. Kwalifikacja dokonana na gruncie stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu celu regulacji prawnej odnoszącej się do obiektów małej architektury oraz funkcji analizowanego obecnie obiektu prowadzi do wniosku, że nie może być on uznany za obiekt małej architektury. Świadczą o tym m. in. ustalone w trakcie oględzin znaczne wymiary tego zbiornika wodnego (13,3 m x 7,3 m, głębokość ok. 1 m), sposób urządzenia (poprzez wybetonowanie, wyłożony kamieniami brzeg). Ponadto znajdujące się w aktach zdjęcia potwierdzają to, że w potocznym rozumieniu jest to obiekt najbliższy określeniu budowli. Żadną miarą nie można go natomiast zakwalifikować do rzędu obiektów małej architektury jak wodotrysk jak życzyłby sobie tego skarżący. Wyliczenie ustawy w odniesieniu do obiektów małej architektury ma charakter przykładowy. Wyznacza zakres znaczeniowy tego pojęcia. Oznacza to, że do tego rodzaju obiektów budowlanych mogą zostać zaliczone jedynie takie obiekty, które posiadają analogiczne właściwości z tymi obiektami, na które ustawodawca przykładowo wskazuje. W ocenie organu odwoławczego nie sposób doszukać się podobieństwa pomiędzy z jednej strony: wodotryskiem, a z drugiej obiektem budowlanym - zbiornikiem wodnym o wymiarach 13,3 m x 7,3 m i głębokości ok. 1 m. Jako obiekt budowlany nie wymieniony w katalogu wyjątków wyszczególnionych w art. 29-31 ustawy Prawo budowlane - wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji roboty te winny być prowadzone zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Jak zostało ustalone skarżący nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę obiektu, którego dotyczy niniejsze postępowanie. W przedmiotowej sprawie, pomimo wezwania, inwestor nie przedłożył żadnych dokumentów, które wskazywałyby na legalność budowy analizowanego obiektu. Ponadto, jak wynika z ustaleń organu I instancji, działka nr [...], zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. (zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Z. Nr [...] z dnia 30 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw K. i Z w gminie Z, , Dz. U. Woj. [...]) znajduje się na terenie oznaczonym symbolem "ZL" i ujęta jest w strefie ochrony najwyższych walorów krajobrazowych i strefie ciągłości ekologicznej. W granicach strefy nie dopuszcza się z kolei wprowadzania nowej zabudowy. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że sporny obiekt budowlany usytuowany jest także na terenach [...] Parku Krajobrazowego, względem którego przepisy prawa wprowadzają dalsze ograniczenia w możliwości zabudowy. Podsumowując organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt jest niezgodny z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Zabierzów zatwierdzonego uchwalą Rady Gminy Z. Nr [...] z dnia 30 maja 2003 r. oraz rozporządzeniem Wojewody nr [...] z dnia 17 października 2006 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego. Konsekwencją powyższego jest brak możliwości wdrożenia procedury legalizacji spornej inwestycji określonej w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a zatem powinność nałożenia nakazu rozbiórki spornego obiektu.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.F. . W ocenie skarżącego obiekt będący przedmiotem zaskarżonej decyzji został całkowicie błędnie uznany za oczko wodne, podczas gdy jest to obiekt małej architektury – wodotrysk. Co więcej wodotrysk został umieszczony w istniejącym naturalnym, zagłębieniu terenu, które istniało jeszcze prze 1 stycznia 1995 r. Nawet jednak gdyby przyjąć, iż jest to oczko wodne, jego wybudowanie nie wymaga zgłoszenia, gdyż powierzchnia przy lustrze wody jest mniejsza nie 30 m2. Niemniej jednak skarżący podkreślił, że przedmiotowy obiekt nie jest oczkiem wodnym lecz wodotryskiem składającym się z naturalnego obniżenia terenu wypełnionego wodą opadową, pompą oraz dyszą spryskująca. W konsekwencji obiekt należy do obiektów małej architektury, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Z kolei z definicja pojęcia "oczko wodne" wynika, że immanentną cechą tego pojęcia jest okoliczność jego wytworzenia w sposób sztuczny przez człowieka. W niniejszej sprawie w naturalnym zagłębieniu terenu zamontowany został wodotrysk, zasilany woda naturalną. Obszar spryskiwany przez fontannę wody zaznaczony został po swoim obrysie ułożonymi kamieniami. Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek wzmianki o zamontowanej w przedmiotowym wodotrysku dyszy do wyrzucania wody pod ciśnieniem. Obecność dyszy jednoznacznie wskazuje, że organ I instancji dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Skarżący zarzucił tym samym naruszenie art. 107 k.p.a. Organ nie przedstawił żadnych dowodów na których się oparł kwalifikując przedmiotowy obiekt jako oczko wodne. Ponadto skarżący podniósł, że uniemożliwiono mu udział w oględzinach, gdyż w ogóle nie został o nich powiadomiony, co stanowi naruszenie art. 79 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającej ją organu I instancji w przedmiocie nakazania inwestorowi J.F. wykonania rozbiórki budowli służącej do gromadzenia wody tzw. oczka wodnego zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej i sprzecznie z przepisami prawa miejscowego. Zdaniem skarżącego organy wadliwie sklasyfikowały przedmiotowy obiekt. Obiekt ten, jego zdaniem powinien, być zakwalifikowany jako wodotrysk i jako obiekt architektury nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. (dalej ustawa) - roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z kolei, art. 3 pkt 7 i 6 Prawa budowlanego zalicza do robót budowlanych budowę czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także jego odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego, jak również prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Przepis art. 3 ust 1b wskazuje, iż ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Przy czym przez pojęcie budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową;
Przepis art. 48 ust 1 ustawy Prawo budowlane przesądza natomiast, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Od zasady, że obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega rozbiórce ustawodawca przewidział wyjątek, wskazany w ust. 2 art. 48, dopuszczając możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Przepis ten stanowi, iż jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust 2).
W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. (ust 3).
W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (ust 4).
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż w stosunku obiektów budowlanych (lub ich części), na budowę których wymagane jest wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a wzniesionych bez zachowania tego wymogu, organy mają obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki. Adresatem takiej decyzji, zgodnie z wymogami o których mowa w art. 52 ustawy Prawo budowlane są: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Negatywną przesłanką wydania takiego nakazu jest stwierdzona przez organ możliwość legalizacji obiektu, w sytuacji spełnienia przez inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu obowiązku o których mowa w art. 48 ust 3 tj. terminowego złożenia wymaganej dokumentacji. Stwierdzona przez organ sprzeczność inwestycji z ustaleniami planu miejscowego wyłącza natomiast możliwość wszczęcia procedury zmierzającej do legalizacji obiektu, co wynika wprost z przepisu art. 48 ust 2 ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, procedurę tę organy wszczynają po wcześniejszym stwierdzeniu m. innymi zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak tej zgodności możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej wyłącza.
Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania został przez skarżącego zrealizowany w ramach samowoli budowlanej tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jego lokalizacja jest sprzeczna przy tym z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. zatwierdzonym uchwałą z dnia 30 maja 2003 r. nr [...]. Działa na której obiekt zrealizowano znajduje się bowiem w terenach lasów i zieleni ochronnej - ZŁ i ujęta jest w strefie ochrony najwyższych walorów krajobrazowych i strefie ciągłości ekologicznej. W granicach strefy nie dopuszcza się z kolei wprowadzania nowej zabudowy. Sąd uznał przy tym zasadność klasyfikacji jaka przedmiotowemu obiektowi została nadana przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Organ prawidłowo uznał, iż jest to zbiornik a zatem budowla a więc obiekt budowlany podlegający wymogom uzyskania pozwolenia na budowę. Wynika to z definicja zamieszczonych w art. 3 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten bowiem jako budowlę (a więc obiekt budowlany na realizacje którego z zasady wymagane jest pozwolenie na budowę) wskazuje na obiekty budowlany nie będące budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m. innymi zbiorniki ... jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Opis zamieszczony na podstawie oględzin przez organy obu instancji w decyzjach ale także załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna pozwala sądowi na ocenę, iż przedmiotowy obiekt swoim charakterem, wielkością odpowiada pojęciu zbiornik. Pojęciem tym posługuje się Prawo budowlane ale go nie definiuje. Słowo to należy więc interpretować, bądź przez potoczne jego rozumienie, bądź sięgając do definicji słownikowych. W Uniwersalnym słowniku języka polskiego pod redakcją prof. S. Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN W-wa 2003, s. 608) pojęcie zbiornik definiowane jest jako naczynie, urządzenie do zbierania i przechowywania (...) cieczy, gazów. Takie definiowanie pojęcia "zbiornik" odpowiada też potocznemu rozumieniu tego pojęcia. Przez słowo "zbiornik" w rozumieniu Prawa budowlanego tj. terminowi zamieszczonemu w art. 3 pkt 3 ustawy należy więc rozumieć zatem odrębne pod względem technicznym urządzenie składające się na całość użytkową a służące do gromadzenia wody. Zbiorniki tj. obiekty o których mowa w art. 3 pkt 3 ustawy nie zostały przy tym zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Taki też charakter ma obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania. Jest to bez wątpliwości odrębne pod względem technicznym urządzenie, które składa się na całość użytkową i które służy do gromadzenia wody a przed jego realizacją skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę. Rozmiar i charakter tego obiektu przesądzają natomiast, iż nie można zaklasyfikować go, jak chce tego skarżący, jako obiektu małej architektury – wodotrysku. Z samej definicji bowiem zamieszczonej w art. 3 pkt 4 ustawy przez obiekt małej architektury - należy rozumieć niewielkie obiekty. Przedmiotowy obiekt ma natomiast znaczne rozmiary które wykluczają możliwość określenia go jako obiektu niewielkiego. Ponadto ten sam Uniwersalny słownik języka polskiego pod redakcją prof. S. Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN W-wa 2003 wodotrysk definiuje jako słup wody tryskającej w górę z urządzenia składającego się ze zbiornika zwykle w formie basenu lub misy i dyszy, do której jest ona doprowadzana pod ciemnieniem. Nie budzi wątpliwości sądu przy tym wątpliwości sądu, iż nie każdy wodotrysk może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury. Klasyfikacji tej poddaje się bowiem jedynie obiekt który wytryskuje wodę ze zbiornika oraz ma niewielkie rozmiary. Obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania ma natomiast rozmiary znaczne. Jak mowa o tym wyżej jego wymiary to 13,30 m. x 7,30 m x 1,40 m. Rozmiary te wykluczają zatem możliwość zakwalifikowania obiektu jako obiektu niewielkiego. Także opis urządzenia dokonany przez organy obu instancji jak i dokumentacja fotograficzna jednoznacznie wskazują, iż nie jest to urządzenie służące do wytryskiwania wody w górę. Jeżeli ma nawet dysze wytryskujące wodę (do zarzutu tego nie odniósł się organ odwoławczy) a co nie wynika z dokumentacji fotograficznej (a z której wysnuć można wniosek, iż jest to rodzaj sztucznego betonowego stawu), to i tak jak mowa o tym wyżej rozmiary obiektu nie pozwalają zaliczyć go do obiektów małej architektury. Podkreślić też należy, iż o możliwości zaliczenia wodotrysku do obiektów małej architektury przesądza nie tylko niewielki danego obiektu ale też jego charakter i funkcja. Jak bowiem wynika z przepisu art. 3 pkt 3b ilekroć w ustawie mowa jest o obiekcie małej architektury - należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej. Sąd podziela tu pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 14 kwietnia 2010 r. II SA/Rz 11/10 który orzekł, iż choć wyliczenie zawarte w art. 3 pkt 4 prawa budowlanego nie ma charakteru katalogu zamkniętego, to o zaliczeniu do grupy obiektów małej architektury decyduje nie tylko niewielki rozmiar, ale także funkcja użytkowa określona w tym przepisie. W tym stanie rzeczy sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wskazuje, iż nie sposób do architektury ogrodowej zaliczyć betonowego stawu o znacznych rozmiarach (choćby posiadał dysze do wyrzutu wody) zlokalizowanego na terenie kompleksu gastronomiczno – rozrywkowego.
Sąd zwraca przy tym uwagę, iż brak ustosunkowania się organu II instancji do zarzutu, iż przedmiotowy obiekt ma dysze do wyrzutu wody jest uchybieniem formalnym, ale bez wpływu na rozstrzygnięcie. Jak bowiem mowa o tym wyżej rozmiary charakter i funkcja przedmiotowego obiektu, uniemożliwiają zakwalifikowanie go do obiektów małej architektury.
Obiektu tego nie można traktować także jako basenu czy oczka wodnego (art. 20 ust 15 ustawy) którego budowa podlega procedurze zgłoszeniowej, która zresztą nie została przez skarżącego zachowana, gdyż po pierwsze powierzchnia wody znaczeni przekracza 30 m² (faktycznie wynosi około 97 m² ) a po drugie obiekt ten nie ma charakteru przydomowego. Jak wynika to bowiem z materiału dowodowego obiekt ten znajduje się na terenie kompleksu rozrywkowo – gastronomicznego o nazwie "[...]". W tym stanie rzeczy skarga jest bezzasadna.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło