II SA/Kr 520/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: RWSA Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. dnia 21 stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu p o s t a n a w i a oddalić wniosek Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu 11 kwietnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony piśmie z dnia 27 kwietnia 2011 r., w sprawie skargi na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r.. We wniosku wskazano, iż Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej ani odpłatnej. Jak wynika załączonego statutu stowarzyszenia, jego celem jest zapewnienie funkcjonowania szkoły w budynku przy ul. [...], zgodnie z zapotrzebowaniem lokalnego środowiska ( szkoła podstawowa z oddziałem "0’). Majątek stowarzyszenia, zgodnie z dołączonym statutem, powstaje ze składek członkowskich, dotacji z Wydziału Edukacji UMK, dotacji i ofiarności publicznej oraz z darowizn, spadków i zapisów. Według oświadczenia Stowarzyszenia [...] żadnym majątkiem nie dysponuje. W piśmie z dnia 27 kwietnia 2011 r. uzupełniającym wniosek prezes Stowarzyszenia wyjaśnił, iż Stowarzyszenie liczy 15 członków. Nigdy nie została podjęta uchwała co do wysokości składek członkowskich i na obecnym etapie nie są one w ogóle pobierane. Stowarzyszenie nie posiada jakiegokolwiek majątku. Wszystko co zostało zakupione stanowi majątek szkoły. Nie został przedłożony aktualny wyciąg za rachunku bankowego, gdyż jak twierdzi prezes stowarzyszenia służy on jedynie do rozliczenia dotacji samorządowej przydzielonej na każdego ucznia zapisanego do szkoły też niektórych członków Stowarzyszenia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje : Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy, w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie orzekającego Stowarzyszenie [...] nie wykazało, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. ( sygn. akt FZ478/04, niepubl.) stwierdza, że opłaty sądowe są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwa od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób , na współobywateli. Z ich bowiem środkowe pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej od ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Stowarzyszenia [...] jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie uzyskuje środki pieniężne na swoja działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z własnej działalności oraz ofiarności publicznej. Osoby zakładające takie stowarzyszenie, winny mieć na uwadze taką okoliczność, i wziąć pod uwagę własna sytuacje finansową, i podjąć decyzję czy ta sytuację pozwala na prowadzenie tego rodzaju działalności. Wyjaśnienia złożone przez prezesa w piśmie z dnia 27 kwietnia 2011 r. dotyczące sytuacji finansowej Stowarzyszenia, w szczególności dotyczące braku regulacji związanej z pobieraniem składek członkowskich oraz informacji, iż stowarzyszenie nie posiada majątku, ma charakter bardzo ogólnikowy, i w ocenie orzekającego nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy. Stowarzyszenie będąc świadome, że jego działalność może pociągać za sobą spełnienie wymogów wynikających z określonych przepisów prawa, winno zabezpieczyć na ten cel środki pieniężne, pozwalające na prawidłową jego działalność w obrębie statutu. Powinno zadbać o regularny wpływa środków pochodzących od jego członków stanowiących zabezpieczenie tego typu działań. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, np zwolnienie od kosztów sądowych czy ustanowienie pełnomocnika z urzędu, rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowania ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność w oparciu o własny majątek. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m in. w Stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo ( postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 §2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).