II SA/Kr 521/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 marca 2015r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, II. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 24 lipca 2015r. skarżący J. J. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 marca 2015r. wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, majątek w stanie ruiny – a co za tym idzie, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata z wyboru. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata, orzekający umorzył postępowanie w tej kwestii. Z akt sprawy wynika bowiem, iż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2015r. skarżącemu został przyznany już pełnomocnik z urzędu, którym na mocy zarządzenia ORA z dnia 10 czerwca 2015r. została adwokat L. B.. Orzekający na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył zatem postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów, zważono co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, utrzymującą się jedynie – jak wynika z informacji zawartych w aktach sprawy - z renty inwalidzkiej w wysokości 800 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada nieruchomość rolną w większości 5 i 6 klasy otrzymaną w spadku po rodzicach. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dom, w którym zamieszkuje nadaje się do kapitalnego remontu – aktualnie jest to ruina. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sadowych. Wnioskodawca jest osobą samotną, starszą, schorowaną, bez osób bliskich, zobowiązanych na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do alimentacji. Utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej. Jest inwalidą [...] grupy. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżący bowiem jest osobą schorowaną, niepełnosprawną, cierpiącą na niedowład kończyn prawych i afazję po przebytym zawale lewej półkuli mózgu, z utrwalonym migotaniem przedsionków, nadciśnieniem tętniczym, po operacji zaćmy obuocznej, stąd niewątpliwie ponosi koszty koniecznego leczenia. Nie posiada on przy tym żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Posiadane grunty rolne są niskiej klasy. Powołane okoliczności świadczą o tym, że strona może mieć trudności z wygospodarowaniem środków finansowych na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).