II SA/Kr 522/08

Kraków, dnia 28 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miechów na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 10 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska z tytułu składowania odpadów komunalnych postanawia: oddalić wniosek Gminy Miechów o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie w dniu 28 maja 2008r. Gmina Miechów złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat i wydatków. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż według bilansu za rok 2007 wartość środków trwałych wynosi 45.071.135,00 zł, zaś rok obrotowy 2007 Gmina zamknęła stratą w wysokość 10.852.587,02 zł. Stan pięciu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie 1.087.421,02 zł (odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł). Gmina jest w trakcie realizacji licznych inwestycji, w tym również tej będącej powodem skargi, w związku z tym nie jest w stanie ponieść kolejnego ciężaru finansowego, jakim jest opłata sądowa od niniejszej skargi. Posiadane obecnie środki finansowe potrzebne są w całości na bieżące funkcjonowanie gminy, co uniemożliwia ponoszenie opłat i wydatków w niniejszym postępowaniu sądowym. Postanowieniem referendarza sądowego z 11 czerwca 2008 r. wniosek został oddalony. Gmina złożyła sprzeciw, a po jego rozpoznaniu postanowieniem z dnia 29 września 2008r. Sąd oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uwzględniając zażalenie wniesione przez gminę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 listopada 2008r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. akt II OZ 1211/08). W motywach rozstrzygnięcia NSA wskazał, że Sąd l instancji nie wziął pod uwagę strat, które Gmina poniosła w ostatnich latach, wydatków na realizację licznych inwestycji oraz kosztów przeznaczonych na bieżące funkcjonowanie gminy, a także planowanych oraz wykonanych od początku 2008 r. wydatków Gminy, które według sprawozdania przekraczają zaplanowane oraz osiągnięte dochody. Ponadto przedłożone przez Gminę sprawozdanie finansowego z ostatniego kwartału z opisem rodzajów poszczególnych wydatków, w tym wydatków z rezerwy budżetowej pozostały poza oceną Sądu. Jednocześnie Sąd dokonał pewnych ustaleń nie wskazując źródła tych ustaleń (np. w zakresie rezerwy budżetowej). Ponownie rozpoznając sprawę Sąd wezwał Gminę o przedstawienie sprawozdania finansowego za cały rok 2008r. z opisem rodzajów poszczególnych wydatków, a także o wskazanie pod jakimi pozycjami w sprawozdaniu [...] uwzględniane są wydatki na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ile one wyniosły w 2008r., w jakiej wysokości zaplanowano te wydatki na 2009r, oraz pod jakimi pozycjami w sprawozdaniu uwzględniane są rezerwy ogólne i celowe, ile one wyniosły w 2008r, w jakiej wysokości zaplanowano te wydatki na 2009r. W odpowiedzi na powyższe Gmina wskazała, że wydatki na pokrycie w/w kosztów, a także innych podobnych wydatków tj. opłat egzekucyjnych oraz opłat do urzędu skarbowego uwzględniane są w dziale 700 § 4610 oraz w dziale 750 § 4430 i wyniosły odpowiednio 5.084,24 zł i 13.756,60 zł. Na rok 2009 wydatki te zaplanowano na poziomie 11.000 zł. Rezerwy ogólne i celowe wyniosły w roku 2008 odpowiednio 100.000 zł oraz 20.000 zł, a w 2009r. zaplanowano je na poziomie odpowiednio 200.000 zł i 2.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oznaczanej w skrócie p.p.s.a. może nastąpić tylko, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika, że prawo pomocy ma charakter szczególny, dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi ponadto wyjątek od generalnego obowiązku ich ponoszenia, a zatem jednostka samorządu terytorialnego w swoim budżecie winna zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie tych kosztów. Gmina Miechów, prowadząca rozległą działalność w różnych dziedzinach, winna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych. Powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości planować i gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie należycie zrealizowany. Gmina złożyła skargę w 2008r. i wówczas nie miała zaplanowanych wydatków na pokrycie m.in. wpisu od skargi, który wynosi 18.477 zł. Natomiast jak wynika ze złożonego oświadczenia - w planach wydatków na 2009r., kiedy posiadała już wiedzę o konieczności poniesienia tych wydatków, zaplanowane one zostały jedynie na kwotę 11.000 zł. Powyższe narusza zasadę równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona, która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania w stosunku do zobowiązań publiczno-prawnych nie może zostać zwolniona od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy roczny budżet Gminy Miechów sięga kilkudziesięciu milionów złotych. W związku z tym, w ocenie Sądu, wykazywane przez Gminę w ostatnich latach straty nie oznaczają, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie wykazała faktu nie regulowania bieżących zobowiązań. Strata zaś jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał ponadto, że zaplanowane na 2009r. rezerwy ogólne i celowe wynoszące łącznie ponad 200.000 zł pozwalają gminie na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.