II SA/Kr 524/12
WyrokWSA w Krakowie2012-10-16
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Wojciech Jakimowicz, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na użytkowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę, wybudowanych jako samowola budowlana w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r., może zostać wydane pomimo naruszenia przepisów dotyczących odległości od granicy nieruchomości, jeśli obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, wybudowanego jako samowola budowlana w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r., może zostać wydane, jeśli organ nadzoru budowlanego wykluczył przesłanki do nakazu rozbiórki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Nawet jeśli obiekt narusza przepisy techniczne dotyczące odległości od granicy, nie jest to wystarczające do nakazu rozbiórki, jeśli nie powoduje to niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W takim przypadku, po wykluczeniu przesłanek rozbiórki, postępowanie legalizacyjne może zakończyć się wydaniem pozwolenia na użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę, które zostały wybudowane jako samowola budowlana w 1963 r. na działce nr [...] w Ś., gmina B. Właściciel działki, Z.J., uzyskał decyzję o warunkach zabudowy. Organ nadzoru budowlanego uznał, że obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia ani nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, mimo naruszenia przepisów dotyczących odległości od granicy nieruchomości. Skarżący S.W. zarzucił naruszenie przepisów prawa budowlanego, ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz przepisów postępowania administracyjnego, domagając się rozbiórki obiektu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 lutego 2012 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie skargę oddala
Decyzją z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. , na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 i art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, póz. 162 ze zm.), art. 42 ust 3 ustawy z dnia 24 października 1974r Prawo budowlane, oraz art 104 kpa, udzielił Z.J. pozwolenia na użytkowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę zlokalizowanych na działce nr [...] w Ś. gmina B.
W uzasadnieniu wskazano, że na działce nr [...] położonej w Ś. zlokalizowana jest płyta gnojowa wraz ze zbiornikiem na gnojowicę. Wymiary płyty gnojowej to 3,73 x 3,97 m a jej głębokość wynosi ok 1.06 m natomiast wymiary zbiornika na gnojowicę to 0,56 x 1,16 m i głębokość ok 0,84 m. Płyta gnojowa posiada betonowe obramowanie, którego wysokość ponad poziom przyległego terenu wynosi ok 0,35 m. Zbiornik na gnojowicę posiada również ściany i dno wykonane z betonu. Płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę położone są przy granicy działek nr [...] i nr [...] . W trakcie kontroli przeprowadzonej w 18.12.2006r przez tut. Nie stwierdzono wycieków z płyty gnojowej jak również ze zbiornika na gnojowicę. Podczas kontroli stwierdzono natomiast, że zbiornik na gnojowicę nie posiada szczelnego przekrycia z zamykanym otworem do usuwania nieczystości oraz odpowiedniego odpowietrzenia zbiornika. W trakcie przeprowadzonej w dniu 1.02.2007 rozprawy administracyjnej ustalono, że przedmiotowa płyta gnojowa powstała w 1963r. a wykonana została przez W.J. oraz J.S. - zeznanie Z.J. Stanowisko to poparł obecny na rozprawie J.J. oraz świadkowie przesłuchani w dniu 19.02.2007r. – K.N. oraz J.N. . S.W. stwierdził natomiast, że przedmiotowa płyta została wykonana po 1990r. gdyż na mapie zagospodarowania terenu z 1989r brak jest przedmiotowej płyty gnojowej. Organ po sprawdzeniu w Wydziale Geodezji Starostwa Powiatowego w D. aktualnej mapy zasadniczej działki nr [...] w Ś. oraz pierworysu tej mapy stwierdził, że argumenty S.W. dotyczące okresu budowy przedmiotowego obiektu nie są wiarygodne, gdyż na w/w mapach sprawdzonych w dniu 24.02.2011 r. nadal nie wrysowano przedmiotowych obiektów.
Na podstawie księgi wieczystej KW [...] oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia •13.04.2011 r ustalono że jedynym właścicielem działki nr [...] jest Z.J. . Ponieważ nie posiada ona żadnych dokumentów świadczących o uzyskaniu pozwolenia na budowę przedmiotowej płyty gnojowej organ uznał, że budowa w/w płyty jest samowolą budowlaną. Potwierdza to również pismo Urzędu Gminy B. z 02.02.2011 r. w którym stwierdzono, że w archiwach urzędu nie ma żadnych dokumentów świadczących, że właściciele działki nr [...] uzyskali pozwolenie na budowę płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojowicę. W zaistniałym stanie ustalono, że roboty budowlane zostały wykonane w okresie obowiązywania ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, póz. 46). Zgodnie jednak z art. 65 ustawy Prawo budowlane z 1974r. (Dz. U. Nr 38, póz. 229), przepisy tej ustawy znajdowały zastosowanie także do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Oznacza to. konieczność rozważenia okoliczności, o których mowa w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a w przypadku niezaistnienia przypadków tam przewidzianych, zastosowanie art. 40 tej ustawy.
Stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Organ nadzoru budowlanego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Prawo budowlane z 1974 r. przewidywało również możliwość zalegalizowania samowoli, jeżeli wybudowany bez zezwolenia obiekt budowlany spełniał wszystkie wymagania przepisów prawa a jego lokalizacja nie naruszała przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Należy tu mieć na uwadze Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r. II OSK 1879/07 w którym stwierdzono, że "nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora." LEX nr 478287.
W związku z tym należy w pierwszej kolejności rozważyć przesłankę zawartą w art. 37 ust. 1 pkt 1 dotyczącą zgodności wybudowanego obiektu z miejscowymi przepisami o planowaniu przestrzennym.
W zakresie stosowania prawa istnieją trzy grupy poglądów. Pierwsza grupa prezentuje pogląd, zgodnie z którym stosując art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974r. organ nadzoru budowlanego winien ustalić w świetle przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przeznaczenie terenu, wg przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie orzekania przez organ. W drugiej grupie orzeczeń prezentuje się pogląd odmienny, wskazujący na istnienie podstaw do stosowania w takim przypadku przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które obowiązywały w okresie budowy. W trzeciej grupie prezentowane są poglądy, w myśl których ocena przesłanek uzasadniających nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przewidzianych w art. 37 ust. 1 winna być dokonana według stanu prawnego owiązującego w okresie budowy tego obiektu, chyba, że stan prawny obowiązujący w dacie orzekania jest dla inwestora korzystniejszy.
Organ nadzoru budowlanego podzielił stanowisko wyrażone w trzeciej grupie poglądów. Biorąc pod uwagę fakt, że Gmina B. nie posiada planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w okresie budowy przedmiotowego obiektu - pismo znak [...] z dnia 18.03.2011r-inwestor byłby pozbawiony możliwości zalegalizowania istniejącej samowoli budowlanej. Dlatego organ postanowieniem znak [...] nakazał inwestorowi uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która miała rozstrzygnąć sprawę zgodności samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym. Uzyskanie przez właściciela w/w decyzji w dniu [...] .06.2011 r. wykluczyło zaistnienie przesłanki zawartej w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974r.
Kolejnym krokiem w postępowaniu legalizacyjnym jest sprawdzenie czy wybudowany obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.). W tym celu postanowieniem z dnia [...].07.2011 r. nakazano inwestorowi wykonanie oceny stanu technicznego. Przedmiotowa ocena została złożona w dniu 08.08.2011 r. i wynika z niej, że stan techniczny nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W dokumentacji stwierdzono również że na sąsiedniej działce nr [...] w odległości 5,60 m od granicy z działką [...] zlokalizowano również płytę gnojową. Natomiast przedmiotowa płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę usytuowane są przy granicy działki nr [...] co jest niezgodne rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12.04.2002r. Inwestor przy budowie płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę naruszył przepisy techniczno - budowlane które obowiązywały w okresie budowy przedmiotowego obiektu tj. rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego które nakazywało: § 56 ust 6 ...gnojowniki, doły kompostowe itp. zbiorniki na ścieki mogą być położone przy granicy nieruchomości, jeżeli będą przylegać do podobnych zbiorników po przeciwnej stronie granicy. Rozpatrując zatem przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 2 należy mieć na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rzeszowie z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt SA/Rz 753/03w którym stwierdzono, że: "W razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, póz. 62), ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia". Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 1989 r. IV SA 83/89 ONSA 1989/1/38) stwierdzono, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. W wypadku samowoli budowlanej art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność.
Organ uznał, że należy wykluczyć przesłankę wskazaną w art. 37 ust. 1 pkt 2 której zaistnienie uniemożliwiałoby zalegalizowanie przedmiotowych obiektów. Zgodnie z procedurą legalizacji samowoli budowlanej obowiązującą w prawie budowlanym z 1974r. jeśli w trakcie postępowania organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że obiekt budowlany nie spełnia przynajmniej jednego z powyższych warunków uzasadniających jego rozbiórkę, powinien podjąć próbę legalizacji tego obiektu wydając decyzje na podstawie art. 40 "starego" Prawa budowlanego, zgodnie z którym "w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, organ nadzoru budowlanego wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami". Po spełnieniu tych wymagań obiekt może zostać zalegalizowany. Wymagać to będzie jednak uzyskania pozwolenia na użytkowanie, gdyż taki wymóg wynika z art. 42 ust. 1 "starego" Prawa budowlanego. Pozwolenie na użytkowanie było zatem następstwem legalizacji samowoli budowlanej, w związku z czym dopiero stwierdzenie samowoli i nakazanie wykonania robót doprowadzających obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem pociągały za sobą konieczność uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
W przedmiotowej sprawie stwierdzono, że pomimo iż obiekt budowlany został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, to inwestycja nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, brak jest również podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania zmian lub przeróbek.
Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie dają podstaw do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 37 albo 40). Należy mieć na względzie orzecznictwo administracyjne, które wskazuje, że pomimo braku konieczności wydania decyzji nakazującej wykonania określonych zmian lub przeróbek (art. 40) to postępowanie legalizacyjne prowadzone według przepisów prawa budowlanego z 1974, po wykluczeniu przesłanek zawartych w art. 37 sprawę powinna kończyć decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Stanowisko takie zostało wyrażone w wyroku NSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 1999 r. (IV SA 681/97), w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2007 r. VII SA/Wa 1186/07, a także w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 2 grudnia 1996 r. IV SA 430/95.
Odwołanie od tej decyzji złożył S.W. , zarzucając:
- naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane mającego zastosowanie na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że obiekt budowlany nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz, że nie stanowi niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia;
- naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane mającego zastosowanie na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, mimo że nie jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami, a wręcz przeciwnie - narusza prawo własności właściciela działki nr [...] - naruszenie § 56 ust. 1 pkt. 2 i ust. 6 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, które obowiązywało w okresie budowy przedmiotowego obiektu i które nakazywało aby gnojowniki, doły kompostowe itp. znajdowały się od granicy nieruchomości - 4,0 m, licząc od najbliższej krawędzi ściany zbiornika chyba, że zachodzi sytuacja, że płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę przylega do podobnych zbiorników po przeciwnej stronie granicy - a taka sytuacja przecież nie zachodzi;
- naruszenie przepisów art. 3 ust. 1 punkt 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2004 roku nr 121 póz. 1266) ponieważ przedmiotowy obiekt budowlany nasila procesy degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz wzmaga szkody w produkcji rolniczej, przez ciągłe zalewanie wodami opadowymi ściekającymi z gnojownika oraz przesiąkanie gnojowicy bezpośrednio na moją działkę (w związku z wykonaniem płyty gnojowej wraz ze zbiornikiem na gnojowicę bez stosownych zabezpieczeń i z materiałów o niskiej jakości);
- naruszenie art. 77 i 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne przyjęcie w uzasadnieniu decyzji, że pomimo iż obiekt budowlany został wybudowany w warunkach samowoli, to inwestycja nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz, że brak jest podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania zmian lub przeróbek;
- niezgodność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez bezpodstawne udzielenie Z.J. pozwolenia na użytkowanie płyty gnojowej i zbiornika na gnojowicę zlokalizowanych na działce nr [...] w m. Ś. gmina B. , w sytuacji rażącego naruszenia prawa własności właściciela działki nr [...] ;
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające zasadniczy i fundamentalny wpływ na jego wynik, a mianowicie art. 7, 8, 9, 11, 107 § 3 kpa.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012r. znak: Znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu l instancji a odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że odmienne twierdzenia skarżącego co do daty powstania płyty gnojowej wraz ze zbiornikiem na gnojowicę podnoszone w toku sprawy mają charakter gołosłowny i nie znajdują poparcia w innych źródłach wiedzy o faktach istotnych w niniejszym postępowaniu, a to zwłaszcza w zeznaniach świadków. Skarżący nie podważa tych dowodów żadnym konkretnym przeciwdowodem. Nie stanowi okoliczności podważającej wiarygodność osobowych źródeł dowodowych fakt, że opracowania geodezyjne z lat 70. XX w. nie zawierały wzmianki o umiejscowieniu spornego obiektu, skoro informacji tej nie zawierają do chwili obecnej.
Nie jest zasadny zarzut niedostosowania obiektu do niektórych warunków zawartych w treści decyzji o warunkach zabudowy (np. co do warunków technicznych przewidzianych aktualnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.). Decyzja o warunkach zabudowy stanowi wyłącznie szczegółową, urzędową informację o tym, jaki obiekt, i pod jakimi warunkami, inwestor może na danym terenie wybudować bez obrazy przepisów prawa. Tryb wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę uwypukla informacyjny charakter decyzji. Jej specyfika w tym zakresie wynika jednoznacznie z faktu, że dotyczy obiektu którego budowa została zakończona, a zatem obiektu istniejącego o określonej lokalizacji, parametrach i rozwiązaniach technicznych. Przez wzgląd na powyższe, decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli ma więc ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. W tym świetle należy też interpretować treść wydanej w sprawie decyzji o warunkach zabudowy, która przesądziła, że realizacja inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej wraz ze zbiornikiem na gnojowicę na działce nr [...] w Ś. jest co do zasady dopuszczalna z uwagi na wymagania ładu przestrzennego. Organom władzy planistycznej nie zostały przy tym powierzone kompetencje do oceny zgodności realizacji konkretnej inwestycji z wymaganiami prawa budowlanego, które przynależą - w przypadku oceny prawnej samowoli budowlanej - do organów nadzoru budowlanego. Kwestia więc, czy analizowana samowolna inwestycja narusza interesy właścicieli sąsiednich nieruchomości, jednakże nie w aspekcie dopuszczalności tej zabudowy, ale naruszenia norm z zakresu prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty, zastrzeżona została do oceny organów nadzoru budowlanego. Wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. przez pryzmat specyfiki decyzji o warunkach zabudowy i zadań powierzonych poszczególnym organom administracji publicznej prowadzi zatem do wniosku, że ustanowiony tym przepisem warunek odstąpienia od przymusowej rozbiórki w postaci ustalenia zgodności zrealizowanego obiektu z wymaganiami przepisów o planowaniu przestrzennym, dotyczy oceny zgodności analizowanej samowoli z porządkiem planistycznym, a nie z wymaganiami techniczno -budowlanymi przewidzianymi dla realizacji inwestycji. Tym ostatnim zagadnieniom poświęcona została przez ustawodawcę odrębna przesłanka oceny możliwości legalizacji inwestycji przewidziana w pkt 2 ust. 1 art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dokonując analizy, czy samowolna realizacja obiektu doprowadziła do skutków przewidzianych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., a to:
niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia należy wskazać co następuje. Organ nadzoru budowlanego jest samodzielnie uprawniony w prowadzonym postępowaniu legalizacyjnym do czynienia ustaleń w zakresie powodowania przez obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Kryterium odniesienia dla oceny ziszczenia się którejkolwiek z wymienonych negatywnych form oddziaływania obiektu na otoczenie są co do zasady wymagania stawiane realizowanym obiektom budowlanym przez przepisy budowlane. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że przewidziana art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zgodność z przepisami techniczno - budowlanymi obowiązującymi w dacie realizacji inwestycji (tak w: uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2009 r. II SA/Rz 423/2009; uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2008 r. VII SA/Wa 1526/07). W tym kontekście organ zgodził się z zarzutem skarżącego, że sporna płyta gnojowa wraz ze zbiornikiem na gnojowicę usytuowana jest na działce nr [...] bezpośrednio przy granicy z nieruchomością skarżącego (działką nr [...]), a to z naruszeniem wymagań sytuowania tego typu obiektów względem nieruchomości sąsiednich. Wbrew jednak zapatrywaniom skarżącego wyrażonym w odzianiu, a w zgodzie z powołanym wyżej orzecznictwem, lokalizacja obiektu przy granicy z nieruchomością sąsiednią podlegała ocenie przez pryzmat warunków technicznych wynikających z obowiązującego w dacie budowy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r, Nr 38, póz. 196, ze zm.), a nie aktualnych przepisów techniczno - budowlanych. Niewątpliwie lokalizacja płyty gnojowej wraz z zbiornikiem bezpośrednio przy granicy narusza wymóg zachowania określonej odległości (7,5 m) zawarty w § 56 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Jednak do zastosowania nakazu rozbiórki w oparciu o treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie wystarczy samo stwierdzenie naruszenia warunków technicznych (a w szczególności niezachowania wymaganych odległości), jakim powinien odpowiadać analizowany obiekt. Organ obowiązany jest wykazać, że dalsze akceptowanie funkcjonowania w tym miejscu mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu," a nadto, że pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia ma charakter niedopuszczalny, a zatem znaczny, istotny, w stopniu nie dającym się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi te warunki (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 450/2010 - opublikowany na stronie internetowej). Sporny obiekt nie powoduje względem nieruchomości skarżącego istotnych zagrożeń lub pogorszeń. Nie można uznać za uzasadniony zarzut skarżącego, że gnojownik usytuowany w obecnym miejscu godzi w jego prawo własności. Pozostaje bezsporne, że gnojownik wraz ze zbiornikiem posadowiony jest przy granicy z działką skarżącego, ale w całości na gruncie Z.J. Nie zachodzi więc przypadek bezpośredniej, fizycznej ingerencji w prawo własności nieruchomości. W analizowanym przypadku fakt zlokalizowania gnojownika z naruszenia norm co do odległości od granicy nie czyni też niemożliwym, ani w istotny sposób ograniczonym zabudowy działki skarżącego. Do takiego wniosku prowadzi analiza sposobu zagospodarowania otoczenia spornego obiektu, a zwłaszcza nieruchomości skarżącego. Również na działce skarżącego, w bezpośrednim sąsiedztwie analizowanego obiektu - w odległości 5,60 m od granicy działki znajduje się podobna płyta gnojowa, która jest obiektem budowlanym usytuowanym na działce skarżącego najbliżej względem granicy z nieruchomością Z.J. . Taka wzajemna konfiguracja wyklucza w zasadzie prowadzenie poważniejszych inwestycji pomiędzy tymi obiektami nie tylko z uwagi na ich specyfikę, ale również powierzchnię pozostałego tamże między nimi gruntu. Zakaz lokalizowania podobnych obiektów przy granicy nieruchomości nie miał charakteru bezwzględnego (por. § 56 ust. 6 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych). Zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego skoro sam zdecydował się na posadowienie podobnego gnojownika bliżej swoich zabudowań mieszkalnych, to zarzut jest bezzasadny. Stan techniczny obiektu nie budzi wątpliwości. Został ustalony na podstawie opinii technicznej z dnia 7 sierpnia 2011 r. wykonanej przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że sporny obiekt -płyta gnojowa wraz ze zbiornikiem na gnojowicę znajduje się w dobrym stanie technicznym i spełnia niezbędne wymagania. Nie stwierdzono przypadków pęknięć lub uszkodzeń konstrukcji tak w części naziemnej jak i podziemnej. Nadto ustalono, że pojemnik na gnojowicę jest szczelny. Nie stwierdzono -przenikania gnojowicy do gruntu lub na powierzchnię (str. [...]).
Nadto określenie "inne ważne przyczyny" odnosi się tylko do okoliczności wynikających z powszechnie obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej przepisów szczególnych, tj. innych niż wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt U OSK 1599/06). Dlatego też kwestie stosunków sąsiedzkich i opisanego sposobu naruszenia prawa własności nie zostały objęte hipotezą ust. 2 art. 37 ustawy. Nie mogły być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy samowoli budowlanej w oparciu o przepisy prawa budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył S.W. podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu l instancji. Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując
swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r. Nr 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu l instancji uznał, że decyzje te są zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie organy zasadnie ustaliły, że mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24.10.1974 r. ( DZ. U. 1974 Nr 38, póz. 229 ze zm.), ponieważ przedmiotowa płyta gnojowa i zbiornik na gnojowicę zlokalizowane na działce nr [...] w Ś. , RM. B. powstały przed 1.01.1995 r., a więc przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane. Okolicznością bezsporną jest, że inwestor zrealizował tę inwestycję w ramach samowoli budowlanej. Przedmiotowa sprawa administracyjna dotycząca pozwolenia na użytkowanie jest końcowym etapem legalizacji obiektu budowlanego. Okolicznością bezsporną w sprawie jest również to, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wójta Gm. B. z dnia 7.06.2011 r. znak: [...] orzekająca o warunkach zabudowy dla przedmiotowego obiektu budowlanego wydana dla inwestora Z.J. .
Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W myśl art. 42 ust. 3 cytowanej ustawy podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Organ w zaskarżonej decyzji ustalił, że podstawą materialne prawną decyzji stanowi cytowany wyżej przepis art. 42 ust. 3 cyt. ustawy. Organ zasadnie ustalił i wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt budowlany jest zdatny do użytku, stan techniczny nie budzi wątpliwości, nie powoduje istotnych zagrożeń lub pogorszeń dla innych nieruchomości, w tym dla nieruchomości sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność skarżącego S.W. . Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 14.10.2004 r. syg SA/Rz 753/03 w razie dopuszczenia się samowoli budowlanej w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 ze zm.) do zastosowania przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, póz. 1126 ze zm.) nie jest wystarczające wykazanie, że obiekt został usytuowany z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w .sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, póz. 62), ale konieczne jest także wykazanie, iż naruszenie tych warunków powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych lub zdrowotnych dla otoczenia, a także w wyroku NSA z dnia 17.04.1989 r. syg. IV SA 83/89 ONSA 1989/1/38, że 1. Nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, póz. 229 z późn. zm.) powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy, 2. W wypadku samowoli budowlanej art. 37 ust. 1 pkt. 2 prawa budowlanego znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność. Odnosząc się doza rzutów podniesionych w skardze należy uznać je za nieuzasadnione . Skarżący zarzuca głównie, iż przedmiotowy obiekt powinien być rozebrany, ponieważ powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a także obiekt ten narusza jego prawo własności. Zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym w sprawie. Przedmiotowy obiekt choć zrealizowany samowolnie w granicy z działką skarżącego nie spełnia przesłanek do jego rozbiórki w świetle przepisów art. 40 w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest pozwolenie na użytkowanie obiekty budowlanego o czym mowa w art. 42 ust. 3, a nie rozbiórka obiektu budowlanego. Pozwolenie na użytkowanie jest ostatnim etapem postępowania legalizacyjnego. Sąd zatem dokonuje kontroli spełnienia przesłanek zdatności do użytku wykonanego obiektu,- Przedmiotowy obiekt budowlany jest zdatny do użytku, co szeroko, w sposób prawidłowy omówił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, Sąd te ustalenia uznaje za prawidłowe i zbędnym jest ich ponowne przytaczanie. Przedmiotowy obiekt usytuowany jest w granicy i nie spełnia wymogu odległości 7,5 m od granicy, o czym mowa w § 56 ust. T pkt 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21.07.1961 r. W spawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. 1961 r., Nr 38, póz. 196 ze zm.) obowiązującego w czasie wybudowania obiektu budowlanego , jednakże organ po wykluczeniu przesłanek do rozbiórki obiektu określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. prowadząc dalej postępowanie legalizacyjne nie mógł orzec o rozbiórce skoro brak było do tego podstaw prawnych. Organ prawidłowo ustalił, że przedmiotowy obiekt znajduje się w terenie przeznaczonym pod tego .rodzaju zabudowę i nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia czy też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Należy podkreślić, że skarżący domagając się rozbiórki obiektu budowlanego posiada również na swojej działce gnojownik, który nie jest usytuowany w odległości 7,5 m od granicy inwestora, w związku z tym podnoszone przez niego zarzuty, że gnojownik inwestora Stawarza niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, a jego gnojownik takiego zagrożenia nie Stawarza i nie narusza własności jest w tych okolicznościach sprawy jeszcze bardziej nieuzasadniony. Reasumując należy stwierdzić, że wydana zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa .materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, co podnosi skarżący.
Organ przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego określonymi w przepisach art. 7 k.p.a.- zasada ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 k.p.a.- zasadą zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ wskazał okoliczności faktyczne sprawy , które były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a także wskazał i wyjaśnił zastosowanie norm prawa materialnego stanowiących podstawę tej decyzji. W związku z powyższym skargę, jako bezzasadną należało oddalić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego, w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło