II SA/Kr 525/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 779 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew, skarżący M.K. wniósł o zwolnienie go od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] kwietnia 2011 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak przedkładając wypełniony formularz. Z danych w nim zawartych wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E.K. . Skarżący jest osobą bezrobotną. W roku 2009 jego dochody ze stosunku pracy wynosiły [...] zł, zaś w roku 2010 [...] zł. Dochody jego małżonki z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2009 wynosiły [...] zł, w roku 2010 [...] zł (strata [...] zł). W skład majątku skarżącego wchodzi udział ¼ w nieruchomości zabudowanej domem o powierzchni 247 m². Małżonka skarżącego posiada działkę rolną o powierzchni 7 arów. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że był bezrobotny od dnia 1 stycznia 2011 roku do dnia 25 maja 2011 roku. Aktualnie jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony na ½ etatu z wynagrodzeniem brutto w kwocie [...] zł. Skarżący nie posiada konta bankowego, żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów mających wartość choćby 1 tys. zł. Jest jedynie współwłaścicielem (w ¼ części) samochodu osobowego marki Citroen Xsara, rok produkcji 1998 oraz samochodu marki Lublin, rok produkcji 1990. Rachunki za media w budynku przy ul. [...], w którym zamieszkuje skarżący, opłaca żona E.K. Skarżący nie posiada telefonu prywatnego. Na leki wydaje około 70 zł miesięcznie. Cierpi na arytmię serca, dolegliwości urologiczne oraz problemy z ciśnieniem krwi. Na zakupy żywieniowe oraz niezbędne do egzystencji wydatki skarżący wraz z żoną wydają niezbędne kwoty bez prowadzenia ewidencji statystycznej. Do pisma skarżący załączył kopie zeznań podatkowych o wysokości dochodu osiągniętego przez jego małżonkę w roku 2010 (PIT-36L i PIT-37), deklaracje dla podatku VAT za miesiące luty, marzec i kwiecień 2011 roku oraz wyciąg z rachunku bankowego E.K. za okres od 3 lutego 2011 roku do 30 kwietnia 2011 roku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień źródłem dochodu skarżącego od dnia 25 maja 2011 roku jest wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w kwocie [...] zł brutto. Co prawda nie są to dochody wysokie, jednakże stanowią stałe źródło dochodu, skarżący został bowiem zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego. Z załączonych dokumentów wynika, że w roku 2010 E.K. z prowadzonej działalności gospodarczej (usługi budowlane) uzyskała przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł, co dało dochód w wysokości [...] zł. Powyższe dane obrazują, że żona wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą dużych rozmiarów, zatem małżonków K. trudno uznać za osoby ubogie, a właśnie dla takich osób przewidziana jest pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy. Uzyskiwane dochody z działalności gospodarczej żony pozwolą na pokrycie przez skarżącego kosztów sądowych w sprawie. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustrój majątkowy między małżonkami. W tej sytuacji okoliczność, iż małżonka skarżącego prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą, w ramach której osiąga przychody, na bieżąco obraca znacznymi środkami finansowymi nie może przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodać należy, iż analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym wskazuje, że małżonka skarżącego reguluje zobowiązania w kwotach znacznie wyższych od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Poza tym w okresie od 3 lutego 2011 roku do 30 kwietnia 2011 roku skarżący dokonał 15 wypłat z rachunku bankowego żony na łączną sumę [...] zł. Powyższe oznacza, że skarżący dysponował środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).