II SA/Kr 527/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[....] " w K. na postanowienie Prokuratora Okręgowego w K. z dnia [...] w przedmiocie naliczenia kosztów udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 12 czerwca 2007 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia "....." w K. o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 1 zł uiszczoną w dniu 11 czerwca 2007 roku w sprawie skargi na postanowienie Prokuratora Okręgowego w K. z dnia ... kwietnia 2007 r. w przedmiocie naliczenia kosztów udostępnienia informacji publicznej. We wniosku podano, że stowarzyszenie nie posiada nieruchomości ani wierzytelności. Stan gotówki w kasie wynosi 0 zł. Stan w konta w banku wynosi - 67,40 zł (na dzień .... lutego 2003 roku). Stowarzyszenie posiada zobowiązania pieniężne wobec elektrowni w wysokości około 4.000 zł i telekomunikacji w wysokości około 1.900 zł. We wniosku wskazano, że stowarzyszenie nie może podać niektórych informacji, o których mowa w pkt 7 i 8 formularza wniosku (tj. dotyczących wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu), gdyż nie posiada dostępu do dokumentów księgowych od ponad 3 lat (dokumentacja księgowa Stowarzyszenia przechowywana w Prokuraturze Rejonowej dla K.....) i w związku z tym nie prowadzi księgowości. Majątek stowarzyszenia stanowi wyposażenie klubu dla młodzieży (dwa stare komputery, telewizor, atlas, ksero, 4 stoły, 2 szafy, barek). Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie otrzymuje od czterech lat dotacji i darowizn. Stowarzyszenie prowadzi działalność dzięki doraźnym wpłatom przewodniczącego, pracy społecznej członków i nie posiada środków finansowych, które mogłoby przeznaczyć na opłaty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2007 roku zwolnił Stowarzyszenie "..." w K. od kosztów sądowych w kwocie powyżej 1 zł. Od powyższego postanowienia wniósł w terminie sprzeciw Prokurator Okręgowy w K. , podając iż wniosek o zwolnienie od kosztów z dnia ... czerwca 2007 r. jest w swej treści niemal identyczny z wnioskiem z dnia ... stycznia 2006 r. w sprawie II SAB/Kr 8/06 oraz II SAB/Kr 116/06. We wszystkich wskazanych wnioskach pomimo dużej rozbieżności czasowej podano, że stowarzyszenie posiada zobowiązania pieniężne wobec elektrowni w wysokości około 4.000 zł i telekomunikacji w wysokości około 1.900 zł (identyczne zadłużenie utrzymujące się od co najmniej 2 lat), co może budzić wątpliwość. Prokurator wskazał, że stowarzyszenie ma umożliwiony dostęp do zabezpieczonej dokumentacji księgowej oraz zarzucił, że nie jest prawidłowym wykazaniem braku środków podanie stanu konta na rok 2003. Stosownie do zarządzenia sądu z dnia 27 sierpnia 2007 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia w terminie 3 tygodni dodatkowego oświadczenia i stosownych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej stowarzyszenia a w szczególności: aktualnego stanu konta (kont) bankowych, wykazu poniesionych w ostatnim okresie (około roku) wydatków na działania statutowe ze wskazaniem charakteru tych działań. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca podał, że stan konta bankowego wynosił w momencie rozwiązywania umowy o jego prowadzenie - minus 67,40 zł, a obecnie stowarzyszenie nie posiada kont w banku. W okresie ostatniego roku jedyne wydatki stowarzyszenia w całości zostały pokryte przez jego przewodniczącego P.B. i dotyczyły kosztów prowadzonych spraw administracyjnych i sądowych (wyłącznie koszty materiałowe i korespondencyjne - koperty, papier, opłaty pocztowe oraz koszty sądowe głównie przed WSA w K.). Zadłużenie wobec elektrowni i telekomunikacji jest niezmienne (z wyjątkiem odsetek), gdyż stowarzyszenia nie łączy od kilku lat żadna umowa z dostawcami mediów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 i 260 p.p.s.a. - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do wojewódzkiego sądu administracyjnego i w wypadku jego wniesienia postanowienie traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek Stowarzyszenia "......" w K. dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych ponad uiszczoną od skargi kwotę 1 zł, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Do tej sytuacji ma zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Może być ono przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w pierwszej kolejności wskazać, iż ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia strony oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie - na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku, FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z 7 września 2006 roku, II SA/Ol 588/06, Lex Omega nr 191863). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania, może być zastosowane jedynie w przypadku wyjątkowym, a ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Deklaracja o braku środków finansowych, które mogłoby Stowarzyszenie przeznaczyć na opłaty sądowe, oraz o zobowiązaniach wobec elektrowni i telekomunikacji, a nawet o trudnościach w dostępie do dokumentacji księgowej zabezpieczonej przez prokuraturę w 2003 r. nie uzasadniają zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów. Jak wynika z informacji zawartych w piśmie z dnia .... września 2007 r. od długiego czasu działalność Stowarzyszenia ogranicza się do inicjowania i udziału w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Każdy podmiot wymieniony w art. 246 § 2 ppsa, podejmujący czy kontynuujący określony rodzaj działalności musi liczyć się z obowiązującymi uwarunkowaniami, w tym także finansowymi. Od dbałości o zabezpieczenie materialnych warunków swej działalności nie są generalnie zwolnione zwykłe stowarzyszenia. Zwolnienie skarżącego Stowarzyszenia od kosztów w sytuacji, kiedy istotą jego działalności jest inicjowanie niezwykle licznych postępowań byłoby równoznaczne z jego finansowaniem. W ocenie Sądu nie może skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna /lub inna jednostka wymieniona w art. 246 § 2 ppsa/, która nie posiadając żadnych środków finansowych, całą swą aktywność kieruje na działania związane z koniecznością uruchomienia takich środków. Prawo pomocy jest instytucją mającą na celu otwarcie drogi do sądu podmiotom, dla których koszty stanowią rzeczywistą przeszkodę. Istnienia takiej przeszkody w wypadku stowarzyszenia deklarującego jednocześnie i brak środków, i brak skutecznych działań zmierzających do ich pozyskania nie można zdaniem Sądu przyjąć. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie powołanego wyżej przepisu oraz art. 243 i art. 260 p.p.s.a.