II SA/Kr 527/16

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] " w B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] dnia 23 lipca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia oddalić wniosek Stowarzyszenia [...] " w B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Stowarzyszenia [...]" w B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzupełniony pismem z dnia 13 lipca 2017 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 lipca 2013 r. We wniosku wskazano, iż Stowarzyszenie [...]" w B. jest stowarzyszeniem zwykłym. Oznacza to, że prawo nie dopuszcza do korzystania z żadnych dotacji. Jego działalność ma charakter proekologiczny Utrzymuje się tylko i wyłącznie ze składek członkowskich. Liczy 5 członków. Pozostali członkowie odeszli z uwagi na przewlekłość postępowania administracyjnego - sądowego. Przychód stowarzyszenia za okres od stycznia do czerwca 2017 r. wynosi 150 zł. Dochód za okres od stycznia do czerwca 2017 r. wynosi 181,40 zł. Stowarzyszenie nie jest w stanie pokrywać kosztów sądowych i opłacić radcy prawnego dla sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, pokrzywdzeni obywatele zostaną bez dostępu do sprawiedliwego rozstrzygnięcia spornej sprawy. Stowarzyszenie nie posiada kont bankowych. Nie wskazuje kapitału zakładowego ani żadnych środków trwałych stanowiących jego majątek. W piśmie z dnia 13 lipca 2017 r. uzupełniającym wniosek Prezes stowarzyszenia wyjaśnił, iż stowarzyszenie jako stowarzyszenie zwykłe nie otrzymuje żadnych dotacji, darowizn, spadków, zapisów, nie osiąga żadnego dochodu, ponieważ nie prowadzi własnej działalności. Do pisma dołączona została uchwała o wysokości składek członkowski - 5 zł miesięcznie począwszy od września 2014 r. oraz Regulamin stowarzyszenia. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje : Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy, w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt l i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, póz. 1270 ), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie orzekającego stowarzyszenie nie wykazało, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od których zależy przyznanie podmiotowi prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ478/04, niepubl.) stwierdza, że opłaty sądowe są rodzajem danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwa od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób , na współobywateli. Z ich bowiem środkowe pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej od ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Stowarzyszenia [...] w B. , jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 Pr. o stów., stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, które są środkami działania i które uznać należy za majątek stowarzyszenia. Dodatkowo wskazać należy, iż zmiana Prawa o stowarzyszeniach wprowadzona ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. póz. 1393), która weszła w życie 20 maja 2016 r., umożliwiła stowarzyszeniom pozyskiwanie środków z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Wyjaśnienia złożone przez Prezesa stowarzyszenia w piśmie z dnia 13 lipca 2017 r. dotyczące sytuacji finansowej stowarzyszenia, w szczególności dotyczące kwestii nieotrzymywania przez stowarzyszenie jako stowarzyszenie zwykłe darowizn, spadków, zapisów nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących obecnie przepisach prawnych. Brak wiedzy stowarzyszenia na temat zmiany w przepisach - Prawo o stowarzyszeniach, które dają obecnie możliwość korzystania przez stowarzyszenia z różnych form finasowania sprawia, iż nie wyczerpało ono wszystkich możliwości pozyskania środków finansowych na swoją działalność. Ponadto stowarzyszenie będąc świadome, że jego działalność opiera się na pracy społecznej członków oraz na fakcie, że utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich powinno zadbać, aby w celu uzyskania stabilności finansowej pobierać od swoich członków składniki członkowskie, w takiej wysokości, aby zapewniać prawidłowe jego funkcjonowanie, umożliwiające podejmowanie określnych zadań. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków finansowych w przewidziany prawem sposób. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Z tych względów orzekający nie znalazł też podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § l, art. 246 § 2 pkt l w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).