II SA/Kr 537/09

WyrokWSA w Krakowie2009-06-16

Skład orzekający: Barbara Pasternak, Renata Czeluśniak, Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wielokrotnie wydawać postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie tych samych przesłanek, a następnie nakładać obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, gdy nie zostały wyjaśnione istotne odstępstwa od projektu budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wielokrotne wydawanie postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie tych samych przesłanek jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Ponadto, nałożenie obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego wymaga uprzedniego wykazania istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu, co nie zostało należycie wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym. Wady te skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją postanowień.
Stan faktyczny
Skarżący zostali zobowiązani do przedstawienia projektu budowlanego zamiennego z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie budynku mieszkalnego. Organy administracji dwukrotnie wydawały postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jednak skarżący kwestionowali istotność wprowadzonych zmian i zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił część decyzji organu pierwszej instancji, modyfikując jedynie termin wykonania obowiązku. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając niewłaściwą wykładnię przepisów i naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 6 grudnia 2004 r. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak / spr. / Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Mariusz Kotulski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W.S. i M.S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 stycznia 2009 r. nr [....] w przedmiocie nałożenia obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 6 grudnia 2004 r. NB. [....] . III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana IV. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących W.S. i M.S. kwotę 500 /pięćset / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 30 grudnia 2004r. znak:[....] , wydaną na podstawie z art. 80 ust 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, póz. 1126 ze zm.), oraz art. 104 kpa, nałożył na W.S. i M.S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z_dotychczas wykonanych robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego na działce w B. przy ul. [....] , oznaczonej w ewidencji gruntów nr [....] w terminie do dnia 10 lutego 2005r. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że prowadząc postępowanie administracyjne Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. ustalił, że na podstawie decyzji Starosty O. z dnia 7 kwietnia 2000r. prowadzone są roboty budowlane obejmujące dobudowę od strony wschodniej do istniejącego budynku mieszkalnego, części mieszkalnej. Prowadzone na w/w nieruchomości oględziny wykazały, że roboty budowlane wykonywane są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Ponieważ przeprowadzone na budowie w dniu [....] października 2003r. oględziny wykazały istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2004r. wstrzymano roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego oraz zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 nałożono obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Odwołanie od powyższej decyzji do [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wnieśli W.S. i M.S. , zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 77 kpa, art. 107 kpa oraz art. 80 kpa. Zdaniem odwołujących się PINB powołał się wyłącznie na dowody umożliwiające mu wydanie zaskarżonej decyzji, pominął natomiast wszystkie dowody przemawiające na korzyść odwołujących się. W odwołaniu zarzucono, że stan faktyczny będący podstawą decyzji został opisany w jednym lakonicznym zdaniu, a PINB nawet nie starał się wskazać, na czym mają polegać odstępstwa, nie mówiąc 1 sygn. akt II SA/Kr 537/09 już o zarzuconych istotnych odstępstwach. Odwołujący się podnieśli, że wykonując nałożone w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2004r. o wstrzymaniu robót zobowiązanie przedłożyli ocenę techniczną rozbudowy naszego budynku, w której wnioskach wskazano, iż dokonane zmiany mają na celu poprawę funkcjonalności, wykonane są zgodnie ze sztuką budowlaną, spełniają wymogi bezpieczeństwa użytkowania oraz nie naruszają interesu osób trzecich. Na tej podstawie inż. Z. A. uznał je za nieistotne, a w szczególności wskazał, iż podniesiony przez PINB zarzut podwyższenia budynku o 90 cm nie jest prawdziwy. W tym stanie faktycznym PINB nie wydał decyzji merytorycznej, a postanowienie z dnia 5 stycznia 2004r. po upływie 2 miesięcy straciło ważność. Zdaniem odwołujących się zostały wyjaśnione zarzuty podniesione przez PINB w w/w postępowaniu, a nowe nie mogły się pojawić, gdyż w 2004r. nie prowadzili oni żadnych robót budowlanych. Odwołujący się podnieśli, że pomimo wyjaśnienia stawianych zarzutów, PINB bez czynienia jakichkolwiek ustaleń w dniu 6 grudnia 2004r. wydał postanowienie, którym wstrzymał roboty budowlane. W ocenie odwołujących się zupełnie pominięto oceną techniczną, którą uprzednio nakazano przedłożyć, a nadto, że nie powołano żadnych wiarygodnych dowodów, zaś powołanie się na oględziny z pominięciem oceny technicznej jest działaniem na niekorzyść strony sprzecznym m.in. z art. 7 kpa. Zdaniem odwołujących się po wydaniu postanowienia z dnia 5 stycznia 2004r. PINB powinien wydać w ciągu 2 miesięcy decyzję merytoryczną, nie jest zaś dopuszczalne wydawanie następujących po sobie postanowień, co ma miejsce w niniejszej sprawie bez prowadzenia postępowania dowodowego oraz z pominięciem dowodów już istniejących. Wydawanie następujących po sobie postanowień w trybie art. 50 ustawy Prawo budowlane jest rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym należałoby uznać drugie postanowienie wydane w tym trybie za nieważne na podstawie art. 156 §1 pkt 2 kpa. Dlatego też zdaniem odwołujących się zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo, gdyż nie były i nie są prowadzone przez nich roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego. Prowadzone zaś były jedynie, na podstawie decyzji Starosty O., wyłącznie roboty polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego. Odwołujący się zarzucili też, że wskazanie zawarte w decyzji, co ma uwzględniać projekt budowlany zamienny, jest nieprecyzyjne, gdyż, nie wskazując konkretnych zmian, które należy uwzględnić, powtarza jedynie sformułowanie ustawy zawarte w art. 51 ust. l pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Ponadto podniesiono, że decyzja jest skierowana do W.S. i M.S. , co nie jest zgodne ze sygn. akt II SA/Kr 537/09 stronami postępowania., a M.K. nie jest stroną postępowania i nie powinno się ono toczyć na jej wniosek. Odwołanie od decyzji PINB wniosła też K.K. , zarzucając zaskarżonej decyzji nieadekwatność w stosunku do stopnia stwierdzonych naruszeń warunków pozwolenia na budowę oraz nieuwzględnienie niekorzystnego oddziaływania tych naruszeń na sąsiednie nieruchomości. Zdaniem odwołującej się W.S. i M.S. , występując o wydanie pozwolenie na budowę uzyskali zgodę właścicieli sąsiednich nieruchomości, w tym między innymi skarżącej. Zgoda ta dotyczyła jednak robót budowlanych w zakresie określonym w pozwoleniu na budowę. Dokonane zaś samowolnie odstępstwa w sposób istotny powiększyły negatywne oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości. Zwiększenie wysokości budynku spowodowało zmianę linii światła i w konsekwencji wzrost zacienienia. Odbija się to negatywnie na ilości światła docierającego do wnętrz sąsiednich budynków. Podobny skutek wywołuje nie usunięcie blaszanego garażu, który powoduje zacienienie części działki odwołującej się przeznaczonej na przydomowe uprawy. Wybudowanie balkonów zbliża obrys budynku do granicy działki, niekorzystnie wpływa na estetykę otoczenia oraz narusza poczucie prywatności osób korzystających z sąsiednich nieruchomości. Zdaniem odwołującej się zaskarżona decyzji, która de facto legalizuje dokonaną samowolę budowlaną, nie odpowiada stopniowi naruszeń, ani też nie uwzględnia ich negatywnego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości. [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 30 stycznia 2009r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia terminu wykonania obowiązku określonego w zaskarżonej decyzji i wyznaczył nowy termin na wykonanie tego obowiązku wynoszący dwa miesiące od daty otrzymania decyzji organu odwoławczego. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu l instancji była co do zasady prawidłowa, gdyż inwestor samowolnie odstąpił od warunków zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę poprzez realizację tarasu, zmianę gabarytów obiektu, a także rozmiarów i usytuowania stolarki okiennej, drzwiowej, a także wykonanie bramy wjazdowej. Odstępstwa te organ uznał za istotne w rozumieniu art. 36a Prawa budowlanego i ich wprowadzenie wymagało sygn. akt II SA/Kr 537/09 wcześniejszego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Ponieważ inwestor nie uzyskał takiej decyzji, zasadne był zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dlatego też organ odwoławczy uznał rozstrzygniecie organu l instancji za prawidłowe i dokonał jedynie modyfikacji w zakresie terminu określonego w decyzji PINB. Skargę na powyższą decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli W.S. i M.S. , zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. 36a ust. 5 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na uznaniu za istotne odstępstwa zmian w stosunku do projektu budowlanego, które wprowadzili skarżący podczas przedmiotowej rozbudowy. Ponadto skarżący podnieśli naruszenia przepisów postępowania, które mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie w sposób dorozumiany (z uwagi na lakoniczność argumentacji) zaistnienia istotnych odstępstw od projektu budowlanego, co jest sprzeczne z wnioskami oceny technicznej, przedstawionej przez skarżących. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm obowiązujących. W uzasadnieniu skargi, oprócz powołania się na wskazaną wyżej opinię techniczną, podniesiono, że zwiększenie gabarytów wskazane przez organy, które zdaniem skarżących w rzeczywistości nie miało miejsca, należało uznać za nieistotne. Skarżący zarzucili również, że wydanie decyzji przez organ odwoławczy po upływie pięciu lat od rozstrzygnięcia organu l instancji, wskazuje na bezczynność organu. W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na badaniu zgodności zaskarżonych do sądu rozstrzygnięć z przepisami prawa materialnego sygn. akt II SA/Kr 537/09 i przepisami postępowania. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić. Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r., nr 207, póz. 2016 z pózn. zm.) znajdują zastosowanie do samowolnie realizowanych robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 ustawy, oraz tych wszystkich robót budowlanych, które wykonywane są w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie dla środowiska, albo prowadzone są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu lub przepisach prawa, bądź wykonywane są na podstawie nieprawidłowo dokonanego zgłoszenia. Prowadzenie robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub w przepisach prawa winno być, przy zamiarze wstrzymania robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy wykazane jako odstępstwo istotne w rozumieniu, o którym mowa w art. 36a pr.bud. Kiedy roboty budowlane prowadzone są warunkach naruszenia prawa i istnieje możliwość ich legalizacji, organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wstrzymania ich prowadzenia a następnie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia dalszych rozstrzygnięć odnośnie prowadzonej inwestycji. Samo rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 50 pr. bud. nie prowadzi do załatwienia sprawy co do jej istoty. Umożliwia tylko przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wdrożenie procedury naprawczej. Dlatego przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4 pr. bud. tj. dwóch miesięcy od doręczenia postanowienia, organ powinien wydać jedną z decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 ustawy. Jeżeli organ nie wyda takiej decyzji, postanowienie traci ważność z mocy prawa (Prawo budowlane Komentarz pod. red. prof. Z. Niewiadomskiego, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2006, kom. do art. 50-51). Podkreślenia wymaga nadto, że nie jest możliwe ponowne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, opartego na tych samych przesłankach co poprzednio. Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 czerwca 2007 r. , II OSK 861/06, (niepubl) : "Postanowienie nakazujące wstrzymanie robót budowlanych, odnoszące się do tego samego obiektu budowlanego i tego samego stanu faktycznego z powołaniem się na jeden z sygn. akt II SA/Kr 537/09 przepisów art. 50 ust. 1, może być wydane tylko jednokrotnie, po czym w przeciągu dwóch miesięcy powinna być wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1. Nie można tej samej procedury powtarzać wielokrotnie". Analogiczne stanowisko, które uznać należy za ugruntowane w orzecznictwie wyrażone zostało przez WSA w G. , w wyroku z dnia 18 lipca 2006 r., II SA/Gl 934/05 (niepubl.): "Ponowne orzeczenie w trybie art. 50 ust. 1 jest możliwe wyłącznie przy stwierdzeniu, że znowu zaistniała przesłanka określona w tym przepisie. Nie stanowi dostatecznego uzasadnienia jedynie okoliczność, że upłynął termin ważności postanowienia. W ten sposób dochodzi bowiem do zniweczenia ochronnej funkcji terminu ważności postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych". Konsekwencją powyższego rozwiązania jest przyjęcie przez ustawodawcę, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 1, 2 i 3 pr. bud. muszą być wydane w terminie dwóch miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pr.bud., co stanowi wyraźnie ust. 1 art. 51 ustawy. Art. 51 pr. bud. jest kontynuacją rozstrzygnięć przewidzianych w art. 50. Tryb w nim przewidziany ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt. 3 pr. bud. stanowiącego podstawę jej wydania. Przepis ten stanowi, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania - obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas prowadzonych robót budowlanych, oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowanych do stanu zgodnego z prawem. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji, oprócz wskazania decyzji, na podstawie której prowadzone są roboty budowlane, oraz powołania się na wydane w sprawie postanowienie z dnia 6 grudnia 2003 r. o wstrzymaniu robót, nie podał żadnych okoliczności uzasadniających podjętą decyzję. W szczególności nie wskazał organ na czym polega odstępstwo od warunków określonych w pozwoleniu na budowę - tj. w decyzji Starosty O. z dnia 7. 04. 2000 r., ani z jakich przyczyn organ uznał owe odstępstwa za istotne w rozumieniu art. 36a pr. bud. Ta ostatnia kwestia jest szczególnie ważna, bowiem obowiązek sporządzenia projektu zamiennego może być nałożony tylko wówczas, gdy mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od sygn. akt II SA/Kr 537/09 zatwierdzonego projektu budowlanego. W sytuacji odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego nie będącego odstąpieniem istotnym, organ nadzoru budowlanego, po stwierdzeniu, że nie zachodzi stan faktyczny uzasadniający zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt. 1, tj. nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki obiektu, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, winien postąpić zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt. 2 , tj. nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Nałożenie tego obowiązku nie wymaga sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Stan zgodności z prawem może bowiem zostać osiągnięty przez samo wykonanie czynności, o których mowa w tym przepisie. Z powyższego wynika, że nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt. 3 pr. bud. musi być uzasadnione dokonaniem odstępstw istotnych w rozumieniu art. 36 a ustawy, wyeliminowaniem sytuacji, o których mowa w pkt. 1 i 2 ust. 1 art. 51, a nadto wymaga także rozważenia, czy nie zachodzi potrzeba wykonania czynności lub robot budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organy orzekające nie przeprowadziły analizy stanu faktycznego wynikającego z przeprowadzonych w sprawie oględzin, ani stanu tego nie ustaliły. Nie można więc stwierdzić, czy nałożony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 3 obowiązek uzasadniony jest stanem sprawy, tj. rodzajem dokonanych odstępstw od zatwierdzonego projektu. Organy nie dokonywały żadnych czynności procesowych zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, pomiędzy wydaniem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia 6 grudnia 2004 r., a decyzją pierwszoinstancyjną, co spowodowało, że postępowanie dotknięte jest wadami polegającymi na naruszeniu art. 7, 77 i 80 kpa. Zarzut ten odnosi się w szczególności do braku wyjaśnienia kwestii wysokości dobudowanej na podstawie projektu z 2000 r. części mieszkalnej. Wymaga to rzetelnego wyjaśnienia i poczynienia nie budzących wątpliwości ustaleń. Twierdzenia skarżących w tej kwestii są niejasne (pismo z dnia ...... 02. 2004 r., k. 12 akt adm.) i sprzeczne z zapisami protokołu sporządzonego podczas oględzin dokonanych [....] . 10. 2003 r. Z treści w/w pisma wynika, że skarżący dokonali zmian w toku budowy, natomiast z rysunku na k. 16 dokumentu zwanego "Oceną techniczną" wynika, że wysokość dobudowanej części jest zgodna z zatwierdzonym projektem. Jednocześnie w piśmie skarżącej, o którym mowa wyżej, zawarte są stwierdzenia dotyczące konieczności sygn. akt II SA/Kr 537/09 dokonania zmian uwarunkowanych położeniem działki i różnicą poziomów części istniejącej i dobudowywanej. Zważyć w tym miejscu należy, że odstąpienie od projektu polegające na zmianie wysokości budynku (lub części budynku) o 90 cm należałoby uznać za odstąpienie istotne, jednak fakt takiego odstępstwa nie może budzić wątpliwości. Nie wyjaśnienie powyższej kwestii niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu raz jeszcze podkreślenia wymaga, że obowiązek sporządzenia projektu zamiennego dotyczyć może wyłącznie istotnych odstępstw od projektu. Nie może obejmować tych, które nie są istotne i nie można go nakładać niejako "przy okazji" konieczności zastosowania art. 51 ust. 1 pkt. 3 pr. bud. Organ drugiej instancji, rozstrzygając sprawę po ponad czterech łatach od wydania decyzji pierwszoinstancyjnej nie dostrzegł ani sprzeczności w zebranym materiale, ani konieczności wyjaśnienia kwestii, o których mowa wyżej, wyznaczając jedynie nowy termin wykonania obowiązku. Naruszona została w ten sposób wyrażona w art. 15 kpa zasada dwuinstancyjności, oraz art. 138 kpa, zgodnie z którymi organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę po raz drugi, co oznacza, że posiada nie tylko obowiązki kontrolne w stosunku do podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia, oraz obowiązek ustosunkowania się do zarzutów odwołania, ale przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji. Tym samym organ ten dopuścił się uchybień, o których mowa w art. 7, 77 i 80 kpa, co skutkuje brakiem wyjaśnienia, czy istotnie miała miejsce zmiana wysokości budynku i zmiana gabarytów, przy czym nie wiadomo, bo nie wynika to uzasadnienia ani z materiału dowodowego, jakie gabaryty organ miał na uwadze. Z powyższych przyczyn zaskarżona decyzja, jako naruszająca przepisy prawa materialnego - art. 51 ust. 1 pkt. 3 pr. bud. i wskazane przepisy postępowania musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę wady decyzji ją poprzedzającej, polegające na naruszeniu powyższych przepisów, a nadto naruszeniu art. 107 § 3 kpa przez niezgodne z wymogami określonymi w tym przepisie uzasadnienie rozstrzygnięcia i ograniczenie się przez organ do ogólnego stwierdzenia o wykonywaniu robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę, bez wskazania konkretnych okoliczności faktycznych, decyzja organu pierwszej instancji również podlegała uchyleniu. Uchybienie powyższe należy również uznać za mające wpływ na wynik sprawy. 8 sygn. akt II SA/Kr 537/09 Uchyleniu podlegało również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 6 grudnia 2004 r. , [....] . Przede wszystkim jego rozstrzygnięcie stoi w sprzeczności z treścią zaskarżonej decyzji i opisem stanu faktycznego sprawy dokonanym przez MWINB. Postanowieniem tym zostały bowiem wstrzymane roboty budowlane (dotyczące przedmiotowego budynku) z powodu ich wykonywania w sposób "istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach", podczas, gdy żadna czynność organu poprzedzająca wydanie tego postanowienia nie doprowadziła do ustalenia istnienia sprzeczności prowadzonych robót przepisami prawa budowlanego. Z kolei w uzasadnieniu postanowienia powołuje się organ na odstępstwa od postanowień decyzji Starosty O. z 7 kwietnia 2004 r. (pozwolenie na budowę). Już ta wada polegająca na sprzeczności sentencji podjętego rozstrzygnięcia z uzasadnieniem powoduje konieczność uchylenia w/w postanowienia. Nadto - wbrew treści uzasadnienia - przesłanką wstrzymania robót jest istnienie stanu, w którym nie są one zakończone, nie zaś jak stwierdził organ to, że postępowanie administracyjne nie zostało zakończone. Przede wszystkim jednak z jego treści, jak i z akt administracyjnych wynika, że jest ono identyczne z pkt. 1 postanowienia wydanego przez ten sam organ w dniu 5 stycznia 2004 r.(k. 9 akt adm.). Porównanie powyższe musi prowadzić do wniosku, że obydwa postanowienia wstrzymujące roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego w B., przy ul. [....] na działce nr ew. gr. [....] zostały wydane w oparciu o identyczne przesłanki i na podstawie takiego samego stanu faktycznego. Brak jakiegokolwiek dowodu, aby organ przed wydaniem postanowienia z dnia 6 grudnia 2004 r. podejmował czynności zmierzające do ustalenia, na jakim etapie znajdują się roboty prowadzone przy dobudowie. Podstawą wydania powyższego postanowienia był więc stan stwierdzony podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [....] . 10. 2003 r. -odmienne okoliczności nie wynikają z akt administracyjnych. Tok prowadzonego przez organy postępowania w sprawie odstępstw przy rozbudowie powyższego budynku wskazuje, że po wydaniu postanowienia z dnia 5 stycznia 2004 r. , organ nie wydał żadnej decyzji na podstawie art. 51 pr. bud., do czego był zobowiązany treścią ust. 1 tego przepisu, także pomimo przedłożenia przez skarżących oceny technicznej, do czego byli zobowiązani (pkt. 2 postanowienia z 5 stycznia 2004 r.). Wydano więc po jedenastu miesiącach i po skierowaniu przez skarżących pisma z dnia [....] września 2004 r. kolejne postanowienie wstrzymujące roboty, nie sygn. akt Ił SA/Kr 537/09 zobowiązując już do przedłożenia oceny technicznej, która pozostawała w aktach w wykonaniu nałożonego już wcześniej, postanowieniem ze stycznia 2004 r. obowiązku. Takie zastosowanie przez organy przepisów art. 50 i 51 pr. bud. jest nieprawidłowe i sprzeczne z ich celem. Jak słusznie stwierdzono w cyt. wyżej wyroku WSA, nie stanowi dostatecznego uzasadnienia do ponownego orzeczenia w trybie art. 50 ust. 1 pr. bud. jedynie okoliczność, że upłynął termin ważności postanowienia, co miało miejsce w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Dlatego też postanowienie z dnia 6 grudnia 2004 r. podlegało uchyleniu jako naruszające art. 50 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 pr. bud. Odnosząc się do zarzutów skarżących podnoszonych w piśmie procesowym z dnia [....] czerwca 2009 r. stwierdzić przede wszystkim należy, że są one w większości rozwinięciem zarzutów podnoszonych w skardze, z przytoczeniem orzeczeń sądów administracyjnych i SN. Natomiast w kwestii wielokrotnych -jak to określają skarżący - nowelizacji art. 36 a prawa budowlanego w okresie od wydania decyzji przez organ l instancji do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia zauważyć należy, że zmiana tego przepisu miała miejsce 31 maja 2004 r. ( Dz.U. z 2004 r. nr 93, póz. 888), a więc przed datą decyzji pierwszoinstancyjnej, oraz istotnie w toku postępowania, tj. 26 września 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 163, póz. 1364). Ta ostatnia zmiana polegała na uchyleniu pkt. 3 i 4 ust. 5 przepisu, na zmianie pkt. 2 tego ust. polegającej na wyeliminowaniu słowa " i elewacji", oraz na zmianie pkt. 6 ust. 5. Przy czym art. 7 ustawy zmieniającej stanowił, że do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Zmiana ta nie mogła więc mieć znaczenia dla wyniku postępowania administracyjnego nie zakończonego jeszcze w dacie jej wejścia w życie. Liberalizacja, o której mowa w piśmie mogłaby dotyczyć więc odstępstw dokonanych przez skarżących, pod warunkiem wszakże, iż postępowanie w sprawie odstępstw wszczęte zostałoby po wejściu w życie ustawy zmieniającej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Rozstrzygając kwestię zmian dokonanych przez skarżących organy powinny mieć na uwadze skutki, jakie wywołało postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 5 stycznia 2004 r. jak i fakt nie wydania w przepisanym terminie decyzji na podstawie art. 51 ustawy prawo budowlane, nadto aktualny stan zaawansowania robót budowlanych jak i treść art. 51 ust. 7 pr. bud. Przede wszystkim zaś wskazaną wyżej możliwość tylko jednokrotnego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych 10 sygn. akt II SA/Kr 537/09 na podstawie tych samych przesłanek. Skoro zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 51 ust. 3 pr. bud. mającym wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem przepisów postępowania- art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c) należało orzec jak w pkt. ł sentencji. Skoro postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 6 grudnia 2004 r. wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego - art. 50 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) orzec jak w pkt. II sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 ustawy p.p.s.a. sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. 11

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło