II SA/Kr 546/07
WyrokWSA w Krakowie2008-01-16
Skład orzekający: Grażyna Danielec, Wiesław Kisiel, Bożenna Blitek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej dla osoby uczącej się, której dłużnik alimentacyjny zamieszkuje za granicą, jest uzasadniona brakiem "zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji" wydanego przez zagraniczną instytucję egzekucyjną lub polski sąd okręgowy, mimo przedstawienia przez wnioskodawczynię informacji od polskiego sądu okręgowego o stanie egzekucji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej z powodu braku "zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji" jest nieuprawniona, gdy dłużnik alimentacyjny zamieszkuje za granicą. W takim przypadku wystarczająca jest "informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji" lub zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej, które nie muszą wprost stwierdzać bezskuteczności egzekucji, lecz wskazywać na brak wpływu świadczeń. Brak formalnego wzoru dla takiej "informacji sądu okręgowego" oznacza, że każda informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji, wskazująca na nieotrzymywanie alimentów, powinna stanowić podstawę do przyznania zaliczki.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zaliczkę alimentacyjną dla pełnoletniego syna uczącego się, którego ojciec zamieszkuje za granicą. Organy odmówiły przyznania zaliczki, uznając, że przedstawione dokumenty, w tym informacje od polskiego sądu okręgowego, nie spełniają wymogów "zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji" lub "zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej". Skarżąca argumentowała, że dopełniła wszelkich obowiązków i przedstawiła dokumenty wskazujące na trudności w egzekucji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. B. kwotę 257,00 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu [...] M. B. złożyła w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla uprawnionego pełnoletniego syna M. M. uczęszczającego do Technikum [...] w [...], w którym podała, że w skład rodziny oprócz niej wchodzi ten syn. Razem z wnioskiem zostały złożone: odpis wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] [...] o ustaleniu alimentów w wysokości 300 zł miesięcznie na rzecz M. M. od M. M. z klauzulą wykonalności, odpis wyroku [...] Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. oznaczonego [...].nr [...] rozwiązującego małżeństwo M. M. i M. M. , odpis pozwu o rozwód małżeństwa M. B. z M. B. złożonego przez M. B. do Sądu Okręgowego w [...] w dniu [...] r., odpis zaświadczenia Zespołu [...] Nr [...] w [...] z dnia [...] r. o uczęszczaniu M. M. do Technikum [...] w [...] w roku szkolnym 2006/2007, odpis zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] r. potwierdzającego, że M. B. jest podatnikiem podatku rolnego, odpis zaświadczenia Urzędu Skarbowego w [...] o wysokości dochodów M. B. w roku podatkowym 2005, upoważnienie M. M. z daty [...] r. dla M. B. do ubiegania się w jego imieniu o zaliczkę alimentacyjną oraz do pobierania przyznanych z tego tytułu świadczeń, odpis wniosku M. B. złożonego w dniu [...] r. do Sądu Okręgowego w [...] o wydanie zaświadczenia ze wskazaniem, że jest ono "niezbędne celem uzyskania zaliczki alimentacyjnej", zaświadczenie Sądu Okręgowego w [...] z daty [...] r. o toczącej się przed tym Sądem sprawy z powództwa M. B. przeciwko M. B. o rozwód.
Pismem z dnia [...] r. M. B. została wezwana do "uzupełnienia wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej o wymagane dokumenty tj. informację sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy".
W wyniku tego wezwania M. B. przedłożyła dwa zaświadczenia Prezesa Sądu Okręgowego w [...]: pierwsze z daty [...] r. informujące, że według oświadczenia złożonego przez M. B. w dniu [...] r. pod rygorem odpowiedzialności karnej w trybie art. 233 kk, egzekucja jest nadal bezskuteczna, albowiem nie otrzymuje ona alimentów od zobowiązanego oraz, iż zaświadczenie to wydaje się M. B. "celem uzyskania zaliczki alimentacyjnej" i drugie z daty [...] r. informujące, że według oświadczenia złożonego przez M. B. w dniu [...] r "egzekucja jest bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, albowiem nie otrzymuje ona żądanych alimentów" oraz, iż zaświadczenie wydaje się na prośbę M. B. "celem przedłożenia w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] i uzyskania zaliczki alimentacyjnej". Nadto M. B. przedstawiła otrzymane pismo Wydziału Konsularnego Ambasady RP w [...] z daty [...] r. informujące, że [...] Okręgowy Sąd w [...] "w dniu [...] roku wydał orzeczenie wykonawcze w przedmiocie egzekucji alimentów od M. M. , które następnie w dniu [...] roku przekazał pracodawcy dłużnika [...][...] celem realizacji", nie mniej pracodawca poinformował ten Sąd z dnia [...] r. i z dnia [...] r. "o niemożności przeprowadzenia egzekucji z uwagi na fakt, że z poborów dłużnika są już ściągane alimenty na rzecz innego małoletniego dziecka S. S".
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza MiG [...] - Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nie przyznał M. B. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla M. M. Jako podstawę prawną wskazano art. 104 i art. 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz § 1 i § 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105, poz. 882). Na uzasadnienie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej podano, że ze złożonych przez M. B. zaświadczeń z Sądu Okręgowego w [...] i pisma z Ambasady RP wydział Konsularny "nie można stwierdzić jednak bezskuteczności egzekucji" i podkreślono, iż z uwagi na "brak zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji wnioskodawczyni nie nabywa prawa do zaliczki alimentacyjnej".
Z decyzją tą nie zgodziła się M. B. , która w odwołaniu zarzuciła, iż dopełniła wszelkich obowiązków, a w szczególności zwróciła się do Sądu Okręgowego w [...] o wydanie jej zaświadczenia zaznaczając, że jest ono niezbędne celem uzyskania zaliczki alimentacyjnej i złożyła takie, jakie jej Sąd wydał. Nadto opisał swoje działania, jakie podęła po to, aby uzyskać alimenty od zobowiązanego na rzecz syna, jednak żadnych alimentów nie otrzymała i przedstawiła wszelkie dokumenty, jakie w tej sprawie otrzymała wskazujące na "niemożność przeprowadzenia egzekucji". Na poparcie twierdzeń dołączyła do odwołania a szereg dokumentów, w tym kopię pisma Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] r. skierowanego do Przewodniczącej Wydziału [...] Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego dla [...], z którego wynika, iż Sąd Okręgowy w [...] przekazał temu Sądowi Rejonowemu pismo M. B. z dnia [...]. z załącznikami dotyczące egzekucji alimentów od M. M. zamieszkałego w [...] z informacją, że: "Sąd Okręgowy prowadzi sprawy w trybie tzw. konwencji nowojorskiej. Wszczęcie w niniejszej sprawie takiego postępowania jest niecelowe z uwagi na niepotrzebną dwutorowość, w szczególności z uwagi na uznanie już przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku Tamt. Sądu z dnia [...] r. sygn. akt [...] w trybie umowy dwustronnej."
Decyzją z dnia [...] r. do sygn. akt:: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Na uzasadnienie decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż podzielił stanowisko organu I instancji podkreślając, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 22 kwietnia o postępowaniu wobec dłużników oraz zaliczce alimentacyjnej - według ust. 1a tego art. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej składa się "łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją", przy czym zgodnie z ust. 1b tego art. "osobie, o której mowa w ust. 1a, zaliczka przysługuje począwszy od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek do sądu okręgowego o wykonanie wyroku ustalającego prawo do świadczeń alimentacyjnych w państwie zamieszkania dłużnika alimentacyjnego". Organ II instancji zaznaczył, że "bezskuteczność powinna zostać potwierdzona zaświadczeniem sądu okręgowego lub też zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy", a z zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...] przedstawionego przez wnioskodawczynię nie wynika, aby to ten Sąd stwierdził bezskuteczność egzekucji, a jedynie wynika, "że według oświadczenia wnioskodawczyni złożonego w dniu [...] r. egzekucja jest bezskuteczna w rozumieniu art. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej". Również pismo Ambasady RP Wydział Konsularny w [...] stwierdzające, iż napotkano trudności w egzekucji alimentów "nie jest zaświadczeniem, o którym mowa w art. 10 ust. 1a ustawy o zaliczce alimentacyjnej, gdyż nie został wydany przez zagraniczną instytucję egzekucyjną". W konsekwencji i ten organ przyjął stanowisko, że "w rozpatrywanej sprawie nie można przyznać zaliczki alimentacyjnej z uwagi na brak odpowiedniego do wymagań art. 10 ust. 1a zaświadczenia".
Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. B., która w skardze podniosła te same argumenty jak w odwołaniu, zarzucając, że skoro ustawa nakłada na sąd okręgowy obowiązek wydania odpowiedniego zaświadczenia o stanie egzekucji, to nie można obciążać strony skutkami wydania stronie przez tenże sąd okręgowy zaświadczenia, które nie spełnia wymogów ustawowych i strona z tego powodu nie powinna ponosić żadnych konsekwencji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie więc z podanymi wyżej ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - skarga M. B. jest w pełni uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść aktu prawnego stanowiącego podstawę przyznania (lub odmowy przyznania) zaliczki alimentacyjnej, którym jest ustawa z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.).
W szczególności art. 10 ust. 1a i ust. 1b – dodane przez art. 11 pkt 5 lit. a) ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366) z dniem 1 września 2005r. – stanowi, że:
"Art. 10.(...)
1a. W przypadku gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją.
1b. Osobie, o której mowa w ust. 1a, zaliczka przysługuje począwszy od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek do sądu okręgowego o wykonanie wyroku, ustalającego prawo do świadczeń alimentacyjnych, w państwie zamieszkania dłużnika alimentacyjnego."
Z przytoczonego wyżej art. 10 ust. 1a wynika, że M. B. działając z upoważnienia syna M. M. mającego ustalone stosownymi orzeczeniami sądowymi prawo do świadczeń alimentacyjnych, powinna złożyć do MGOPS w [...] wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z wymaganą dokumentacją (którą, co jest poza sporem, przedstawiła) oraz "z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko organów obu instancji jedynie w tym zakresie, że M. B. nie przedstawiła zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej, o którym mowa w art. 10 ust. 1a omawianej ustawy.
Sąd zwraca jednak uwagę na to, że wnioskodawczyni mogła złożyć: po pierwsze – "zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej" lub (alternatywnie) "informację sądu okręgowego", a po drugie - w obu wypadkach tj. w przypadku "zaświadczenia zagranicznej instytucji" i w przypadku "informacji sądu okręgowego" – dokumenty te mają zaświadczać czy informować "o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych", a nie o bezskuteczności egzekucji, jak wskazują to organy. Zważywszy na cel ustawy, jakim - według art. 7 ust. 1 ustawy - jest udzielenie pomocy w formie zaliczki alimentacyjnej osobom małoletnim albo osobom uczącym się pełnoletnim do ukończenia przez nich 24 roku życia, będącym - według ust. 2 tego przepisu - w trudnej sytuacji materialnej, jest według Sądu niewątpliwym, iż istotnie chodzi o to, aby z przedłożonych dokumentów – zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej, czy informacji sądu okręgowego wynikało, iż stan egzekucji wskazuje na to, iż alimenty od osoby zobowiązanej nie są przekazywane uprawnionemu i w tym sensie egzekucja jest "bezskuteczna", ale dokumenty te nie muszą wskazywać na tę bezskuteczność wprost tak, jak w przypadku dłużników alimentacyjnych zamieszkałych w kraju, co do których postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez komornika sądowego i co wynika wprost z art. 10 ust. 4 ustawy ("Komornik dołącza do wniosku o przyznanie zaliczki zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym informację o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego").
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę na to, że zawarta w art. 10 ust. 1a omawianej ustawy możliwość złożenia przez osobę uprawnioną (lub jej pełnomocnika, jak w niniejszym przypadku) "informacji sądu okręgowego", a nie informacji innego sądu np. sądu rejonowego "o stanie egzekucji" nie jest przypadkowa, albowiem ustawodawca założył, iż sądy polskie w dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą stosują postanowienia "Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956r. tzw. Konwencji Nowojorskiej (Dz. U z 1961r., Nr 17, poz. 87) mającej pierwszeństwo przed stosowaniem umów dwustronnych w tym zakresie, albowiem umowy dwustronne zawarte między dwoma państwami dotyczą materii szerszej, niż tylko spraw alimentacyjnych (nie wyłączając tych spraw) i ich wykonanie w praktyce stanowi z reguły większą trudność. Co prawda, ogólną regułą jest pierwszeństwo stosowania umów dwustronnych przed umowami wielostronnymi (w tym konwencjami), ale wyjątkiem od tej zasady była i jest Konwencja Nowojorska zawarta celem ułatwienia dochodzenia i egzekwowania roszczeń alimentacyjnych za granicą. Wynika to wprost ze "Wstępu" i art. 1 ust. 1 tej Konwencji:
"Zważywszy na konieczność pilnego rozwiązania humanitarnego zagadnienia wynikającego z sytuacji osób będących w potrzebie i zależnych pod względem utrzymania od osób przebywających za granicą, mając na uwadze, że dochodzenie roszczeń alimentacyjnych lub egzekucja orzeczeń za granicą napotyka na poważne trudności natury prawnej i praktycznej i zdecydowane znaleźć środki zmierzające do rozwiązania tych zagadnień i przezwyciężenia tych trudności, Umawiające się Strony uzgodniły, co następuje:"
"Celem niniejszej Konwencji jest ułatwienie dochodzenia roszczenia alimentacyjnego, które osoba (w dalszym ciągu nazywana "uprawnionym") przebywająca na obszarze jednej z Umawiających się Stron jest uprawniona wysunąć przeciwko innej osobie (w dalszym ciągu nazywanej "zobowiązanym"), podlegającej jurysdykcji innej Umawiającej się Strony. Cel ten będzie realizowany za pośrednictwem organów, które w dalszym ciągu będą określane jako Organ przesyłający i Organ przyjmujący."
Sąd zwraca uwagę, że osoba uprawniona do dochodzenia roszczeń alimentacyjnych za granicą zwraca się w tej sprawie w swoim kraju do organu zwanego organem przesyłającym. Według art. 2 ust. 1 Konwencji:
"Każda Umawiająca się Strona wyznacza w chwili złożenia dokumentu ratyfikacji lub przystąpienia jeden lub więcej organów sądowych lub administracyjnych, które będą na jej obszarze działać jako Organy przesyłające."
Zgodnie z pkt 1 "Oświadczenia Rządowego" z dnia 7 stycznia 1961r. w sprawie ratyfikacji przez Polskę Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956r. (Dz. U. Nr 61, poz. 88) zadania organów przesyłających przewidzianych w art. 2 ust. 1 powyższej Konwencji wykonują na obszarze Polski sądy okręgowe (przed zmianą organizacyjną sądownictwa - sądy wojewódzkie). Należy zauważyć, że w związku z powierzeniem sądom okręgowym obowiązków organów przesyłających - sądy te dysponują pełnym "wykazem państw będących uczestnikami Konwencji Nowojorskiej o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956r., oraz wskazanych przez te państwa organów przesyłających i przyjmujących", z którego wynika, iż Serbia jest uczestnikiem tej Konwencji i pod poz. 42 "wykazu" (opublikowanego m.in. w Jan Ciszewski – "Obrót prawny z zagranicą w sprawach cywilnych i karnych", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004, str. 482) wskazała swoje organy przesyłające i przyjmujące w Belgradzie.
Z kolei z treści art. 6 ust. 2 omawianej Konwencji wynika, że:
"Organ przyjmujący informuje o biegu sprawy Organ przesyłający. Jeżeli nie może on nadać biegu sprawie, zawiadamia Organ przesyłający o przyczynach i zwraca akta."
Z uwagi na powyższe – Sąd zauważa, że właśnie ze względu na obowiązek informacji "o biegu sprawy" – organ przesyłający, którym według postanowień Konwencji Nowojorskiej dla M. B. jest Sąd Okręgowy w [...] – sądy okręgowe posiadają (lub winny posiadać) informację o stanie egzekucji, a więc informację, o jakiej mowa w art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę na to, że M. B. złożyła do Sądu Okręgowego w [...] jako sądu okręgowego, o którym mowa w art. 10 ust. 1a omawianej ustawy o zaliczce alimentacyjnej, "pismo z dnia [...] r. z załącznikami dotyczące egzekucji alimentów od pana M. M. zamieszkałego w S." – jak pisze to Sąd Okręgowy w [...] w swym piśmie z dnia [...] r. Jednak z trudnych do ustalenia powodów Sąd Okręgowy w [...] odmówił prowadzenia egzekucji tych alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej, na co wskazał wprost w wyżej wymienionym piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Sądu Rejonowego dla [...] Co prawda Sąd Okręgowy powołał jako podstawę faktyczną odmowy to, "iż wszczęcie w niniejszej sprawie takiego postępowania jest niecelowe z uwagi na niepotrzebną dwutorowość, w szczególności z uwagi na uznanie już przez Sąd Okręgowy w [...] wyroku Tamt. Sądu z dnia [...]. sygn. akt [...] w trybie umowy dwustronnej" (zapewne w piśmie omyłkowo podano "niepotrzebną dwustronność"), jednak nie wskazał w tym piśmie podstawy prawnej zajętego stanowiska skutkującego odmową prowadzenia egzekucji alimentów w trybie Konwencji Nowojorskiej i dalszą konsekwencją dla skarżącej – brakiem "informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji" świadczeń alimentacyjnych.
W sytuacji wyżej przedstawionej, a wynikającej z akt administracyjnych – ma rację skarżąca podnosząc, że nie może ponosić niekorzystnych skutków związanych z wydaniem zaświadczenia przez Sąd Okręgowy w [...], które według twierdzeń innego organu, jakim jest w tym wypadku Burmistrz Miasta i Gminy [...] czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], nie spełnia warunków ustawowych zaświadczenia, czy informacji, o jakiej mowa w ustawie. Sąd jednak zwraca uwagę, że żaden z wymienionych organów administracyjnych nie podał, z jakiego powodu przestawiona przez stronę informacja Sądu Okręgowego w [...] przedstawiona w formie zaświadczenia Prezesa tego Sądu i wskazująca na źródło informacji – oświadczenie strony, a nie dokumentację tego Sądu związaną z prowadzeniem egzekucji w trybie właściwym dla sądu okręgowego nie jest informacją, o której mowa w przepisie art. 10 ust. 1a omawianej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o zaliczce alimentacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę także na inną kwestię związaną z wymienioną w art. 10 ust. 1a omawianej ustawy. "informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji" istotną w niniejszej sprawie. W związku z tym Sąd zwraca uwagę na treść art. 17 ust. 4 ustawy:
"Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o ustalenie prawa do zaliczki oraz odpowiednich zaświadczeń, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnej i prawidłowej realizacji tego zadania."
Na podstawie tej delegacji ustawowej zostało wydane Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105, poz. 882), które stwierdza:
"§ 1. Rozporządzenie określa:
1) wzór wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia;
2) wzór zaświadczenia o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia;
3) wzór zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia."
Powyższe Rozporządzenie zawiera wyżej wymienione trzy załączniki.
Sąd zwraca uwagę na to, że żaden przepis ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. nie określa wzoru "informacji sądu okręgowego", o której mowa w art. 10 ust. 1a ustawy, ani też delegacja ustawowa art. 17 ust. 4 ani innego przepisu tej ustawy nie zawierają upoważnienia do określenia wzoru "informacji". Z tego względu należy stwierdzić, że każda informacja sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych wskazująca na to, iż osoba uprawniona do alimentów nie otrzymuje ich winna stanowić podstawę (jedną z podstaw) do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej.
Zajęte stanowisko w tej sprawie stanowisko znajduje oparcie zarówno w obowiązujących przepisach, jak również w ustalonym już orzecznictwie sądownictwa administracyjnego. Jako przykład Sąd wskazuje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 724/06 (opublikowane LEX nr 229625), które Sąd podziela: "Skoro ustawodawca żąda od osoby mającej prawo do świadczeń alimentacyjnych, w przypadku dochodzenia świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, złożenia informacji o stanie egzekucji i nakazuje w takim przypadku organowi właściwemu wierzyciela wydać decyzję o przyznaniu zaliczki na podstawie informacji o stanie egzekucji, należy uznać za nieuprawnione żądanie organów orzekających w sprawie przedstawienia przez skarżącą informacji o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych." Nadto Sąd zauważa, iż uzasadnieniu tego orzeczenia trafnie wskazano, iż ustawodawca odrębnie uregulował warunki ustalania prawa do zaliczki alimentacyjnej w sytuacji dochodzenia świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej: "Przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, po nowelizacji, odróżniają sytuację prawną osoby mającej prawo do świadczeń alimentacyjnych w przypadku dochodzenia świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej od sytuacji prawnej osoby, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego w kraju. W pierwszym przypadku wprowadzają obowiązek przedstawienia i uwzględnienia informacji o stanie egzekucji, w drugim zaś - zaświadczenia komornika sądowego o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i wysokości wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych. Oznacza to, że ustawodawca celowo wprowadził w tym przypadku odmienną regulację polegającą na obowiązku złożenia innego dokumentu niż dokumenty, z których wynika informacja o wysokości ściągniętych alimentów albo informacja o bezskuteczności egzekucji. A zatem w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej powinno nastąpić na podstawie informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za zasadne uznał także powołane w omawianym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowisko, że: "Należy przyjąć za trafne stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 8 stycznia 1993 r. III ARN 84/92 (OSNCP 1993, nr 10, poz. 183) i w uchwale z dnia 7 marca 1995 r. III AZP 2/95 (OSNIASPiUS 1995, nr 15, poz. 182), iż w odniesieniu do indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w takiej sytuacji wykładnia gramatyczno-słownikowa winna być uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: systemowej, funkcjonalnej, a wreszcie celowościowej, która uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy. W opisanej sytuacji wykładnia celowościowa pozwala lepiej odczytać intencje ustawodawcy. W ocenie sądu, należy więc przepisy art. 10 ust. 1a i ust. 5 pkt 2a ustawy, uznać za regulację szczególną, wprowadzoną ze względu na trudną sytuację osób będących w potrzebie i zależnych pod względem utrzymania od osób przebywających za granicą oraz ze względu na to, że dochodzenie roszczeń alimentacyjnych lub egzekucja orzeczeń za granicą napotyka na poważne trudności natury prawnej i praktycznej, a także za próbę znalezienia środków zmierzających do rozwiązania tych zagadnień i przezwyciężenia tych trudności."
Mając na względzie powyższe ustalenia, przepisy obowiązującego prawa i przedstawioną wykładnię tych przepisów – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za nieuprawnione uznał stanowisko organów obu instancji wskazujące, iż wnioskodawczyni M. B. nie przedstawiła odpowiedniej do wymagań art. 10 ust. 1a informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, co spowodowało odmowę przyznania zaliczki alimentacyjnej.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązującego prawa, a przeto uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a. i w związku z § 18 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) Sąd orzekł w przedmiocie kosztów postępowania – jak w pkt. II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło